Przejdź do treści

Jak twój mikrobiom zmienia się wraz z wiekiem?

Jak twój mikrobiom zmienia się wraz z wiekiem? / pexels
Jak twój mikrobiom zmienia się wraz z wiekiem? / pexels
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Nasze jelita zamieszkuje blisko 2 kg pożytecznych drobnoustrojów, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu i stymulujących system odpornościowy. Jednak z wiekiem skład tej mikroflory ulega zmianom, często niekorzystnym. Czy można im zapobiec?

Już w XIX wieku badacze zaczęli dostrzegać związek między florą jelitową a stanem zdrowia człowieka. Nad tym zagadnieniem pochylał się m.in. Ludwik Pasteur, wybitny francuski chemik i prekursor mikrobiologii. Rosyjski laureat nagrody Nobla Ilja Iljicz Miecznikow odkrył z kolei, że cenne właściwości kefiru są związane ze zdolnością obecnych w nim żywych bakterii do kolonizowania jelita, zaś austriacki pediatra Theodor Escherich obserwował pozytywny wpływ drobnoustrojów ze szczepu Escherichia coli na mikroflorę jelitową dzieci zmagających się z biegunkami.

Jednak dopiero rozwój technik molekularnych w drugiej połowie XX wieku zrewolucjonizował naszą wiedzę na temat mikrobiomu, czyli zespołu mikroorganizmów bytujących w organizmie – na skórze, w układzie oddechowym, drogach moczowo-płciowych, a przede wszystkim w przewodzie pokarmowym.

Mikroflora jelitowa ma znaczenie dla naszego zdrowia i samopoczucia. Świadczy o tym choćby skala tego niezwykłego ekosystemu – szacuje się, że jelito grube zamieszkuje blisko 2 kg drobnoustrojów, nie tylko bakterii, ale również wirusów czy grzybów.

Jakie funkcje spełnia mikrobiom?

Czynnie uczestniczy w procesach związanych z trawieniem i wchłanianiem substancji pokarmowych. Wspiera homeostazę, czyli zdolność organizmu do zachowania równowagi wewnętrznej, mimo zmian zachodzących w środowisku zewnętrznym. Wzmacnia odporność, skutecznie chroniąc przed licznymi patogenami, np. bakteriami ze szczepu Salmonella. Wpływa na procesy metaboliczne i syntezę wielu związków chemicznych, choćby serotoniny, nieprzypadkowo nazywanej „hormonem szczęścia” (jej niedobór powoduje rozdrażnienie i kiepski nastrój, pogarsza też jakość snu).

Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z Twoim mikrobiomem, 30 saszetek
139,00 zł

Odpowiednia ilość i jakość dobroczynnych drobnoustrojów pozwala zapobiegać wielu poważnym chorobom, co wykazały badania przeprowadzone kilka lat temu w ramach międzynarodowego projektu Human Microbiom Project. Jednoznacznie potwierdziły związek składu mikroflory z nowotworami (zwłaszcza jelita grubego), otyłością, nadciśnieniem, cukrzycą, alergiami czy chorobami autoimmunologicznymi (np. celiakią i reumatoidalnym zapaleniem stawów).

Naukowcy wciąż analizują wpływ zaburzeń mikrobiomu na rozwój schorzeń ze spektrum autyzmu, a także depresji. Zbyt niska liczba pożytecznych bakterii może skutkować nawracaniem rozmaitych infekcji, np. górnych dróg oddechowych czy moczowo-płciowych.

Jak z wiekiem zmienia się mikrobiom?

Mikroflora jelitowa człowieka zaczyna się rozwijać w czasie narodzin. Jest to proces dynamiczny, uzależniony od wielu czynników, m.in. rodzaju porodu. Za najbardziej korzystny dla mikrobiomu uchodzi poród naturalny, podczas którego dziecko, przechodząc przez drogi rodne, zostaje zasiedlone fizjologiczną florą z pochwy matki. W przypadku cięcia cesarskiego noworodek jest kolonizowany zarówno przez bakterie matki, jak i… personelu szpitalnego.

Badania naukowe wykazały, że pierwsze 1000 dni życia dziecka programuje jego mikrobiom, co ma kluczowy i długotrwały wpływ na rozwój oraz zdrowie. W tym okresie duże znaczenie ma zwłaszcza forma odżywiania. Za niezwykle korzystne dla kształtowania prawidłowej flory bakteryjne uznaje się karmienie piersią i naturalny pokarm matki.

Mikrobiom jelitowy kształtuje się do mniej więcej 2. roku życia. W kolejnych latach pozostaje zwykle dość stabilny, jednak z czasem zaczynają pojawiać się zawirowania w składzie flory bakteryjnej. Mogą dotyczyć zarówno ilości bakterii, jak i ich różnorodności. U wielu osób starszych następuje zjawisko zwane obniżoną stabilnością mikrobiomu. Zmiany polegają na zmniejszeniu liczebności pożytecznych bakterii Bifidobacterium, Lactobacillus i Firmicutes, przy jednoczesnym wzroście udziału beztlenowców z rodzaju Enterococci oraz Enterobacteria, których nadmiar może skutkować poważnymi problemami zdrowotnymi, m.in. zakażeniami dróg moczowych czy układu oddechowego.

