Przejdź do treści

Żywność liofilizowana – co to jest i jakie ma zastosowanie?

Żywność liofilizowana – co to jest i jakie ma zastosowanie? Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Masz problemy z jelitami? Wypróbuj „Metodę 5R”, czyli plan naprawczy polecany przez dietetyka
Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad
Popularne lody wycofane. Powodem wystąpienie rakotwórczego tlenku etylenu
4 propozycje „inflacyjnych” obiadów do 8 zł. Polecają dietetycy z profilu Dietetyka #NieNaŻarty
Pyszny, w kolorze bursztynu i niezwykle zdrowy. Poznaj moc miodu wrzosowego!

Żywność liofilizowaną, stosowaną początkowo w latach 60. jako sposób na zmniejszenie masy produktów spożywczych w ładunku dla załogi promów kosmicznych, na przestrzeni ostatnich dekad zaczęto wykorzystywać również w bardziej przyziemnych okolicznościach. Na czym polega proces liofilizacji i czy żywność utrwalana tą metodą jest zdrowa?

Co to jest żywność liofilizowana?

Żywnością liofilizowaną nazywamy produkty spożywcze, które poddano procesowi zamrożenia połączonego z zastosowaniem obniżonego ciśnienia i suszenia. Metoda pozwala na usunięcie nawet ponad 90 proc. wody z artykułu żywnościowego. Dzięki temu można ją stosować zarówno w celu zmniejszenia masy i objętości produktu, jak i konserwowania żywności bez wykorzystania dodatkowych substancji chemicznych.

Na czym polega proces liofilizacji?

Proces liofilizacji przebiega w dwóch głównych etapach:

  • zamrażania – na początku produkt poddaje się błyskawicznemu zamrożeniu do temperatury od -40 do -80°C, często przy użyciu ciekłego azotu (dzięki temu unika się powstawaniu dużych kryształów wody, które mają niekorzystny wpływ na strukturę żywności);
  • obniżenia ciśnienia w urządzeniu – w warunkach próżni zachodzi sublimacja, czyli bezpośrednie przejście lodu z zamrożonego produktu w parę wodną, która jest usuwana.

Cały proces liofilizacji trwa średnio 1-2 dni.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Kawa liofilizowana

Czy da się samemu zrobić żywność liofilizowaną?

Samodzielne przygotowanie żywności liofilizowanej – ze względu na wymagania dotyczące specjalistycznych, drogich sprzętów – nie jest praktycznym rozwiązaniem. Nie da się uzyskać liofilizatów z zastosowaniem urządzeń standardowo dostępnych w domu.

Zastosowanie żywności liofilizowanej

Żywność liofilizowaną najczęściej wykorzystuje się w sytuacjach, gdzie znaczenie mają podstawowe cechy artykułów poddanych procesowi odwadniania – niska masa oraz objętość i długi termin przydatności do spożycia.

Wśród grup osób, które korzystają z tego rodzaju artykułów, można wymienić m.in.:

  • żołnierzy,
  • himalaistów i alpinistów,
  • osoby uprawiające turystykę pieszą,
  • osoby udające się w długodystansowe trasy kolarskie,
  • żeglarzy.

Procesom liofilizacji poddaje się zarówno pojedyncze, świeże produkty (owoce i warzywa, mięsa i jego wegetariańskie alternatywy, kawę), jak i całe potrawy. W ofercie wielu sklepów można znaleźć dania zastępujące pełny posiłek obiadowy, np. kurczak z ryżem, makarony z dodatkami, risotto z soczewicą. Dostępne są także przekąski, choćby w postaci deserów czy liofilizowanych batonów.

Liofilizacja — dowiedz się, czym jest proces konserwujący żywność, nie pozbawiający ich substancji odżywczych!

Czy żywność liofilizowana jest zdrowa?

Właściwości zdrowotne jedzenia liofilizowanego zależą przede wszystkim od tego, jakie składniki zostały wykorzystywane do przygotowania artykułu, czy całego dania. Ogólnie mówiąc, jeśli zdrowy produkt poddajemy liofilizacji, po tym procesie możemy nadal uznać go za zdrowy.

Na rynku znajdziemy wiele potraw opartych na warzywach lub owocach, produktach zbożowych, z dodatkami białkowymi (np. mięsem lub białkiem soi) i tłuszczowymi (np. olejami roślinnymi). Takie artykuły stanowią zbilansowane posiłki, które charakteryzują się wysoką wartością odżywczą.

Ceny żywności liofilizowanej

Koszt żywności liofilizowanej wydaje się dość wysoki, jeśli weźmiemy pod uwagę wykorzystywane do wytworzenia tych produktów składniki. Może być jednak uzasadniony wysokim stopniem zaawansowania wykorzystywanych procesów technologicznych oraz dużą wartością użytkową dla wybranych grup konsumentów.

Cena porcji dania liofilizowanego waha się zwykle w granicach 20-40 złotych. Podobny wydatek wiąże się z zakupem 100 gramów liofilizowanych owoców, np. truskawek czy malin.

Zalety i wady żywności liofilizowanej

Czy warto kupować żywność liofilizowaną? To zależy. Jak w przypadku właściwie każdego rodzaju produktów, również tutaj możemy wskazać plusy i minusy jego wykorzystania.

