Przejdź do treści

Likopen – co to jest, właściwości, działanie, gdzie występuje

Likopen – co to jest, właściwości, działanie, gdzie występuje Unsplsh.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
7 zasad grillowania dobrych dla wątroby
Dlaczego tak lubimy jeść tosty z serem? Wyjaśnia biotechnolog Dawid Polak
Mama Chemik: „Odkrajanie spleśniałego kawałka owocu czy zdejmowanie kożuszka z wierzchu dżemu, a później zjadanie reszty, jest wielkim błędem”
3 przepisy na wrapy. Dla tych, którym znudziły się kanapki
Napój arbuzowy – twoje ciało podziękuje ci za tę chwilę wytchnienia

Likopen, silny przeciwutleniacz zawarty przede wszystkim w pomidorach i przetworach z nich wyprodukowanych, jest jedną z substancji, których regularne spożywanie może znacząco wpłynąć na nasz stan zdrowia. Jakie właściwości ma likopen i jak działa on na organizm? Czy spożywanie tego związku z żywnością lub w postaci tabletek może mieć skutki uboczne?

Co to jest likopen?

Likopen jest substancją występującą w roślinach, znaną ze swoich silnych właściwości antyoksydacyjnych, a więc chroniących przed wieloma przewlekłymi schorzeniami. Stanowi substancję barwną zaliczaną do grupy karotenoidów. To właśnie likopen w dużej mierze odpowiada za czerwony, różowy lub pomarańczowy kolor licznych owoców i warzyw, m.in. pomidorów czy arbuzów.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Antyoksydanty – produktów w których znajdziesz ich najwięcej

Właściwości i działanie likopenu

Likopen jako silny antyoksydant może przeciwdziałać wielu spośród najczęściej diagnozowanych chorób w Polsce. Dotychczas udokumentowano jego korzystne działanie m.in. w kontekście:

  • profilaktyki raka prostaty,
  • przeciwdziałania rozwojowi raka jelita grubego,
  • profilaktyki chorób układu sercowo-naczyniowego (w tym miażdżycy i nadciśnienia tętniczego),
  • profilaktyki i wspomagania leczenia chorób układu nerwowego,
  • poprawy parametrów lipidowych krwi (w tym stężenia cholesterolu LDL i HDL),
  • wspomagania leczenia insulinooporności i cukrzycy.

Gdzie występuje likopen?

Likopen jest substancją niewytwarzaną w organizmie człowieka, co oznacza, że powinniśmy dostarczać go z zewnątrz, wraz z dietą. Produktami najczęściej (słusznie) kojarzonymi z wysoką zawartością tego związku są pomidory i przetwory z nich przygotowane. W krajach zachodnich wymienione produkty są źródłem około 80 proc. całkowitej ilości spożywanego likopenu.

Warto zaznaczyć, że pomidory w postaci silniej przetworzonej i poddanej obróbce termicznej mają znacznie wyższą zawartość likopenu od tych w postaci świeżej. Ilość likopenu w 100 gramach przecieru pomidorowego może być sześciokrotnie wyższa niż w takiej samej ilości surowych pomidorów, a w koncentracie pomidorowym – nawet ponad stokrotnie wyższa. Ketchup, często uważany za żywność niezdrową ze względu na wysoki dodatek cukru, również znacznie przewyższa świeże pomidory pod względem zawartości likopenu.

Bardzo dobrym źródłem tego przeciwutleniacza jest sok pomidorowy – produkt, który relatywnie łatwo i wygodnie można włączyć do codziennego jadłospisu w znaczących ilościach.

Inne owoce i warzywa, choć charakteryzują się niższą zawartością likopenu niż przetwory pomidorowe, również stanowią cenne źródło tej substancji. Z tego względu warto w swoim jadłospisie uwzględniać produkty, takie jak:

  • dynia,
  • marchew,
  • różowy grejpfrut,
  • arbuz,
  • morela,
  • papaja,
  • guawa.

Pokaźną dawkę tego przeciwutleniacza znajdziemy także w tzw. napojach likopenowych. Są to soki (zwykle owocowe), do których dodano koncentrat likopenu wyizolowanego z pomidorów. Mogą stanowić alternatywę dla przetworów pomidorowych u osób, które nie przepadają za ich smakiem. Trzeba się jednak liczyć z istotną różnicą w cenie między tymi produktami (cena napojów likopenowych to około 25-30 złotych za litr, sok pomidorowy kupimy natomiast nawet 5 lub 6-krotnie taniej).

W aptekach możemy otrzymać również likopen w tabletkach. Dotychczasowe badania wskazują na to, że choć ich przyjmowanie w tej postaci przynosi korzystne efekty zdrowotne, w większości przypadków spożywanie likopenu wraz z żywnością wykazuje silniejszy efekt.

pomidorki koktajlowe

Ile likopenu powinniśmy spożywać?

Nie opublikowano dotychczas oficjalnych wytycznych dotyczących konkretnej zalecanej ilości likopenu w diecie. Wynika to z faktu, że substancji nie uznaje się za konieczną do normalnego funkcjonowania organizmu (jej rolę mogą przejąć inne związki o podobnym działaniu).

Średnie spożycie likopenu w społeczeństwach zachodnich określa się jako 2 mg dziennie. W badaniach klinicznych mających na celu określenie wpływu tej substancji na różne parametry zdrowotne zwykle zwiększa się ilość tej substancji w diecie do poziomu około 10 mg dziennie – to dawka zawarta np. w:

  • od 1 do 5 pomidorów średniej wielkości (zawartość różni się m.in. w zależności od stopnia dojrzałości),
  • 100 gramach ketchupu,
  • 150 gramach sosu pomidorowego,
  • 500 gramach arbuza.

