Przejdź do treści

Topinambur – jakie ma właściwości, jak go jeść i jak smakuje

Topinambur – jakie ma właściwości, jak go jeść i jak smakuje
Topinambur – jakie ma właściwości, jak go jeść i jak smakuje Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Czy sushi jest zdrowe? Anna Reguła podaje 6 faktów na jego temat
Bliny z wędzonym łososiem i śmietankowym serem czy świderki z pieczonymi warzywami i oliwkami? Sprawdź przepisy bez glutenu, pszenicy i nabiału!
Ryż kokosowy z mango. Pomysł na śniadanie idealne
7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba
Olej z nasion chia – właściwości i skutki uboczne

Topinambur, czyli słonecznik bulwiasty, wygląda nieco jak ziemniak. Ma jednak słodki smak i bulwę bogatą w inulinę – rodzaj błonnika pokarmowego o prozdrowotnych właściwościach. W jaki sposób można przyrządzić topinambur? Przepis podajemy poniżej.

Co to jest topi­nam­bur?

Topi­nam­bur (ina­czej sło­necz­nik bul­wia­sty lub kar­czoch jero­zo­lim­ski) to roślina z rodziny astro­wa­tych, krewny cyko­rii, sło­necz­nika i rumianku. Czę­ścią jadalną w topi­nam­burze są roz­ga­łę­zione bulwy w kolo­rach od jasnego brązu do jasnego różu. Warzywo pocho­dzi z Ame­ryki Pół­noc­nej. Sło­necz­nik bulwia­sty do Europy dotarł za sprawą Krzysz­tofa Kolumba.

W okresie przedkolumbijskim był uprawiany przez Indian, m.in. z plemienia Topinamboore – stąd nazwa rośliny. Bulwy topinamburu szybko zostały dostrzeżone przez kolonistów, którzy przywieźli je do Europy i Azji. Inaczej niż ziemniak, który początkowo został uznany za roślinę ozdobną, walory smakowe tej rośliny szybko docenili Francuzi, Włosi i Niemcy.

W Polsce topinambur znany jest od XVIII w. Słonecznik bulwiasty był bardzo popularnym warzywem w przedwojennej kuchni polskiej. Zapomniany na kilkadziesiąt lat, zamiennik ziemniaka obecnie powraca do łask.

 

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Barbara Dąbrowska
Dietetyk

Topi­nam­bur – wła­ści­wo­ści

Topi­nam­bur to warzywo węglo­wo­da­nowe (17,4 g węglowodanów w 100 g) o śred­niej kalo­rycz­no­ści (73 kcal w 100 g). Niewiele w nim białka (2 g/100g), w składzie w ogóle nie ma tłuszczu. Sło­necz­nik bul­wia­sty jest dobrym źró­dłem błon­nika pokar­mo­wego. Jest szcze­gól­nie bogaty w inu­linę. Duża ilość składników odżywczych sprawia, że zdecydowanie warto poznać przepisy na przyrządzenie tej rośliny.

Inu­lina na zapar­cia i odchu­dza­nie

Inu­lina to zwią­zek, który należy do błonnika rozpuszczalnego w wodzie i nie jest tra­wiony przez ludzki prze­wód pokar­mowy. Inulinę rozkładają bak­te­rie zamiesz­ku­jące jelito grube. Zwią­zek ten uzna­wany jest za jeden z naj­lep­szych pre­bio­ty­ków stymulujących wzrost pozy­tyw­nej mikro­bioty prze­wodu pokarmo­wego.

Dzięki tej wła­ści­wo­ści topi­nam­bur jest rośliną wspo­ma­ga­ją­cą lecze­nie prze­wle­kłych zaparć. Pod­kre­śla się także, że jego regu­larne spo­ży­cie może być ele­men­tem pro­fi­lak­tyki raka jelita gru­bego.

Inu­lina wyka­zuje także sze­reg innych, pozy­tyw­nych wła­ści­wo­ści:

  • zwięk­sza sytość odczu­waną po posiłku,
  • zmniej­sza wch­ła­nia­nie cho­le­ste­rolu z pokar­mów,
  • zwal­nia tempo przy­swa­ja­nia glu­kozy, dzięki temu sta­bi­li­zuje stę­że­nie cukru we krwi.
7 suplementów stworzonych z myślą o kobietach

Żelazo na nie­do­krwi­stość

Nie­wielka por­cja topi­nam­buru zawiera aż 3,4 mg żelaza, to bli­sko 20 proc. zale­ca­nego spo­ży­cia dla kobiety. Warto pamię­tać, że żelazo pocho­dze­nia roślin­nego wch­ła­nia się gorzej, niż to ze źró­deł zwierzę­cych. Dla­tego topi­nam­bur warto łączyć z żyw­no­ścią bogatą w wita­minę C, co uła­twi przyswaja­nie żelaza. Warzywo możesz np. posy­pać natką pie­truszki – to prawdopodobnie najprostszy przepis na przyrządzenia topinambura.