Do niewątpliwych zalet żywności liofilizowanej należą:

  • niska masa i objętość, znacznie ułatwiająca transport;
  • długi termin przydatności do spożycia (bez konieczności stosowania chemicznych substancji konserwujących);
  • szybkość i łatwość przygotowania dań liofilizowanych (wystarczy zalać je wrzątkiem i odczekać około 5-10 minut);
  • liofilizacja w dużym stopniu pozwala na zachowanie wartości odżywczej produktu, w tym składników pokarmowych, które łatwo ulegają degradacji (np. witaminy C);
  • po liofilizacji i zalaniu wodą otrzymujemy produkt lub danie o bardzo podobnym smaku do potrawy, której nie poddano temu procesowi;
  • praktyczne opakowania, które mogą służyć zarówno do przygotowania, jak i podania potrawy;
  • zachowanie barwy produktów.

Wadami żywności liofilizowanej są natomiast:

  • relatywnie wysoka cena, wynikająca m.in. dużych wymagań procesu produkcyjnego;
  • konieczność zastosowania wrzątku do przygotowania (w przypadku gotowych dań).

Źródła:

  1. Ciurzyńska A., Lenart A. (2011) Freeze-drying – Application in Food Processing and Biotechnology – A Review, Polish Journal of Food and Nutrition Sciences, 61(3): 165-171.
  2. Sadowska, A., Dybkowska, E., Rakowska i wsp. (2017) Ocena zawartości składników bioaktywnych i właściwości przeciwutleniających proszków wyprodukowanych metodą liofilizacji z wybranych surowców roślinnych, Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 24(4): 59-75.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Mleko acidofilne – co to jest, właściwości, gdzie kupić

Plan żywieniowy – jak go ułożyć? Co jeść, by zdrowo się odżywiać?

Meczą cię wzdęcia, gazy, zaparcia? „Zadbaj o aktywację MMC!” / istock

Męczą cię wzdęcia, gazy, zaparcia? „Zadbaj o aktywację MMC!” – podpowiada dietetyczka

Czego nie można jeść w trakcie ciąży? Odpowiedzi mogą Cię zaskoczyć!

Szybkowar – jak i co można w nim gotować, tabela czasu obróbki

Owady i kotlet z probówki to jedzenie przyszłości? Jagna Niedzielska: „potrzebna nam rewolucja mentalna”

„Budzę się i jem, by móc znowu zasnąć”, czyli czym jest zespół nocnego jedzenia (NES). Rozmowa z psycholożką zdrowia Agnieszką Węgiel

Witariańskie lato

Witariańskie lato. Poznaj trzy pomysły na warzywa i owoce

Zioła szwedzkie – czym są, właściwości, zastosowanie. Przepis na nalewkę

Talerz truskawek

Mama Chemik: „Odkrajanie spleśniałego kawałka owocu czy zdejmowanie kożuszka z wierzchu dżemu, a później zjadanie reszty, jest wielkim błędem”

Maltoza – czy jest zdrowa? W jakich produktach występuje i kto powinien jej unikać?

Koszerność – co to znaczy? Kuchnia i jedzenie koszerne

Sukraloza – co to jest, szkodliwość. Ile sukralozy można bezpiecznie spożywać?

Wegańskie lody jaglano-truskawkowe

Wegańskie lody jaglano-truskawkowe. To prostsze, niż myślisz!

Przekąski na grilla – podpowiadamy, jak zdrowo grillować potrawy i podajemy przepisy

kokosowa quinoa

Kokosowa quinoa z truskawkami. Świetna propozycja na śniadanie albo przekąskę w upalny dzień

Zasada FIFO w twojej lodówce / istock

Lubisz zero waste w kuchni? Poznaj FIFO i z łatwością zarządzaj żywnością w swoim domu

Arcydzięgiel – jakie właściwości ma korzeń tej rośliny?

Łopian większy – właściwości i przeciwwskazania

Kapsułowa kuchnia - jak ją stworzyć? / gettyimages

Chcesz gotować więcej za mniej? Stwórz kapsułową kuchnię! Patent podpowiada Elwira Rogoda

Jak naturalnie obniżyć ciśnienie – jaka dieta jest najlepsza?

Wiosenna pizza na zielonym spodzie. Pyszna i zdrowa!

Komu owoce mogą szkodzić? Sprawdziłyśmy!

Glicyna – budowa, właściwości, źródła w pożywieniu. Czy glicyna pomaga w bezsenności?

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

Męczą cię zaparcia? Zobacz, jakie produkty powinnaś jeść, aby się ich pozbyć

Melon – odmiany i właściwości zdrowotne. Jak jeść melona?

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Kobieta

Czy organizm może nie tolerować kawy? Sprawdziłyśmy!

pizza kobieta

Brak apetytu, a chcesz przytyć? Oto 5 patentów na „coś na apetyt”

kot w kuchni

10 rzeczy, których lepiej pozbyć się z kuchni

Unsplash

Ocet spirytusowy czy jabłkowy? Sprawdź, czym się od siebie różnią

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

7 produktów, za które pokochają cię mięśnie

Pokrojone buraki

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

×