Przejdź do treści

Cholesterol – wróg czy przyjaciel? Jak interpretować wyniki i jakie wartości są właściwe?

jajka
Cholesterol – wróg czy przyjaciel? Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Olej z nasion chia – właściwości i skutki uboczne
Mąka sezamowa – zastosowanie, jak zrobić ją samodzielnie
Nie tylko picie kawy. Sprawdź czego jeszcze nie warto robić na pusty żołądek
Mąka z amarantusa – właściwości, indeks glikemiczny
Carpaccio, trufle, pudding. Przepisy na 3 desery z awokado

Bez cholesterolu nasz organizm nie może funkcjonować prawidłowo, jednak jego nadmiar jest bardzo groźny i istotnie przyczynia się do rozwoju chorób sercowo-naczyniowych. Oznaczeniu poziomu cholesterolu całkowitego, jego frakcji oraz trójglicerydów służy lipidogram. Jak należy interpretować wyniki i jakie wartości uznaje się za właściwe?

Cholesterol to miękka, włoskowata substancja zaliczana do lipidów z grupy steroidów. Jego pochodne naturalnie występują w komórkach ludzi i zwierząt, nie ma ich natomiast w organizmach roślinnych. Choć cholesterol zazwyczaj kojarzy się negatywnie – głównie z groźnymi chorobami – organizm nie może bez niego funkcjonować. Cholesterol pełni wiele ważnych funkcji: buduje błony komórkowe i osłonki mielinowe nerwów, uczestniczy w syntezie hormonów płciowych, witaminy D3 (i jej metabolitów), glikokortykoidów czy kwasów żółciowych (z których najważniejszy jest kwas cholowy).

Dobry i zły cholesterol

Choć cholesterol jest nam niezbędny do życia, należy dążyć do utrzymania jego poziomu w normie, groźny jest bowiem zarówno jego niedobór, jak i (zwłaszcza) nadmiar.

 

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Mierzenie normy cholesterolu we krwi

W krwiobiegu cholesterol „krąży” ukryty w białkach zwanych lipoproteinami. Ich dwa główne typy to lipoproteiny o małej gęstości (LDL – „zły” cholesterol) oraz lipoproteiny o dużej gęstości (HDL – „dobry” cholesterol).

– W organizmie cholesterol jest podróżnikiem. Podróżuje pomiędzy jelitem, wątrobą a tkankami. Sam nie może się poruszać, jest hydrofobowy, więc nie może się w tym środowisku rozpuścić. A ponieważ jest nierozpuszczalny, musi być połączony z jakimś nośnikiem białkowym. Podróże do wątroby zapewniają lipoproteiny. HDL transportują cholesterol z tkanek obwodowych do wątroby, natomiast za podróże z wątroby odpowiada frakcja LDL. W każdym przypadku cholesterol jest ten sam, tylko występuje w innych nośnikach i z innymi białkami jest połączony – tłumaczy lek. med. Joanna Pietroń z Centrum Medycznego Damiana.

Dlaczego lipoproteina o małej gęstości, czyli LDL, nazywana jest „złym” cholesterolem? – LDL mają taką fatalną skłonność, że atakują od wewnątrz ściany naszych tętnic i uszkadzają śródbłonek. Jeśli gdziekolwiek występuje jakaś nierówność naczyń, to lipoproteiny LDL mogą się przyczepić do naczyń i stworzyć zakrzep przyścienny bądź zwężenie tętnic. Jeżeli LDL raz osadzi się w naczyniu, to będzie pogłębiał zaburzenia, ściągał ku sobie jony wapnia i wpływał na powstawanie blaszek miażdżycowych – mówi lek. med. Joanna Pietroń.

Lipoproteina o małej gęstości (LDL) jest głównym nośnikiem cholesterolu we krwi. Nagromadzenie LDL powoduje, że cholesterol odkłada się w komórkach ścian tętnic, tworząc złogi (blaszki) miażdżycowe, które zatykają światło naczyń i prowadzą do miażdżycy.

Produkty pomagające obniżyć cholesterol

Lipoproteina o dużej gęstości (HDL) przede wszystkim usuwa nadmiar cholesterolu ze ścian tętnic, a także z płytek miażdżycowych, opóźniając ich niekorzystne narastanie.