Dotychczas nie udokumentowano przypadków toksyczności likopenu spożywanego w dawkach do 100 mg dziennie.

Dieta niskotłuszczowa

Przyswajalność likopenu

Ilość likopenu w organizmie zależy w dużej mierze nie tylko od spożytej dawki tej substancji, ale również od tego, jaka ilość tej substancji zostanie wchłonięta w naszym przewodzie pokarmowym. Na przyswajanie likopenu mają wpływ:

  • spożycie tłuszczu – likopen jest substancją rozpuszczalną w tłuszczach, dlatego jedzenie go w połączeniu z produktami o wysokiej zawartości lipidów zwiększa wchłanianie (z tego względu warto dodawać np. oliwę czy orzechy do dań na bazie pomidorów);
  • wiek – u osób starszych wchłanianie likopenu może się zmniejszać, dlatego warto u nich podwyższyć ilość dostarczanej z dietą substancji.

Likopen – skutki uboczne

Spożywanie likopenu w formie żywności uznaje się za całkowicie bezpieczne dla zdrowia. Przyjmowanie suplementów likopenu powinno być indywidualnie skonsultowane z lekarzem lub dietetykiem. Przeciwwskazaniami do ich stosowania są m.in. przyjmowanie leków przeciwkrzepliwych oraz ciąża.

Źródła:

  1. Imran M., Ghorat F., Ul-Haq I. i wsp. (2020) Lycopene as a Natural Antioxidant Used to Prevent Human Health Disorders, Antioxidants, 9(8): 706.
  2. Petyaev I. M. (2016) Lycopene Deficiency in Ageing and Cardiovascular Disease, Oxidative Medicine and Cellular Longevity, 3218605.
  3. Burton-Freeman B. M., Sesso H. D. (2014) Whole Food versus Supplement: Comparing the Clinical Evidence of Tomato Intake and Lycopene Supplementation on Cardiovascular Risk Factors, Advances in Nutrition, 5(5): 457-485.
  4. Senkus K. E., Tan L., Crowe-White K. M. (2019) Lycopene and Metabolic Syndrome: A Systematic Review of the Literature, Advances in Nutrition, 10(1): 19-29.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Zioła szwedzkie – czym są, właściwości, zastosowanie. Przepis na nalewkę

Maltoza – czy jest zdrowa? W jakich produktach występuje i kto powinien jej unikać?

Koszerność – co to znaczy? Kuchnia i jedzenie koszerne

Sukraloza – co to jest, szkodliwość. Ile sukralozy można bezpiecznie spożywać?

Wegańskie lody jaglano-truskawkowe

Wegańskie lody jaglano-truskawkowe. To prostsze, niż myślisz!

Pacjentka je zupę

Siostra Bożenna dotkliwie o diecie szpitalnej: „Stan odżywienia 70 proc. pacjentów ulega pogorszeniu podczas hospitalizacji”

Żywność liofilizowana – co to jest i jakie ma zastosowanie?

Przekąski na grilla – podpowiadamy, jak zdrowo grillować potrawy i podajemy przepisy

Zasada FIFO w twojej lodówce / istock

Lubisz zero waste w kuchni? Poznaj FIFO i z łatwością zarządzaj żywnością w swoim domu

Arcydzięgiel – jakie właściwości ma korzeń tej rośliny?

Łopian większy – właściwości i przeciwwskazania

Cytryniec chiński – uprawa, właściwości i działanie rośliny pięciu smaków

Fit deser – jak przygotować zdrowe słodycze?

Kapsułowa kuchnia - jak ją stworzyć? / gettyimages

Chcesz gotować więcej za mniej? Stwórz kapsułową kuchnię! Patent podpowiada Elwira Rogoda

Jak naturalnie obniżyć ciśnienie – jaka dieta jest najlepsza?

Wiosenna pizza na zielonym spodzie. Pyszna i zdrowa!

Glicyna – budowa, właściwości, źródła w pożywieniu. Czy glicyna pomaga w bezsenności?

7 olejów, które warto mieć w domu / iStock

Te tłuszcze mają moc! Top 7 olejów

Prolina – czym jest i gdzie jej szukać. Budowa i funkcje w organizmie

Sery dojrzewające – jak się je robi, rodzaje, produkcja. Kto może je jeść?

Rodzaje makaronów w przepisach. Jak ugotować makaron?

Ryż czerwony – właściwości zdrowotne. Czy jest lepszy od białego i brązowego ryżu?

Chipsy warzywne – jak zrobić domowe chipsy z piekarnika?

Kasza pęczak – właściwości, wartości odżywcze i przepisy nie tylko na gołąbki z pęczakiem

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami

Męczą cię zaparcia? Zobacz, jakie produkty powinnaś jeść, aby się ich pozbyć

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Kobieta

Czy organizm może nie tolerować kawy? Sprawdziłyśmy!

Pokrojone buraki

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

pizza kobieta

Brak apetytu, a chcesz przytyć? Oto 5 patentów na „coś na apetyt”

Bilans wodny - picie wody / istock

Bilans wodny. Co wlicza się w dzienną podaż płynów? Dietetyczka wyjaśnia

7 produktów, za które pokochają cię mięśnie

5 produktów, które pomogą przetrwać upały

Melon – odmiany i właściwości zdrowotne. Jak jeść melona?

×