Przejdź do treści

Likopen – co to jest, właściwości, działanie, gdzie występuje

Likopen – co to jest, właściwości, działanie, gdzie występuje Unsplsh.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Likopen, silny przeciwutleniacz zawarty przede wszystkim w pomidorach i przetworach z nich wyprodukowanych, jest jedną z substancji, których regularne spożywanie może znacząco wpłynąć na nasz stan zdrowia. Jakie właściwości ma likopen i jak działa on na organizm? Czy spożywanie tego związku z żywnością lub w postaci tabletek może mieć skutki uboczne?

Co to jest likopen?

Likopen jest substancją występującą w roślinach, znaną ze swoich silnych właściwości antyoksydacyjnych, a więc chroniących przed wieloma przewlekłymi schorzeniami. Stanowi substancję barwną zaliczaną do grupy karotenoidów. To właśnie likopen w dużej mierze odpowiada za czerwony, różowy lub pomarańczowy kolor licznych owoców i warzyw, m.in. pomidorów czy arbuzów.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Trawienie, Verdin
Verdin Fix, Kompozycja 6 ziół z zieloną herbatą, 2 x 20 saszetek
15,90 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Trawienie, Beauty
Wimin Zestaw z lepszym metabolizmem, 30 saszetek
139,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie, PNOS
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł
Trawienie
WIMIN Lepszy metabolizm, 30 kaps.
79,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie, PNOS
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł
Antyoksydanty – produktów w których znajdziesz ich najwięcej

Właściwości i działanie likopenu

Likopen jako silny antyoksydant może przeciwdziałać wielu spośród najczęściej diagnozowanych chorób w Polsce. Dotychczas udokumentowano jego korzystne działanie m.in. w kontekście:

  • profilaktyki raka prostaty,
  • przeciwdziałania rozwojowi raka jelita grubego,
  • profilaktyki chorób układu sercowo-naczyniowego (w tym miażdżycy i nadciśnienia tętniczego),
  • profilaktyki i wspomagania leczenia chorób układu nerwowego,
  • poprawy parametrów lipidowych krwi (w tym stężenia cholesterolu LDL i HDL),
  • wspomagania leczenia insulinooporności i cukrzycy.

Gdzie występuje likopen?

Likopen jest substancją niewytwarzaną w organizmie człowieka, co oznacza, że powinniśmy dostarczać go z zewnątrz, wraz z dietą. Produktami najczęściej (słusznie) kojarzonymi z wysoką zawartością tego związku są pomidory i przetwory z nich przygotowane. W krajach zachodnich wymienione produkty są źródłem około 80 proc. całkowitej ilości spożywanego likopenu.

Warto zaznaczyć, że pomidory w postaci silniej przetworzonej i poddanej obróbce termicznej mają znacznie wyższą zawartość likopenu od tych w postaci świeżej. Ilość likopenu w 100 gramach przecieru pomidorowego może być sześciokrotnie wyższa niż w takiej samej ilości surowych pomidorów, a w koncentracie pomidorowym – nawet ponad stokrotnie wyższa. Ketchup, często uważany za żywność niezdrową ze względu na wysoki dodatek cukru, również znacznie przewyższa świeże pomidory pod względem zawartości likopenu.

Bardzo dobrym źródłem tego przeciwutleniacza jest sok pomidorowy – produkt, który relatywnie łatwo i wygodnie można włączyć do codziennego jadłospisu w znaczących ilościach.

Inne owoce i warzywa, choć charakteryzują się niższą zawartością likopenu niż przetwory pomidorowe, również stanowią cenne źródło tej substancji. Z tego względu warto w swoim jadłospisie uwzględniać produkty, takie jak:

  • dynia,
  • marchew,
  • różowy grejpfrut,
  • arbuz,
  • morela,
  • papaja,
  • guawa.

Pokaźną dawkę tego przeciwutleniacza znajdziemy także w tzw. napojach likopenowych. Są to soki (zwykle owocowe), do których dodano koncentrat likopenu wyizolowanego z pomidorów. Mogą stanowić alternatywę dla przetworów pomidorowych u osób, które nie przepadają za ich smakiem. Trzeba się jednak liczyć z istotną różnicą w cenie między tymi produktami (cena napojów likopenowych to około 25-30 złotych za litr, sok pomidorowy kupimy natomiast nawet 5 lub 6-krotnie taniej).

W aptekach możemy otrzymać również likopen w tabletkach. Dotychczasowe badania wskazują na to, że choć ich przyjmowanie w tej postaci przynosi korzystne efekty zdrowotne, w większości przypadków spożywanie likopenu wraz z żywnością wykazuje silniejszy efekt.

pomidorki koktajlowe

Ile likopenu powinniśmy spożywać?

Nie opublikowano dotychczas oficjalnych wytycznych dotyczących konkretnej zalecanej ilości likopenu w diecie. Wynika to z faktu, że substancji nie uznaje się za konieczną do normalnego funkcjonowania organizmu (jej rolę mogą przejąć inne związki o podobnym działaniu).

