Przejdź do treści

Topinambur – jakie ma właściwości, jak go jeść i jak smakuje

Topinambur – jakie ma właściwości, jak go jeść i jak smakuje
Topinambur – jakie ma właściwości, jak go jeść i jak smakuje Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Siostra Bożenna dotkliwie o diecie szpitalnej: „Stan odżywienia 70 proc. pacjentów ulega pogorszeniu podczas hospitalizacji”
Natalia Siwiec uważa, że głodówki są „superzdrowe”. Co na to dietetyczka?
„W jednej torebce zielonej herbaty jest do 400 gatunków owadów”. Zaskakujące odkrycie naukowców
Jakie zmiany na cukinii są jadalne, a jakie nie? Wyjaśnia Jagna Niedzielska
Chłodnik miętowy z zielonego groszku. Ukojenie po upalnym dniu

Topinambur, czyli słonecznik bulwiasty, wygląda nieco jak ziemniak. Ma jednak słodki smak i bulwę bogatą w inulinę – rodzaj błonnika pokarmowego o prozdrowotnych właściwościach. W jaki sposób można przyrządzić topinambur? Przepis podajemy poniżej.

Co to jest topi­nam­bur?

Topi­nam­bur (ina­czej sło­necz­nik bul­wia­sty lub kar­czoch jero­zo­lim­ski) to roślina z rodziny astro­wa­tych, krewny cyko­rii, sło­necz­nika i rumianku. Czę­ścią jadalną w topi­nam­burze są roz­ga­łę­zione bulwy w kolo­rach od jasnego brązu do jasnego różu. Warzywo pocho­dzi z Ame­ryki Pół­noc­nej. Sło­necz­nik bulwia­sty do Europy dotarł za sprawą Krzysz­tofa Kolumba.

W okresie przedkolumbijskim był uprawiany przez Indian, m.in. z plemienia Topinamboore – stąd nazwa rośliny. Bulwy topinamburu szybko zostały dostrzeżone przez kolonistów, którzy przywieźli je do Europy i Azji. Inaczej niż ziemniak, który początkowo został uznany za roślinę ozdobną, walory smakowe tej rośliny szybko docenili Francuzi, Włosi i Niemcy.

W Polsce topinambur znany jest od XVIII w. Słonecznik bulwiasty był bardzo popularnym warzywem w przedwojennej kuchni polskiej. Zapomniany na kilkadziesiąt lat, zamiennik ziemniaka obecnie powraca do łask.

 

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Barbara Dąbrowska
Dietetyk

Topi­nam­bur – wła­ści­wo­ści

Topi­nam­bur to warzywo węglo­wo­da­nowe (17,4 g węglowodanów w 100 g) o śred­niej kalo­rycz­no­ści (73 kcal w 100 g). Niewiele w nim białka (2 g/100g), w składzie w ogóle nie ma tłuszczu. Sło­necz­nik bul­wia­sty jest dobrym źró­dłem błon­nika pokar­mo­wego. Jest szcze­gól­nie bogaty w inu­linę. Duża ilość składników odżywczych sprawia, że zdecydowanie warto poznać przepisy na przyrządzenie tej rośliny.

Inu­lina na zapar­cia i odchu­dza­nie

Inu­lina to zwią­zek, który należy do błonnika rozpuszczalnego w wodzie i nie jest tra­wiony przez ludzki prze­wód pokar­mowy. Inulinę rozkładają bak­te­rie zamiesz­ku­jące jelito grube. Zwią­zek ten uzna­wany jest za jeden z naj­lep­szych pre­bio­ty­ków stymulujących wzrost pozy­tyw­nej mikro­bioty prze­wodu pokarmo­wego.

Dzięki tej wła­ści­wo­ści topi­nam­bur jest rośliną wspo­ma­ga­ją­cą lecze­nie prze­wle­kłych zaparć. Pod­kre­śla się także, że jego regu­larne spo­ży­cie może być ele­men­tem pro­fi­lak­tyki raka jelita gru­bego.

Inu­lina wyka­zuje także sze­reg innych, pozy­tyw­nych wła­ści­wo­ści:

  • zwięk­sza sytość odczu­waną po posiłku,
  • zmniej­sza wch­ła­nia­nie cho­le­ste­rolu z pokar­mów,
  • zwal­nia tempo przy­swa­ja­nia glu­kozy, dzięki temu sta­bi­li­zuje stę­że­nie cukru we krwi.
7 suplementów stworzonych z myślą o kobietach

Żelazo na nie­do­krwi­stość

Nie­wielka por­cja topi­nam­buru zawiera aż 3,4 mg żelaza, to bli­sko 20 proc. zale­ca­nego spo­ży­cia dla kobiety. Warto pamię­tać, że żelazo pocho­dze­nia roślin­nego wch­ła­nia się gorzej, niż to ze źró­deł zwierzę­cych. Dla­tego topi­nam­bur warto łączyć z żyw­no­ścią bogatą w wita­minę C, co uła­twi przyswaja­nie żelaza. Warzywo możesz np. posy­pać natką pie­truszki – to prawdopodobnie najprostszy przepis na przyrządzenia topinambura.

