Przejdź do treści

Senność po kawie – gdy kawa nasila zmęczenie

Dwie osoby siedzą przy stoliku nad filiżankami kawy
Usypiające działanie kawy/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Ból brzucha, wzdęcia, uczucie pełności? To mogą być objawy nietolerancji laktozy
Masz insulinooporność? Sprawdź, jakie owoce możesz jeść, a jakich unikać
Detoksowa zupa miso z warzywami – Japończycy wiedzą co dobre. Spróbuj i ty!
zielone warzywa
Co i w jakiej ilości jeść, żeby nasz mózg lepiej funkcjonował? Psychodietetyk Michał Choroszyński wyjaśnia podstawy diety MIND
Kiszonki – prawdziwa bomba dobroczynnych składników. Sprawdź, co warto ukisić

Kawa uznawana jest za doskonały sposób na pobudzenie. Co jednak zrobić, gdy – paradoksalnie – pojawia się senność po kawie? Rozwiązaniem może być drzemka kofeinowa – najpierw kawa, potem drzemka, nie odwrotnie. Intuicja może podpowiadać inaczej, ale fakty są jasne – kofeina i krótki sen to klucz do przywrócenia sił witalnych. 

W jaki sposób kawa pobudza?

Za pobudzające działanie kawy odpowiada kofeina. Związek ten przyspiesza bicie serca, dzięki czemu do komórek ciała dociera wraz z krwią więcej tlenu i związków odżywczych. Ponadto kofeina pobudza uwalnianie z wątroby glikogenu, czyli zapasowej formy glukozy, co stanowi swoisty zastrzyk energii dla organizmu.

Kofeina oddziałuje bezpośrednio na mózg, a jako związek o budowie podobnej do adenozyny – ma możliwość konkurowania z nią o pobudzanie zlokalizowanych w mózgu receptorów. Adenozyna to związek syntetyzowany podczas aktywnej pracy neuronów, a gdy jej poziom w mózgu znacząco się zwiększa, wówczas mózg spowalnia aktywność nerwową i pojawia się zmęczenie. Kofeina wiąże się z receptorami dla adenozyny, uniemożliwiając mózgowi detekcję wysokiego poziomu adenozyny. W ten sposób kofeina znosi uczucie zmęczenia. Ponadto kofeina stymuluje wydzielanie adrenaliny oraz takich neurotransmitterów jak dopamina czy serotonina, co przyczynia się do poprawy samopoczucia fizycznego i psychicznego. Jak więc możliwe jest, że u niektórych z nas pojawia się senność po kawie?

poranne wstawanie

Dlaczego po kawie chce się spać?

Sięgając po kawę, oczekujemy efektu pobudzenia. Czy kawa pobudza każdego? Niektóre osoby doświadczają czegoś zupełnie odmiennego – pojawia się osłabienie po wypiciu kawy i senność. Dlaczego po kawie chce się spać? Wspomniane uprzednio receptory adenozynowe mają działanie hamujące, zatem kofeina znosi ich działanie i prowadzi do pobudzenia. Niektórzy z nas mają jednak przewagę receptorów adenozynowych pobudzających – i kofeina blokując ich działanie, ogranicza ich aktywujący wpływ na mózg. Wówczas po wypiciu małej czarnej pojawia się senność po kawie.

Otępienie po kawie, senność po kawie i uczucie znużenia wynikać mogą także z przyzwyczajenia organizmu do stale dostarczanych dawek kofeiny – wtedy kawa przestaje oddziaływać na receptory adenozynowe i nie redukuje uczucia zmęczenia. I to wyjaśnia, dlaczego kawa usypia. Wtedy najlepszym sposobem, aby ograniczyć senność po kawie jest zmniejszenie liczby wypijanych filiżanek kawy.

Kawa i drzemka – jak działa drzemka kofeinowa?

Nieraz już pisaliśmy o korzyściach płynących z picia kawy oraz o dobrodziejstwach krótkiej drzemki. I kawa, i drzemka poprawiają koncentrację i dodają energii. Ale istnieje jeszcze skuteczniejszy sposób na poprawę wydolności intelektualnej i postawienie się na nogi – to zastosowanie obu tych metod naraz, w odpowiedniej kolejności: najpierw kawa, potem drzemka. Może się wydawać, że to dziwne i przeczy zdrowemu rozsądkowi – przecież kofeina pobudza, a więc tym samym negatywnie wpływa na sen. W tym stwierdzeniu jest jednak luka, którą możesz wykorzystać dla swoich korzyści.

Aby zrozumieć działanie drzemki kofeinowej, musisz wrócić do teorii o receptorach adenozynowych. Adenozyna przyczepia się do odpowiednich receptorów, wprawiając nas w senność. Gdy śpimy (także krótko – wystarczy kilkanaście minut), mózg naturalnie oczyszcza się z adenozyny, przywracając nas do stanu gotowości intelektualnej. Gdzie tu miejsce na kofeinę? Wpasowuje się ona w te same receptory, w które normalnie wpasowałaby się adenozyna. Przy obecności kofeiny w krwiobiegu powodujące zmęczenie działanie adenozyny jest częściowo zablokowane. Stąd wynika harmonijne działanie kawy i drzemki. Od momentu, gdy wypijesz filiżankę małej czarnej lub dużej białej, do faktycznego działania mija około 20 minut – wynika to z inercji układu trawienia. To okno czasowe możesz wykorzystać właśnie na drzemkę kawową. Spowoduje to częściowe uwolnienie adenozyny z receptorów, jeszcze zanim kofeina wejdzie do akcji. Dzięki temu będzie miała mniejszą konkurencję w „starciu” o receptory, skuteczniej znosząc zmęczenie.

