Przejdź do treści

Senność po kawie – gdy kawa nasila zmęczenie

Dwie osoby siedzą przy stoliku nad filiżankami kawy
Usypiające działanie kawy/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Kawa uznawana jest za doskonały sposób na pobudzenie. Co jednak zrobić, gdy – paradoksalnie – pojawia się senność po kawie? Rozwiązaniem może być drzemka kofeinowa – najpierw kawa, potem drzemka, nie odwrotnie. Intuicja może podpowiadać inaczej, ale fakty są jasne – kofeina i krótki sen to klucz do przywrócenia sił witalnych. 

W jaki sposób kawa pobudza?

Za pobudzające działanie kawy odpowiada kofeina. Związek ten przyspiesza bicie serca, dzięki czemu do komórek ciała dociera wraz z krwią więcej tlenu i związków odżywczych. Ponadto kofeina pobudza uwalnianie z wątroby glikogenu, czyli zapasowej formy glukozy, co stanowi swoisty zastrzyk energii dla organizmu.

Kofeina oddziałuje bezpośrednio na mózg, a jako związek o budowie podobnej do adenozyny – ma możliwość konkurowania z nią o pobudzanie zlokalizowanych w mózgu receptorów. Adenozyna to związek syntetyzowany podczas aktywnej pracy neuronów, a gdy jej poziom w mózgu znacząco się zwiększa, wówczas mózg spowalnia aktywność nerwową i pojawia się zmęczenie. Kofeina wiąże się z receptorami dla adenozyny, uniemożliwiając mózgowi detekcję wysokiego poziomu adenozyny. W ten sposób kofeina znosi uczucie zmęczenia. Ponadto kofeina stymuluje wydzielanie adrenaliny oraz takich neurotransmitterów jak dopamina czy serotonina, co przyczynia się do poprawy samopoczucia fizycznego i psychicznego. Jak więc możliwe jest, że u niektórych z nas pojawia się senność po kawie?

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie, PNOS
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Trawienie, Beauty
Wimin Zestaw z lepszym metabolizmem, 30 saszetek
139,00 zł
Trawienie, Verdin
Verdin Fix, Kompozycja 6 ziół z zieloną herbatą, 2 x 20 saszetek
15,90 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie, PNOS
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł
Trawienie
WIMIN Lepszy metabolizm, 30 kaps.
79,00 zł
Kobieta leży w łóżku

Dlaczego po kawie chce się spać?

Sięgając po kawę, oczekujemy efektu pobudzenia. Czy kawa pobudza każdego? Niektóre osoby doświadczają czegoś zupełnie odmiennego – pojawia się osłabienie po wypiciu kawy i senność. Dlaczego po kawie chce się spać? Wspomniane uprzednio receptory adenozynowe mają działanie hamujące, zatem kofeina znosi ich działanie i prowadzi do pobudzenia. Niektórzy z nas mają jednak przewagę receptorów adenozynowych pobudzających – i kofeina blokując ich działanie, ogranicza ich aktywujący wpływ na mózg. Wówczas po wypiciu małej czarnej pojawia się senność po kawie.

Otępienie po kawie, senność po kawie i uczucie znużenia wynikać mogą także z przyzwyczajenia organizmu do stale dostarczanych dawek kofeiny – wtedy kawa przestaje oddziaływać na receptory adenozynowe i nie redukuje uczucia zmęczenia. I to wyjaśnia, dlaczego kawa usypia. Wtedy najlepszym sposobem, aby ograniczyć senność po kawie jest zmniejszenie liczby wypijanych filiżanek kawy.

Kawa i drzemka – jak działa drzemka kofeinowa?

Nieraz już pisaliśmy o korzyściach płynących z picia kawy oraz o dobrodziejstwach krótkiej drzemki. I kawa, i drzemka poprawiają koncentrację i dodają energii. Ale istnieje jeszcze skuteczniejszy sposób na poprawę wydolności intelektualnej i postawienie się na nogi – to zastosowanie obu tych metod naraz, w odpowiedniej kolejności: najpierw kawa, potem drzemka. Może się wydawać, że to dziwne i przeczy zdrowemu rozsądkowi – przecież kofeina pobudza, a więc tym samym negatywnie wpływa na sen. W tym stwierdzeniu jest jednak luka, którą możesz wykorzystać dla swoich korzyści.

Aby zrozumieć działanie drzemki kofeinowej, musisz wrócić do teorii o receptorach adenozynowych. Adenozyna przyczepia się do odpowiednich receptorów, wprawiając nas w senność. Gdy śpimy (także krótko – wystarczy kilkanaście minut), mózg naturalnie oczyszcza się z adenozyny, przywracając nas do stanu gotowości intelektualnej. Gdzie tu miejsce na kofeinę? Wpasowuje się ona w te same receptory, w które normalnie wpasowałaby się adenozyna. Przy obecności kofeiny w krwiobiegu powodujące zmęczenie działanie adenozyny jest częściowo zablokowane. Stąd wynika harmonijne działanie kawy i drzemki. Od momentu, gdy wypijesz filiżankę małej czarnej lub dużej białej, do faktycznego działania mija około 20 minut – wynika to z inercji układu trawienia. To okno czasowe możesz wykorzystać właśnie na drzemkę kawową. Spowoduje to częściowe uwolnienie adenozyny z receptorów, jeszcze zanim kofeina wejdzie do akcji. Dzięki temu będzie miała mniejszą konkurencję w „starciu” o receptory, skuteczniej znosząc zmęczenie.