Potas na nad­ci­śnie­nie

Włącz­nie topi­nam­buru do diety jest korzystne także dla osób z nad­ci­śnie­niem, cho­ro­bami serca czy prze­wle­kłymi pro­ble­mami z ner­kami. Potas jest elek­tro­li­tem, który obniża ciśnie­nie krwi, a przez to chroni przed roz­wo­jem cho­roby nie­do­krwien­nej serca, zawa­łem serca czy uda­rem. Stu­gra­mowa porcja sło­necz­nika bul­wia­stego pokrywa 12 proc. zale­ca­nego spo­ży­cia na potas.

Kiszona kapusta w niebieskiej miseczce

Wita­mina B1 na zmę­cze­nie

Topi­nam­bur jest rośliną, która dostar­cza także wita­miny B1 (tia­mina), która odpo­wiada za pracę układu ner­wo­wego. Jej odpo­wied­nie spo­ży­cie jest nie­zbędne, by pra­wi­dłowo prze­bie­gał pro­ces neu­ro­prze­wod­nic­twa, czyli poro­zu­mie­wa­nia się komó­rek ner­wo­wych. Wita­mina B1 jest szcze­gól­nie ważna, gdy odczu­wasz przewle­kłe zmę­cze­nie i pro­blemy z kon­cen­tra­cją.

Jak jeść topi­nam­bur?

Topi­nam­bur ma słodki, orze­chowy smak. Jeśli szukasz receptury na topinambur, pamiętaj, że możesz go jeść na surowo, ale też w for­mie pie­czo­nej lub  goto­wa­nej. Ze względu na wysoką zawar­tość inu­liny wpro­wa­dzaj go do diety stop­niowo, zaczy­na­jąc od małych ilo­ści. Duże ilo­ści topi­nam­buru na raz mogą wywo­łać bie­gunkę. Z cza­sem układ pokarmowy przy­zwy­czaja się do jego więk­szej ilo­ści. Jeśli chcesz jeść topinambur na surowo, uważaj, bo może powodować wzdęcia, szczególnie ten jedzony ze skórką.

Warto dodać, że z topinamburu można również przygotować sok, który może być stosowany we wsparciu leczenia chorób jelita grubego. Ze względu na swe prozdrowotne właściwości sok z topinamburu będzie również przydatny w walce z hemoroidami i łuszczycą.

Jak przyrządzić słonecznik bulwiasty? Dania z topinamburu

Na początku pamiętaj, że – przed obróbką ter­miczną – należy warzywo wyszo­ro­wać szczo­teczką. Nie należy go obie­rać, bo pod skórką kryje się naj­wię­cej wita­min. Im dłu­żej gotu­jesz topi­nam­bur, tym słod­szy staje się w smaku. Czas goto­wa­nia do mięk­ko­ści jest prze­waż­nie nie­znacz­nie krót­szy od czasu goto­wa­nia ziem­nia­ków i wynosi około 15 minut. To bardzo ważne podczas przygotowywania różnych dań z tym warzywem.

Goto­wa­nym topi­nam­burem możesz zastą­pić ziem­niaki. Warzywo to spraw­dza się także na frytki, chipsy pie­czone czy baza zupy krem. A to dopiero kilka przykładowych potraw ze słonecznika bulwiastego. W skle­pach ze zdrową żyw­no­ścią możesz także kupić kawę z topi­nam­buru (bez kofe­iny) i kiszony topi­nam­bur.

Co na zły nastrój, PMS i bóle głowy? Szafran!

Gdzie kupić topinambur? Cena, uprawa

Ten zamiennik ziemniaka bez pro­blemu kupisz w więk­szych super­mar­ke­tach, a nawet w nie­któ­rych dys­kon­tach. Znaj­dziesz go także w skle­pach z żyw­no­ścią eko­lo­giczną. Cena topi­nam­buru to około 5–6 zł za pół kilograma.

Topi­nam­bur jest bar­dzo łatwy w upra­wie. Jeśli masz swój wła­sny ogró­dek, to posadź sło­necz­nik bulwia­sty i ciesz się plo­nami. Uwa­żaj jed­nak, bo jest to roślina dość inwa­zyjna, która potrafi bar­dzo szybko rosnąć i zdo­mi­no­wać inne gatunki.

W Polsce uprawia się dwie odmiany słonecznika bulwiastego:

  • Albik – o wydłużonych, białych bulwach,
  • Rubik – mający owalne, fioletowo zabarwione bulwy.

