Przejdź do treści

Jedzenie, które leczy. Sprawdź, czego nie wiesz o żywności funkcjonalnej

Żywność funkcjonalna ‒ co to takiego? Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Dlaczego tak lubimy jeść tosty z serem? Wyjaśnia biotechnolog Dawid Polak
Mama Chemik: „Odkrajanie spleśniałego kawałka owocu czy zdejmowanie kożuszka z wierzchu dżemu, a później zjadanie reszty, jest wielkim błędem”
3 przepisy na wrapy. Dla tych, którym znudziły się kanapki
Napój arbuzowy – twoje ciało podziękuje ci za tę chwilę wytchnienia
Wegańskie lody jaglano-truskawkowe. To prostsze, niż myślisz!

Żywność funkcjonalna poprawia odporność, obniża cholesterol lub wzmocni mięśnie. Są to produkty dedykowane konkretnym problemom, które nie tylko żywią, lecz także przy okazji leczą.

Żywność funkcjonalna to taka żywność, która daje korzyści zdrowotne poza korzyściami żywieniowymi (odżywczymi). Jej koncepcja wywodzi się z tradycji filozoficznej Wschodu, w której pożywienie uważane jest za lek. W Japonii ten typ żywności jest określany jako żywność o określonym zastosowaniu zdrowotnym (FOSHU ‒ Food for Special Health Uses). W Europie żywność funkcjonalna została zdefiniowana w ramach programu badawczego FUFOSE (Functional Food Science in Europe) jako żywność, która ma udowodniony korzystny wpływ na jedną lub wiele funkcji organizmu ponad efekt odżywczy.

Chodzi o to, że taka żywność ma za zadanie poprawić stan zdrowia, samopoczucie czy zmniejszyć ryzyko chorób. Przy czym nie mogą to być tabletki czy drażetki; żywność funkcjonalna musi pozostawać żywnością konwencjonalną. Powinna też wykazywać korzystne oddziaływanie w zwyczajowo zjadanych ilościach. W myśl tego żywnością funkcjonalną mogą być zarówno produkty naturalne o odżywczej mocy uwarunkowanej naturalną zawartością różnych aktywnych składników, jak i produkty o zmodyfikowanym podczas produkcji składzie.

Na sklepowych półkach nietrudno znaleźć dziś żywność o takich funkcjach. Przykłady?

Żywność wzbogacona o (fito)sterole roślinne

Fitosterole (sterole roślinne) to związki przypominające budową cholesterol, które są składnikami błon komórek roślinnych. Właśnie to podobieństwo powoduje, że w jelitach, gdzie następuje wchłanianie cholesterolu, fitosterole łączą się z receptorami komórek jelitowych i blokują w ten sposób wchłanianie cholesterolu.

Dzięki temu stężenie we krwi cholesterolu się obniża. Działanie to jest znane od ponad 50 lat! Do fitosteroli należy ponad 40 związków, pochodzą głównie z nierafinowanych olejów roślinnych (np. z otrąb ryżowych, sezamowego), orzechów, suchych strączkowych (np. soja) oraz warzyw (np. cebula) i owoców (np. banan, grejpfrut). Oficjalne stanowisko Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) mówi, że dawka terapeutyczna steroli roślinnych przyjmowanych z dietą musi wynosić od 1,5 do 2,4 g/dobę ‒ wówczas po trzech‒czterech tygodniach stosowania takiej terapii poziom cholesterolu obniża się o 7‒10 proc.

Problem w tym, że takich ilości fitosteroli nie dostarczymy z samą dietą. Dlatego wykorzystuje się produkty wzbogacone w te związki ‒ takie jak obecne na naszym rynku margaryny do smarowania pieczywa i jogurty.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Żywność probiotyczna

Na sklepowych półkach nietrudno o mleczne napoje fermentowane, które zawierają żywe kultury fermentacji mlekowej. Wybierając taki produkt, kieruj się tym, by na etykiecie widniała nazwa konkretnego szczepu bakterii probiotycznych. Żywność probiotyczna ma za zadanie zwiększać odporność organizmu. Ponadto zmniejsza ryzyko zachorowania na niektóre nowotwory, np. jelita grubego. Bakterie fermentacji mlekowej zwiększają masę resztek pokarmowych w jelitach i przyspieszają ruchy jelit, przez co wspomagają organizm w oczyszczaniu. Bakterie fermentacji mlekowej również wpływają na obniżanie cholesterolu we krwi! Oprócz mlecznych napojów (kefiry, jogurty) wzbogacone w bakterie probiotyczne mogą być soki i napoje warzywne i owocowe.

Wzbogacanie w błonnik i dobre tłuszcze

Znasz majonez wzbogacony w kwasy omega-3? Taki majonez to przykład żywności funkcjonalnej. Działanie tłuszczów omega-3 jest wielostronne, m.in.: wpływają na obniżenie ciśnienia krwi oraz odpowiedź zapalną organizmu, biorą udział w prawidłowym rozwoju i funkcjonowaniu układu nerwowego, zmniejszają ryzyko chorób alergicznych i schorzeń układu krążenia. Na rynku znaleźć można coraz więcej żywności wzbogaconej w kwasy tłuszczowe omega-3, np. przetwory mleczne czy produkty do żywienia niemowląt.

Coraz powszechniej do wzbogacania żywności wykorzystuje się też błonnik pokarmowy. Cel? Szybsze uczucie sytości, zapobieganie zaparciom. Błonnikiem pokarmowym wzbogacone mogą być np. soki owocowe lub jogurty (np. te z dodatkiem ziaren zbóż).