Potas na nad­ci­śnie­nie

Włącz­nie topi­nam­buru do diety jest korzystne także dla osób z nad­ci­śnie­niem, cho­ro­bami serca czy prze­wle­kłymi pro­ble­mami z ner­kami. Potas jest elek­tro­li­tem, który obniża ciśnie­nie krwi, a przez to chroni przed roz­wo­jem cho­roby nie­do­krwien­nej serca, zawa­łem serca czy uda­rem. Stu­gra­mowa porcja sło­necz­nika bul­wia­stego pokrywa 12 proc. zale­ca­nego spo­ży­cia na potas.

Kiszona kapusta w niebieskiej miseczce

Wita­mina B1 na zmę­cze­nie

Topi­nam­bur jest rośliną, która dostar­cza także wita­miny B1 (tia­mina), która odpo­wiada za pracę układu ner­wo­wego. Jej odpo­wied­nie spo­ży­cie jest nie­zbędne, by pra­wi­dłowo prze­bie­gał pro­ces neu­ro­prze­wod­nic­twa, czyli poro­zu­mie­wa­nia się komó­rek ner­wo­wych. Wita­mina B1 jest szcze­gól­nie ważna, gdy odczu­wasz przewle­kłe zmę­cze­nie i pro­blemy z kon­cen­tra­cją.

Jak jeść topi­nam­bur?

Topi­nam­bur ma słodki, orze­chowy smak. Jeśli szukasz receptury na topinambur, pamiętaj, że możesz go jeść na surowo, ale też w for­mie pie­czo­nej lub  goto­wa­nej. Ze względu na wysoką zawar­tość inu­liny wpro­wa­dzaj go do diety stop­niowo, zaczy­na­jąc od małych ilo­ści. Duże ilo­ści topi­nam­buru na raz mogą wywo­łać bie­gunkę. Z cza­sem układ pokarmowy przy­zwy­czaja się do jego więk­szej ilo­ści. Jeśli chcesz jeść topinambur na surowo, uważaj, bo może powodować wzdęcia, szczególnie ten jedzony ze skórką.

Warto dodać, że z topinamburu można również przygotować sok, który może być stosowany we wsparciu leczenia chorób jelita grubego. Ze względu na swe prozdrowotne właściwości sok z topinamburu będzie również przydatny w walce z hemoroidami i łuszczycą.

Jak przyrządzić słonecznik bulwiasty? Dania z topinamburu

Na początku pamiętaj, że – przed obróbką ter­miczną – należy warzywo wyszo­ro­wać szczo­teczką. Nie należy go obie­rać, bo pod skórką kryje się naj­wię­cej wita­min. Im dłu­żej gotu­jesz topi­nam­bur, tym słod­szy staje się w smaku. Czas goto­wa­nia do mięk­ko­ści jest prze­waż­nie nie­znacz­nie krót­szy od czasu goto­wa­nia ziem­nia­ków i wynosi około 15 minut. To bardzo ważne podczas przygotowywania różnych dań z tym warzywem.

Goto­wa­nym topi­nam­burem możesz zastą­pić ziem­niaki. Warzywo to spraw­dza się także na frytki, chipsy pie­czone czy baza zupy krem. A to dopiero kilka przykładowych potraw ze słonecznika bulwiastego. W skle­pach ze zdrową żyw­no­ścią możesz także kupić kawę z topi­nam­buru (bez kofe­iny) i kiszony topi­nam­bur.

Co na zły nastrój, PMS i bóle głowy? Szafran!

Gdzie kupić topinambur? Cena, uprawa

Ten zamiennik ziemniaka bez pro­blemu kupisz w więk­szych super­mar­ke­tach, a nawet w nie­któ­rych dys­kon­tach. Znaj­dziesz go także w skle­pach z żyw­no­ścią eko­lo­giczną. Cena topi­nam­buru to około 5–6 zł za pół kilograma.

Topi­nam­bur jest bar­dzo łatwy w upra­wie. Jeśli masz swój wła­sny ogró­dek, to posadź sło­necz­nik bulwia­sty i ciesz się plo­nami. Uwa­żaj jed­nak, bo jest to roślina dość inwa­zyjna, która potrafi bar­dzo szybko rosnąć i zdo­mi­no­wać inne gatunki.

W Polsce uprawia się dwie odmiany słonecznika bulwiastego:

  • Albik – o wydłużonych, białych bulwach,
  • Rubik – mający owalne, fioletowo zabarwione bulwy.