Eksperymenty potwierdziły zwiększoną efektywność drzemki kawowej w porównaniu z działaniem samej kawy lub samej drzemki. Z badań prowadzonych przez Loughborough University wynika, że gdy badani brali piętnastominutową „coffee nap”, popełniali znacznie mniej błędów w symulatorze jazdy niż ci, którzy tylko ucinali sobie drzemkę i ci, którzy tylko pili kawę. Co ciekawe, ten efekt występował także w przypadkach, w których biorący udział mieli problem z zaśnięciem i po prostu leżeli przez 15 minut.

Jak osiągnąć efekt drzemki kofeinowej?

Wystarczy, że wypijesz napój z kofeiną – zdecydowanie lepiej kawę niż napój energetyzujący pełen słodzików i sztucznych dodatków. Prawdopodobnie najlepiej sprawdzi się espresso, ze względu na to, że musisz wypić je umiarkowanie szybko. Potem połóż się na 15-20 minut i nie przejmuj się, jeśli nie uda ci się zasnąć – mózg odpocznie tak czy inaczej. Pamiętaj tylko o tym, aby nie przekroczyć 20 minut – może to wprowadzić cię w jeszcze większą senność. Zrób eksperyment i przekonaj się, że to działa!

Bibliografia:

Reyner L., Suppression of sleepiness in drivers: combination of caffeine with a short nap; Psychophysiology, 1997, Nov 34(6)

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Mała czarna – niebezpieczna? Sprawdziłyśmy, czy rzeczywiście trzeba się jej bać

Kawa zbożowa - czy na pewno jest dla wszystkich? Odpowiada dietetyczka

Kawa zbożowa – czy na pewno jest dla wszystkich? Odpowiada dietetyczka

Kawa / istockphoto.com

Kawa i cholesterol. Koniec z espresso i „sypaną”?

Kawa wypłukuje magnez? Fakty i mity dotyczące kawy

Przewodnik dla kawoszy: drip

Przewodnik dla kawoszy: jak zrobić sobie drip?

Kobieta trzyma w rękach filiżankę kawy. Na stole leżą płatki kwiatów i ziarna kawy

Kawa po chińsku. Poranny rytuał, który pozwoli ci dobrze zacząć dzień

Lubisz pić kawę? Sprawdź, która z nich jest najzdrowsza

kawa

Kawa z kakao – najlepszy dopalacz dla mózgu

poranna kawa

Rozpoczynasz dzień filiżanką kawy? Dowiedz się, jak to wpływa na twój organizm

Zmiany klimatu zabiorą nam kawę? Kasia Wągrowska wyjaśnia, dlaczego to całkiem realny scenariusz i jak temu zapobiec

Zmiany klimatu zabiorą nam kawę? Kasia Wągrowska wyjaśnia, dlaczego to całkiem realny scenariusz i jak temu zapobiec

Czy kawa przyspiesza wypróżnianie? / unsplash

Poranna kawa przyspiesza wypróżnienie? Naukowcy postanowili przyjrzeć się temu zjawisku

Kawa w filiżance

Kawa z mlekiem, espresso, kuloodporna? Jeśli zdrowa, to bez dodatków

Kobieta

Czy organizm może nie tolerować kawy? Sprawdziłyśmy!

Czy można pić kawę podczas…? Internistka odpowiada na najczęściej wyszukiwane hasła w Google

Ćwiczenia zamiast porannej kawy? Czy to zadziała?

Kawa bezkofeinowa

Kawa bezkofeinowa – czym jest, smak. Kawa w ciąży i podczas laktacji

Cykoria

Cykoria – właściwości, jak przyrządzić. Inulina z cykorii

Czego nie warto robić na pusty żołądek

Nie tylko picie kawy. Sprawdź czego jeszcze nie warto robić na pusty żołądek

Kawa zbożowa

Kawa zbożowa w ciąży i przy karmieniu piersią

Jak kawa wpływa na trawienie i funkcjonowanie jelit? Wyjaśnia dietetyczka Emilia Cesarek

Jak kawa wpływa na trawienie i funkcjonowanie jelit? Wyjaśnia dietetyczka Emilia Cesarek

Kawa liofilizowana

Kawa liofilizowana – czym jest i jak powstaje?

Jak używki wpływają na zęby? Wyjaśnia stomatolożka

Kawa, papierosy, alkohol, marihuana. Stomatolożka wyjaśnia, jak używki wpływają na zęby

Czy kawa rozpuszczalna to rzeczywiście sama chemia? Odpowiada dietetyczka Aleksandra Zaczkiewicz

Czy kawa rozpuszczalna to rzeczywiście „sama chemia”? Odpowiada dietetyczka Aleksandra Zaczkiewicz

Picie kawy z cytryną

Picie kawy z cytryną to same korzyści? Sprawdzamy, jak jest naprawdę

×