Eksperymenty potwierdziły zwiększoną efektywność drzemki kawowej w porównaniu z działaniem samej kawy lub samej drzemki. Z badań prowadzonych przez Loughborough University wynika, że gdy badani brali piętnastominutową „coffee nap”, popełniali znacznie mniej błędów w symulatorze jazdy niż ci, którzy tylko ucinali sobie drzemkę i ci, którzy tylko pili kawę. Co ciekawe, ten efekt występował także w przypadkach, w których biorący udział mieli problem z zaśnięciem i po prostu leżeli przez 15 minut.

Jak osiągnąć efekt drzemki kofeinowej?

Wystarczy, że wypijesz napój z kofeiną – zdecydowanie lepiej kawę niż napój energetyzujący pełen słodzików i sztucznych dodatków. Prawdopodobnie najlepiej sprawdzi się espresso, ze względu na to, że musisz wypić je umiarkowanie szybko. Potem połóż się na 15-20 minut i nie przejmuj się, jeśli nie uda ci się zasnąć – mózg odpocznie tak czy inaczej. Pamiętaj tylko o tym, aby nie przekroczyć 20 minut – może to wprowadzić cię w jeszcze większą senność. Zrób eksperyment i przekonaj się, że to działa!

Bibliografia:

Reyner L., Suppression of sleepiness in drivers: combination of caffeine with a short nap; Psychophysiology, 1997, Nov 34(6)

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jesteś już po dwóch kawach i wciąż zasypiasz na stojąco? Poznaj 5 energetycznych zamienników „małej czarnej”

Czy kawa w kapsułkach jest dobra dla nas i dla środowiska? Tłumaczy dietetyk kliniczny

Kawa wypłukuje magnez? Fakty i mity dotyczące kawy

Wpływ kofeiny na organizm człowieka. Kofeina w sporcie

Przewodnik dla kawoszy: syphon

Przewodnik dla kawoszy: syphon. Najbardziej efektowna metoda parzenia kawy

Kawa chroni wątrobę i korzystnie wpływa na mikrobiom

Kochasz kawę? To dobrze, kochają ją też dobre bakterie w twoich jelitach

Pijesz rozpuszczalną kawę? Sprawdź, czy to najlepsze rozwiązanie

Gorąco? Potrzebujesz kawy? Przygotuj japońską mrożoną kawę, nie pożałujesz

Kawa sprawia, że czujesz się senna? Przeczytaj, dlaczego tak się dzieje

Ćwiczenia zamiast porannej kawy? Czy to zadziała?

Dlaczego kawa parzona na zimno smakuje inaczej, niż ta parzona na ciepło?

Zaczynasz dzień od filiżanki kawy? Sprawdź, jak wpływa to na twój organizm

Kawa nie dla wszystkich. Komu może zaszkodzić? Wyjaśnia dietetyczka Paulina Ihnatowicz

Kawa nie dla wszystkich. Komu może zaszkodzić? Wyjaśnia dietetyczka Paulina Ihnatowicz

Dziewczyna pije herbatę

Zielona herbata w ciąży a kwas foliowy. Czy można ją pić?

Kawa pomaga w trawieniu i w walce z jego zaburzeniami?

Jak pozbyć się kofeiny z organizmu? Mamy kilka wskazówek

Kawa może pozytywnie wpływać na nasz organizm. Musisz tylko ją odpowiednio parzyć

Czujesz niepokój, nie możesz spać? To może znaczyć, że pijesz za dużo kawy

Kawa z cytryną/iStockphoto

Picie kawy z cytryną ma wiele korzyści? Warto przekonywać się do tego smaku? Niekoniecznie

Kolagen jest czymś, czego potrzebujemy, ale czy warto dodawać go do kawy?

Czy możemy pić kawę w czasie choroby? Odpowiedź wcale nie jest taka oczywista

Kawa to remedium na problemy trawienne? Badania nie są jednoznaczne, ale coś w tym jest

Kawa jest nie tylko smaczna, ale ma dobry wpływ na nasz organizm. To udowodnione

Kawę warto pić przed treningiem

Kiedy najlepiej pić kawę? Rano, przed treningiem? Sprawdzamy

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

18 przepisów dla miłośników awokado

chleb

Jedzenie, które udaje zdrowe. Poznaj listę 10 spożywczych kameleonów

Jesz błonnik, ruszasz się i pijesz dużo wody, a mimo to cierpisz na zaparcia? Powody mogą być mniej oczywiste

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

Sposoby na wzdęcia

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

Dieta Ewy Dąbrowskiej – tak czy nie?

Na czym rosną banany i jakie są ich wartości odżywcze?

Na czym rosną banany i jakie są ich wartości odżywcze?

Na jakim tłuszczu smażyć?

Najzdrowszy olej do smażenia? Masło czy inny tłuszcz?

5 największych kuchennych mitów

Dlaczego łamią się paznokcie?

Dlaczego łamią się paznokcie i jak temu zaradzić?