Prze­pis na topi­nam­bur

Wypró­buj nasz prze­pis na topi­nam­bur pieczony z tymiankiem i wędzoną papryką

Skład­niki: 

  • 500 g topi­nam­buru,
  • 3 ząbki czosnku,
  • 5 łyżek oliwy z oli­wek,
  • łagodna wędzona papryka,
  • 2 łyżki sosu sojo­wego,
  • pieprz,
  • suszony tymia­nek,
  • posie­kana natka pie­truszki,
  • hum­mus natu­ralny.

Jak przygotować pieczony topinambur?

  1. Topi­nam­bur wyszo­ruj szczo­teczką i pokrój na małe kawałki podob­nej wiel­ko­ści.
  2. Z oliwy, papryki wędzo­nej, sosu sojo­wego, pie­przu i tymianku przy­go­tuj mary­natę.
  3. Topi­nam­bur prze­łóż do naczy­nia żaro­od­por­nego i zalej mary­natą.
  4. Dodaj obrane ząbki czosnku.
  5. Odstaw na 30 minut.
  6. Po tym cza­sie wstaw topi­nam­bur do pie­kar­nika nagrza­nego do 180 stopni.
  7. Piecz przez 20–25 minut.
  8. Poda­waj z posie­kaną natką pie­truszki i hum­mu­sem w for­mie dipu.

 

Źródła:

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5466194/
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6290539/
  3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24245977/

 

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Pieczenie buraków – sposoby pieczenia i przepisy

Zdrowe chrupacze telewizyjne

Wieczór z filmami? Polecamy zdrowe przekąski do pochrupania

Sól kłodawska – właściwości i zastosowanie / fot. iStock

Sól kłodawska – właściwości i zastosowanie

Miód lipowy – jakie ma właściwości i na co pomaga?

Gotu kola – pochodzenie i zastosowanie

Gojnik – pochodzenie i właściwości. Olej żywokostowy z gojnikiem

Bruschetta z pieczonymi warzywami

Bruschetta z pieczonymi warzywami. Aromatyczna przekąska, którą zrobisz w mig!

Rozmaryn lekarski – właściwości, zastosowanie i uprawa

6 przepisów na zdrowe desery z kilku składników. Podpowiada Agnieszka Stolarczyk

Orzechy pekan – wartości odżywcze, właściwości, zastosowanie

5 sposobów na pokrzywę Sylwii Majcher. Jeśli do tej pory sądziłaś, że to bezużyteczny chwast, to byłaś w ogromnym błędzie

5 sposobów na pokrzywę Sylwii Majcher. Jeśli do tej pory sądziłaś, że to bezużyteczny chwast, to byłaś w ogromnym błędzie

Wiosenne tagliatelle ze szparagów

Kasza bulgur – właściwości, kalorie, proste przepisy

Co zjeść przed treningiem? Stek wołowy z frytkami z batatów i pastą z awokado

Apiterapia - co to jest i na jakie choroby może pomóc? Wyjaśnia naturopatka Joanna Brejecka-Pamungkas

Apiterapia – co to jest i na jakie choroby może pomóc? Wyjaśnia naturopatka

krwawnik pospolity, kwiaty

Krwawnik pospolity – ziele o niepospolitym działaniu. Na co pomaga?

Letni dżem z jagód. Bez cukru!

Dżem z borówek lub jagód. Przepis na przetwory bez cukru

Miodunka - właściwości i zastosowanie

Miodunka. Poznaj lecznicze właściwości i zastosowanie płucnika lekarskiego

Woda kokosowa odmładza? Poznaj jej skład, właściwości i zastosowanie

Woda kokosowa odmładza? Poznaj jej skład, właściwości i zastosowanie

Balsam kapucyński - dawne panaceum. Poznaj jego skład i działanie

Balsam kapucyński – poznaj skład i właściwości dawnego panaceum

5 nieoczywistych zastosowań oleju kokosowego

Olej kokosowy – jakie jest jego zastosowanie w kosmetyce? Jakie ma właściwości?

Czosnek niedźwiedzi - właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

Czosnek niedźwiedzi – jakie są jego właściwości lecznicze i zastosowanie?

Nawłoć – lecznicze właściwości i zastosowanie

Algi morskie – czy warto jeść glony? Właściwości i zastosowanie alg

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

18 przepisów dla miłośników awokado

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

pizza kobieta

Brak apetytu, a chcesz przytyć? Oto 5 patentów na „coś na apetyt”

Męczą cię zaparcia? Zobacz, jakie produkty powinnaś jeść, aby się ich pozbyć

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

Czy orgaznim może nie tolerować kawy?

relaksująca się młoda kobieta

9 witamin i minerałów, które pomogą ci lepiej spać

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami

pączek

Co cukier robi z twoim mózgiem? Nie będziesz zadowolona

Bilans wodny - picie wody / istock

Bilans wodny. Co wlicza się w dzienną podaż płynów? Dietetyczka wyjaśnia

5 największych kuchennych mitów

×