Na stan mikroflory wpływa nie tylko wiek, ale również styl życia, w tym przede wszystkim nieprawidłowa dieta, uboga w błonnik pokarmowy, za to bogata w tłuszcze nasycone, cukier, konserwanty i sztuczne wzmacniacze smaku. Drobnoustrojom nie sprzyja nadużywanie alkoholu, częste stosowanie antybiotyków czy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, a także silny stres oraz zanieczyszczenie środowiska.

Jak wspierać naturalną florę bakteryjną?

Przede wszystkim dbając, by w naszym jadłospisie nie brakowało produktów bogatych w błonnik pokarmowy, czyli oporne na działanie enzymów trawiennych węglowodany, które ulegają procesom fermentacyjnym w jelicie grubym, stwarzając idealne warunki do rozwoju pożytecznych drobnoustrojów. Znajdziemy je w świeżych warzywach i owocach, a także nasionach roślin strączkowych, pełnoziarnistym pieczywie i makaronach, otrębach (pszennych lub owsianych), brązowym ryżu, orzechach.

Odporność
WIMIN Twój mikrobiom, 30 kaps.
79,00 zł

Szczególne znaczenie w stymulowaniu wzrostu dobroczynnych bakterii wykazują produkty będące zarówno źródłem błonnika, jak polifenoli – cennych związków, które znajdziemy w kakao, owocach granatu, owocach jagodowych, cytrusach, morelach, jabłkach, pełnoziarnistych płatkach zbożowych, karczochach, daktylach, pomidorach, cebuli, jarmużu czy herbacie, zwłaszcza zielonej.

Nie zapominajmy o prebiotykach stanowiących źródło energii dla bakterii kolonizujących jelito grube. Występują one naturalnie w cykorii, cebuli, porze, czosnku, karczochach, pomidorach, bananach, a także mleku i jego przetworach oraz w produktach zbożowych (pieczywie, płatkach).

Na skład mikrobiomu korzystnie działają probiotyki, które m.in. pomagają przywrócić odpowiedni skład mikroflory jelitowej podczas antybiotykoterapii. Ich bogatym źródłem są fermentowane produkty mleczne (jogurt, kefir, mleko acidofilne) oraz rozmaite kiszonki, w tym popularne w Polsce ogórki czy kapusta.

Dobrym rozwiązaniem jest stosowanie suplementów diety, które zawierają szczepy pożytecznych bakterii pomagających przywrócić równowagę mikroflory bakteryjnej. Badania naukowe wykazały, że sprzyja jej również aktywność fizyczna.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Szybka utrata wagi – o czym może świadczyć nagłe chudnięcie?

Jak to się dzieje, że organizm potrafi oczyszczać jelita? Wyjaśnia dietetyczka Katarzyna Bednarska

Homogenizacja – co to jest i czy jest szkodliwa? Mleko homogenizowane czy pasteryzowane?

Soplówka jeżowata – właściwości. Kiedy i jak stosować?

Gruszka – 5 powodów, dla których warto ją jeść jesienią i zimą

Dieta po usunięciu woreczka żółciowego – zalecenia żywieniowe, przykładowy jadłospis

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

Katechiny – działanie, źródła w diecie, właściwości

Meal prep – co to jest i jak go zaplanować? Menu na trzy dni

Fitoestrogeny – gwarancja zdrowia i dobrego samopoczucia, zwłaszcza w czasie menopauzy

Morele – wartość odżywcza, indeks glikemiczny, przepisy

Bromelaina – właściwości, wskazania i przeciwwskazania. Na co pomagają tabletki z ananasa?

"Halo! Jelita? Dzwoni mózg". Emilia Cesarek wyjaśnia, jakie nawyki żywieniowe szkodzą i im, i mózgowi

„Halo! Jelita? Dzwoni mózg”. Emilia Cesarek wyjaśnia, jakie nawyki żywieniowe szkodzą i jelitom, i mózgowi

Deska serów – na imprezę i nie tylko. Jak ją zrobić, jakie wino będzie najlepsze?

Jak zapobiegać stanom zapalnym i jak je zmniejszać, by cieszyć się zdrowiem? Poznaj zasady diety przeciwzapalnej

Polenta – co to jest, jak gotować? Przepis na kaszę kukurydzianą 

Marta Stoberska: Kiedyś usłyszałam, że nie wyglądam jak trenerka. Bo co? Bo nie mam kraty na brzuchu i trzęsie mi się skóra na tyłku?

Metoda 5R pomoże na problemy z jelitami / istock

Masz problemy z jelitami? Wypróbuj „Metodę 5R”, czyli plan naprawczy polecany przez dietetyka

Mleko acidofilne – co to jest, właściwości, gdzie kupić

Plan żywieniowy – jak go ułożyć? Co jeść, by zdrowo się odżywiać?

„Głodówka oczyszczająca nie istnieje. Bo z czego miałaby oczyszczać? Raczej nie z toksyn czy złogów w jelitach” – mówi dietetyk kliniczny Kamil Paprotny

Meczą cię wzdęcia, gazy, zaparcia? „Zadbaj o aktywację MMC!” / istock

Męczą cię wzdęcia, gazy, zaparcia? „Zadbaj o aktywację MMC!” – podpowiada dietetyczka

Co dobrego możesz zrobić dla swoich jelit – dziś, w tydzień, w miesiąc, na zawsze?

kobieta smutna siedzi na kanapie

Brak wypróżnienia – zwykłe zaparcia czy poważna choroba?

×