Wskaźniki i normy

Określeniu poziomu cholesterolu całkowitego i jego frakcji (LDL, HDL) oraz poziomu trójglicerydów służy lipidogram (profil lipidowy).

Pomiaru cholesterolu wykonuje się w miligramach na decylitr krwi (mg/dl) oraz w milimolach na litr (mmol/l). Generalnie przyjmuje się, że prawidłowy poziom całkowitego cholesterolu we krwi nie powinien przekraczać 200 mg/dl, choć według zaleceń Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego lepiej, żeby poziom ten był niższy niż 190 mg/dl. Stan do 239 mg/dl wskazuje na poziom podwyższony, natomiast cholesterol całkowity powyżej 240 mg/dl stwarza wysokie ryzyko chorób serca.

Warto dążyć do utrzymania wysokiego poziomu „dobrego” cholesterolu (HDL), czyli powyżej 45 mg/dl HDL dla kobiet i 35 mg/dl dla mężczyzn.

Jeśli natomiast chodzi o „zły” cholesterol (LDL), to optymalny jest poziom poniżej 100 mg/dl (zwłaszcza dla osoby z grupy podwyższonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych) czy ewentualnie pomiędzy 100 a 129 mg/dl. Lek. med. Joanna Pietroń mówi, że dla osoby z niskim bądź umiarkowanym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych poziom frakcji LDL nie powinien przekraczać 115 mg/dl.

mama cholesterol

Stosunkowo nowym parametrem w lipidrogramie jest poziom frakcji nie-HDL. Parametr ten oblicza się na podstawie różnicy stężeń cholesterolu całkowitego i frakcji HDL (nie-HDL = cholesterol całkowity – frakcja HDL). U osób zdrowych i nieobciążonych chorobami sercowo-naczyniowymi zaleca się, by poziom nie-HDL-u nie przekraczał 145 mg/dl.

Norma trójglicerydów, również wyszczególniona w lipidogramie, wynosi mniej niż 150 mg/dl. Do 199 mg/dl mówi się o poziomie granicznym. Powyżej 200 mg/dl uważa się za wysoki poziom trójglicerydów.

Jak przebiega interpretacja wyników? – Lekarz zawsze ocenia lipidrogram indywidualnie, a u każdego pacjenta cele leczenia są inne. U jednej osoby będziemy np. dążyć do obniżenia cholesterolu całkowitego czy frakcji LDL, choć nie można jednocześnie zapominać o trójglicerydach czy frakcji dyslipidycznej nie-HDL. Sam cholesterol całkowity nie jest rozpatrywany mocno jako wskaźnik. Ważniejsze są poziomy LDL, HDL, ich właściwe proporcje, a także poziom trójglicerydów. Generalnie wszystkie frakcje powinno się analizować łącznie z innymi czynnikami ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych czy degeneracyjnych – wyjaśnia lek. med. Joanna Pietroń.

Wpływ genów na poziom cholesterolu

Nie należy zapominać o istotnej roli genów. Hipercholesterolemia (podwyższone stężenie cholesterolu w osoczu) może być wynikiem czynników środowiskowych – współgrania ze sobą genetyki oraz stylu życiu. Choć sama w sobie nie jest chorobą, tylko zaburzeniem metabolicznym, to stanowi ważny czynnik ryzyka wystąpienia chorób układu krążenia.

taca z jedzeniem, na której jest mnóstwo produktów, które podnoszą cholesterol. Powyzej jest napis cholesterol

Hipercholesterolemia może być:

  • Pierwotna – jest wynikiem mutacji genetycznych. Najczęstszą postacią hipercholesterolemii jest hipercholesterolemia wielogenowa (gdy dochodzi do mutacji wielu genów), natomiast mutacja jednego genu to hipercholesterolemia jednogenowa (do której zalicza się np. hipercholesterolemię rodzinną).
  • Wtórna – rozwija się wskutek stosowania niektórych leków, niedoczynności tarczycy, cukrzycy i zespołu metabolicznego, żółtaczka cholestatycznej czy niektórych chorób nerek.