Średnie spożycie likopenu w społeczeństwach zachodnich określa się jako 2 mg dziennie. W badaniach klinicznych mających na celu określenie wpływu tej substancji na różne parametry zdrowotne zwykle zwiększa się ilość tej substancji w diecie do poziomu około 10 mg dziennie – to dawka zawarta np. w:

  • od 1 do 5 pomidorów średniej wielkości (zawartość różni się m.in. w zależności od stopnia dojrzałości),
  • 100 gramach ketchupu,
  • 150 gramach sosu pomidorowego,
  • 500 gramach arbuza.

Dotychczas nie udokumentowano przypadków toksyczności likopenu spożywanego w dawkach do 100 mg dziennie.

Dieta niskotłuszczowa

Przyswajalność likopenu

Ilość likopenu w organizmie zależy w dużej mierze nie tylko od spożytej dawki tej substancji, ale również od tego, jaka ilość tej substancji zostanie wchłonięta w naszym przewodzie pokarmowym. Na przyswajanie likopenu mają wpływ:

  • spożycie tłuszczu – likopen jest substancją rozpuszczalną w tłuszczach, dlatego jedzenie go w połączeniu z produktami o wysokiej zawartości lipidów zwiększa wchłanianie (z tego względu warto dodawać np. oliwę czy orzechy do dań na bazie pomidorów);
  • wiek – u osób starszych wchłanianie likopenu może się zmniejszać, dlatego warto u nich podwyższyć ilość dostarczanej z dietą substancji.

Likopen – skutki uboczne

Spożywanie likopenu w formie żywności uznaje się za całkowicie bezpieczne dla zdrowia. Przyjmowanie suplementów likopenu powinno być indywidualnie skonsultowane z lekarzem lub dietetykiem. Przeciwwskazaniami do ich stosowania są m.in. przyjmowanie leków przeciwkrzepliwych oraz ciąża.

Źródła:

  1. Imran M., Ghorat F., Ul-Haq I. i wsp. (2020) Lycopene as a Natural Antioxidant Used to Prevent Human Health Disorders, Antioxidants, 9(8): 706.
  2. Petyaev I. M. (2016) Lycopene Deficiency in Ageing and Cardiovascular Disease, Oxidative Medicine and Cellular Longevity, 3218605.
  3. Burton-Freeman B. M., Sesso H. D. (2014) Whole Food versus Supplement: Comparing the Clinical Evidence of Tomato Intake and Lycopene Supplementation on Cardiovascular Risk Factors, Advances in Nutrition, 5(5): 457-485.
  4. Senkus K. E., Tan L., Crowe-White K. M. (2019) Lycopene and Metabolic Syndrome: A Systematic Review of the Literature, Advances in Nutrition, 10(1): 19-29.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Nie jesteś w stanie opanować się przed jedzeniem słodyczy? Oto kilka sposobów na ratowanie sytuacji

Dodaje się go do produktów spożywczych, żeby poprawić ich teksturę i zwiększyć wagę. Co warto wiedzieć o błonniku bambusowym? / istock

Widzisz w składzie błonnik bambusowy i nie wiesz, czy to dobrze? Wyjaśnia Katarzyna Bosacka

Szybka utrata wagi – o czym może świadczyć nagłe chudnięcie?

Homogenizacja – co to jest i czy jest szkodliwa? Mleko homogenizowane czy pasteryzowane?

awokado na talerzu

Nie daj się nabrać na bio i eko. 5 rad dla tropicieli spożywczej ściemy

Soplówka jeżowata – właściwości. Kiedy i jak stosować?

herbata

Jak jeść, żeby nie marznąć jesienią i zimą? Zdradzamy kilka prostych trików

Gruszka – 5 powodów, dla których warto ją jeść jesienią i zimą

Dzień pod znakiem selera

Dzień pod znakiem selera! Najwyższa pora, żeby odczarować to niedoceniane warzywo

Dieta po usunięciu woreczka żółciowego – zalecenia żywieniowe, przykładowy jadłospis

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

Katechiny – działanie, źródła w diecie, właściwości

Meal prep – co to jest i jak go zaplanować? Menu na trzy dni

Miód faceliowy – jak go rozpoznać i jakie ma właściwości?

4 ważne powody, dla których lepiej zrezygnować z produktów typu „light”

Astaksantyna – działanie, właściwości, skutki uboczne

Orzechy laskowe w misce

Stres bierze nad tobą górę? Ekspertka wymienia, co jeść, by wspomóc organizm w tym czasie

Fitoestrogeny – gwarancja zdrowia i dobrego samopoczucia, zwłaszcza w czasie menopauzy

Zjedzenie pleśni - objawy. Czym grozi?

Zjadłaś spleśniały chleb? Dowiedz się czym to grozi i jakie są objawy zatrucia pleśnią

Morele – wartość odżywcza, indeks glikemiczny, przepisy

Słodycze dla cukrzyka – jaki typ jest dozwolony? Zdrowe desery i przekąski

Bromelaina – właściwości, wskazania i przeciwwskazania. Na co pomagają tabletki z ananasa?

Jak przygotować zupę, która będzie sycąca i dobrze zbilansowana? Magda Gembacka dzieli się swoimi radami / unsplash

Jak przygotować zupę, która będzie sycąca i dobrze zbilansowana? Magda Gembacka dzieli się swoimi radami

Makaron

Popularny makaron wycofany ze sprzedaży. Zawiera niebezpieczne dla zdrowia toksyny

×