Prze­pis na topi­nam­bur

Wypró­buj nasz prze­pis na topi­nam­bur pieczony z tymiankiem i wędzoną papryką

Skład­niki: 

  • 500 g topi­nam­buru,
  • 3 ząbki czosnku,
  • 5 łyżek oliwy z oli­wek,
  • łagodna wędzona papryka,
  • 2 łyżki sosu sojo­wego,
  • pieprz,
  • suszony tymia­nek,
  • posie­kana natka pie­truszki,
  • hum­mus natu­ralny.

Jak przygotować pieczony topinambur?

  1. Topi­nam­bur wyszo­ruj szczo­teczką i pokrój na małe kawałki podob­nej wiel­ko­ści.
  2. Z oliwy, papryki wędzo­nej, sosu sojo­wego, pie­przu i tymianku przy­go­tuj mary­natę.
  3. Topi­nam­bur prze­łóż do naczy­nia żaro­od­por­nego i zalej mary­natą.
  4. Dodaj obrane ząbki czosnku.
  5. Odstaw na 30 minut.
  6. Po tym cza­sie wstaw topi­nam­bur do pie­kar­nika nagrza­nego do 180 stopni.
  7. Piecz przez 20–25 minut.
  8. Poda­waj z posie­kaną natką pie­truszki i hum­mu­sem w for­mie dipu.

 

Źródła:

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5466194/
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6290539/
  3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24245977/

 

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Cytryniec chiński – uprawa, właściwości i działanie rośliny pięciu smaków

Fit deser – jak przygotować zdrowe słodycze?

Glicyna – budowa, właściwości, źródła w pożywieniu. Czy glicyna pomaga w bezsenności?

Chipsy warzywne – jak zrobić domowe chipsy z piekarnika?

Herbata z liści malin – właściwości, jak zrobić i gdzie kupić?

Woda kokosowa odmładza? Poznaj jej skład, właściwości i zastosowanie

Woda kokosowa odmładza? Poznaj jej skład, właściwości i zastosowanie

Ziołolecznictwo. Renesans naturalnych sposobów na wsparcie organizmu. Korzyści i środki ostrożności

Pieczone buraki z sałatką

Pieczenie buraków – sposoby pieczenia i przepisy

Zdrowe chrupacze telewizyjne

Wieczór z filmami? Polecamy zdrowe przekąski do pochrupania

Sól kłodawska – właściwości i zastosowanie / fot. iStock

Sól kłodawska – właściwości i zastosowanie

Miód lipowy – jakie ma właściwości i na co pomaga?

Gotu kola – pochodzenie i zastosowanie

Gojnik – pochodzenie i właściwości. Olej żywokostowy z gojnikiem

Bruschetta z pieczonymi warzywami

Bruschetta z pieczonymi warzywami. Aromatyczna przekąska, którą zrobisz w mig!

Rozmaryn lekarski – właściwości, zastosowanie i uprawa

6 przepisów na zdrowe desery z kilku składników. Podpowiada Agnieszka Stolarczyk

Orzechy pekan – wartości odżywcze, właściwości, zastosowanie

5 sposobów na pokrzywę Sylwii Majcher. Jeśli do tej pory sądziłaś, że to bezużyteczny chwast, to byłaś w ogromnym błędzie

5 sposobów na pokrzywę Sylwii Majcher. Jeśli do tej pory sądziłaś, że to bezużyteczny chwast, to byłaś w ogromnym błędzie

Wiosenne tagliatelle ze szparagów

Kasza bulgur – właściwości, kalorie, proste przepisy

Co zjeść przed treningiem? Stek wołowy z frytkami z batatów i pastą z awokado

Apiterapia - co to jest i na jakie choroby może pomóc? Wyjaśnia naturopatka Joanna Brejecka-Pamungkas

Apiterapia – co to jest i na jakie choroby może pomóc? Wyjaśnia naturopatka

krwawnik pospolity, kwiaty

Krwawnik pospolity – ziele o niepospolitym działaniu. Na co pomaga?

Letni dżem z jagód. Bez cukru!

Dżem z borówek lub jagód. Przepis na przetwory bez cukru

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

Męczą cię zaparcia? Zobacz, jakie produkty powinnaś jeść, aby się ich pozbyć

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Kobieta

Czy organizm może nie tolerować kawy? Sprawdziłyśmy!

Pokrojone buraki

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

pizza kobieta

Brak apetytu, a chcesz przytyć? Oto 5 patentów na „coś na apetyt”

7 produktów, za które pokochają cię mięśnie

Bilans wodny - picie wody / istock

Bilans wodny. Co wlicza się w dzienną podaż płynów? Dietetyczka wyjaśnia

18 przepisów dla miłośników awokado

Dlaczego łamią się paznokcie?

Dlaczego łamią się paznokcie i jak temu zaradzić?

×