Również na ujawnienie się hipercholesterolemii wielogenowej, jak zauważa lek. med. Joanna Pietroń, wpływa stosowanie nieodpowiedniej diety. Dlatego tak ważne jest właściwe odżywianie i pilnowanie wagi oraz systematyczna aktywność fizyczna. Dieta powinna być zróżnicowana i kolorowa, pełna warzyw i owoców (z przewagą tych pierwszych w stosunku 3:1), pokarmów bogatych w witaminy, przeciwutleniacze i niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT – omega-3 i omega-6). Należy ograniczyć spożycie tłuszczów nasyconych (zwierzęcych), przekąsek, żywności wysokoprzetworzonej.

Ruszać trzeba się każdego dnia, przynajmniej przez 30 minut dziennie. Aktywność fizyczna stanowi podstawę obecnie obowiązującej piramidy żywienia opracowanej przez Instytut Żywności i Żywienia.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta wybiera dietę miażdżycową

Miażdżyca – co to jest, objawy, przyczyny, leczenie, dieta

Kawa filtrowana, po turecku czy z french pressu? Dietetyk podpowiada, w jaki sposób ją przygotowywać, żeby uniknąć wzrostu poziomu "złego" cholesterolu

Kawa filtrowana, po turecku czy z french pressu? Dietetyk podpowiada, w jaki sposób ją przygotowywać, żeby uniknąć wzrostu poziomu „złego” cholesterolu

Masz niedoczynność tarczycy i zaburzony lipidogram? Sprawdź, z czego to może wynikać i kiedy pojawia się powód do niepokoju

Zaburzony lipidogram przy niedoczynności tarczycy? Dietetyczka wyjaśnia, skąd ten problem

Marakuja – co to za owoc, właściwości, przepisy

20 produktów, które zmniejszają ryzyko zawału serca

Cebula i czosnek na talerzu

Masz podwyższony poziom cholesterolu? Włącz do diety te produkty

Margaryna czy masło na cholesterol? Skład margaryny

Masz wysoki cholesterol i zastanawiasz się, czy możesz jeść ser? Znamy odpowiedź

Tłuszcz i cholesterol naprawdę są takie groźne? Rozprawiamy się z mitami

Chcesz obniżyć cholesterol? Sięgnij po te produkty

Oliwa z oliwek / istock

Na czym smażyć? Na oliwie! Dietetycy z „Dietetyki nie na żarty” wyjaśniają dlaczego

Dobry cholesterol nie jest zły!

Dobry cholesterol nie jest zły! Sprawdź, dlaczego powinnaś zadbać o jego odpowiedni poziom

Cholesterol w diecie / istock

Po co nam cholesterol? Dietetyczka Zofia Suszka wyjaśnia, czy jest on nam potrzebny do życia

Głóg, krzew

Głóg – sprawdź jego działanie i właściwości

Cholesterol w jajkach / istock

Cholesterol – obalamy mity

Kawa / istockphoto.com

Kawa i cholesterol. Koniec z espresso i „sypaną”?

oliwa

Wysoki cholesterol? Oto 6 produktów obniżających cholesterol

Im mniej, tym lepiej – czego zdrowa dieta zawierać nie powinna

istockphoto.com

Co jeść, by obniżyć poziom cholesterolu we krwi? Okazuje się, że nie wiemy wszystkiego

Z cholesterolem walcz dietą

Z cholesterolem walcz dietą

Unsplash

Czego nie wiesz o cholesterolu?

Chcesz obniżyć poziom złego cholesterolu? Pokochaj białe owoce i warzywa!

Unsplash

Podwyższony cholesterol? Włącz do diety te rośliny!

Dieta na cholesterol

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

12 przepisów na sałatki wigilijne

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

18 przepisów dla miłośników awokado

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

pizza kobieta

Brak apetytu, a chcesz przytyć? Oto 5 patentów na „coś na apetyt”

Męczą cię zaparcia? Zobacz, jakie produkty powinnaś jeść, aby się ich pozbyć

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

Czy orgaznim może nie tolerować kawy?

11 powodów, by zrezygnować z wieczornego drinka

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

relaksująca się młoda kobieta

9 witamin i minerałów, które pomogą ci lepiej spać

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami

×