Specjalna żywność dla sportowców

Batony dla sportowców, węglowodanowe przekąski, napoje białkowe i wiele innych to rodzaj żywności, która oprócz odżywczych spełnia inne funkcje ‒ wspomaga przyrost masy i siły mięśni, poprawia kondycję i wytrzymałość, redukuje tkankę tłuszczową czy poprawia odporność psychiczną i zdolność koncentracji. Oczywiście taka żywność nie może zastąpić normalnej i dobrze zbilansowanej diety, jednak często może stanowić niezbędne jej uzupełnienie w składniki aktywne, głównie takie jak kreatyna, L-karnityna, aminokwasy rozgałęzione (BCAA), lecytyna, kofeina i wiele innych.

Żywność dietetyczna

Specyficzną grupę żywności funkcjonalnej stanowią produkty przeznaczone dla osób cierpiących na nietolerancje pokarmowe, np. nietolerujących glutenu – białka obecnego w pszenicy, życie i owsie. Żywność funkcjonalna dla tej grupy osób jest pozbawiona nietolerowanego składnika, a konsumenta informuje o tym znak przekreślonego kłosa na opakowaniu produktu.

Na rynku żywieniowym wciąż pojawiają się nowe produkty będące żywnością funkcjonalną. Wiele z nich może być cennym uzupełnieniem codziennej diety i korzystnie oddziaływać na nasze zdrowie. Pod warunkiem że będziemy czytać etykiety! Bo produktów bezwartościowych podszywających się pod żywność funkcjonalną na półkach sklepowych nie brakuje.

 


Małgorzata Różańskadietetyczka z wykształcenia i zamiłowania. Jest właścicielką Poradni Dietetycznej „Foodarea”, w której uczy, jak dbać o siebie przez zdrowe odżywianie.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Sukraloza – co to jest, szkodliwość. Ile sukralozy można bezpiecznie spożywać?

Jakie zmiany na cukinii są jadalne, a jakie nie? Wyjaśnia Jagna Niedzielska

Jakie zmiany na cukinii są jadalne, a jakie nie? Wyjaśnia Jagna Niedzielska

Kapsułowa kuchnia - jak ją stworzyć? / gettyimages

Chcesz gotować więcej za mniej? Stwórz kapsułową kuchnię! Patent podpowiada Elwira Rogoda

Sałatka warzywa w misce

Pomidor i ogórek to toksyczne połączenie? Ekspertki z „Czytamy Etykiety” rozwiewają wątpliwości

7 olejów, które warto mieć w domu / iStock

Te tłuszcze mają moc! Top 7 olejów

Sery dojrzewające – jak się je robi, rodzaje, produkcja. Kto może je jeść?

Chipsy warzywne – jak zrobić domowe chipsy z piekarnika?

Trzymasz pomidory w lodówce? Sprawdź, czy robisz to dobrze

Wyrzucasz liście tych warzyw do kosza? Zupełnie niepotrzebnie. To prawdziwa skarbnica witamin!

Brudna Dwunastka i Czysta Piętnastka / istock

Brudna Dwunastka i Czysta Piętnastka 2022 ogłoszone. Które warzywa i owoce są najbardziej zanieczyszczone, a po które warto sięgać?

Sery podpuszczkowe – rodzaje, właściwości, jak się je robi /fo. iStock

Sery podpuszczkowe – rodzaje, właściwości, jak się je robi

Rzodkiewka

Kiedy jeść nowalijki? I dlaczego jeszcze nie teraz? Wyjaśnia Sylwia Majcher

Miss Universe 2021 w ogniu krytyki. Bo nie wygląda tak, jak w dniu zdobycia tytułu

Zawsze robisz za dużo naleśników? Sprawdź, czy możesz je zamrozić

„Już 3000 lat temu wiadomo było, że ciepłe zupy mają leczniczą moc. Jedną z nich nazywa się żydowską penicyliną”. O dietoterapii zupami mówi Anna Stoitsi-Nieprzecka

Czym jest świadomość interoceptywna i dlaczego to twoja supermoc? Przedstawiamy fundamenty jedzenia intuicyjnego

dr Wanda Baltaza

„Budując swoją zdrową dietę, warto wyluzować” – mówi Wanda Baltaza, autorka książki „Poczuj się lepiej”

Marchewka

Marzec nadszedł, czyli sięgnij po nowalijki!

Męczą cię zaparcia? Zobacz, jakie produkty powinnaś jeść, aby się ich pozbyć

Kombucha – stwórz sobie własny probiotyk

kobieta myje warzywa w zlewie

7 warzyw, które warto jeść zimą. Sprawdź, czy nie zapominasz włączać ich do codziennej diety

Suszone owoce

Suszone owoce – wartości odżywcze, indeks glikemiczny. Jak suszyć owoce?

Sałatka z warzywami

Piramida żywienia – co to jest i jak ją rozumieć?

Sałatka z łososiem

Łosoś wędzony na zimno czy na gorąco? Dietetyczka Anna Reguła o tym, co będzie lepszym wyborem

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Kobieta

Czy organizm może nie tolerować kawy? Sprawdziłyśmy!

Pokrojone buraki

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

pizza kobieta

Brak apetytu, a chcesz przytyć? Oto 5 patentów na „coś na apetyt”

7 produktów, za które pokochają cię mięśnie

Bilans wodny - picie wody / istock

Bilans wodny. Co wlicza się w dzienną podaż płynów? Dietetyczka wyjaśnia

18 przepisów dla miłośników awokado

Melon – odmiany i właściwości zdrowotne. Jak jeść melona?

Dlaczego łamią się paznokcie?

Dlaczego łamią się paznokcie i jak temu zaradzić?

×