Przejdź do treści

Tokoferol (alfa, gamma) i ich zastosowanie

Tokoferol (alfa, gamma) i ich zastosowanie
Tokoferol (alfa, gamma) i ich zastosowanie Rawpixel.xom
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Masz ochotę na „zdrową colę” z TikToka? Lekarze odradzają
Zdrowo i kolorowo. Jaglany jogurt z owocami lata
Witariańskie lato. Poznaj trzy pomysły na warzywa i owoce
Złociste curry z kukurydzy. Przyjemny, lekko słodki smak, który pokochasz od pierwszej łyżki!
Idealny na upał: napój herbaciany. Nawilży, schłodzi ciało i nasyci

Tokoferol, znany jako jeden ze składników witaminy E, jest bardzo silnym przeciwutleniaczem. Jego formy alfa i gamma pełnią ważne role w organizmie, w szczególności w przypadku chorób sercowo-naczyniowych i nowotworów. W jakich produktach go szukać i ile spożywać, by zapewnić sobie zdrowie? 

 

Tokoferol – budowa chemiczna 

Tokoferol wraz z tokotrienolami należy do grupy związków tworzących witaminę E. Jego budowa jest dość skomplikowana: składa się z dwupierściowego szkieletu 6-hydroksychromanu i łańcucha bocznego, który tworzą 3 jednostki izoprenowe. 

Wyróżnia się 4 formy tokoferoli: alfa, beta, gamma i deltaAlfa tokoferol stanowi 90 % wszystkich tokoferoli i jest najbardziej aktywny biologicznie. Naturalnie pozyskiwany tokoferol alfa jest pojedynczym stereoizomerem , natomiast tokoferol, który można znaleźć w suplementach diety tworzy mieszanka racemiczna 8 stereoizomerów. 

Tokoferol jako dodatek do żywności znajdziemy pod oznaczeniami: E 306– mieszanina tokoferoli, E 307– α-tokoferol, E 308– γ tokoferol, E 309– δ-tokoferol. Wykorzystuje się je jako konserwanty przedłużające trwałość wyrobów. 

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Źródła tokoferolu w diecie 

Witamina E występuje w tłuszczach roślinnych, produktach zbożowych, orzechach i warzywach. 

α-tokoferol znajduje się w orzeszkach ziemnychmigdałach i nasiona słonecznika, a γ-tokoferol występuje głównie w orzechach włoskich, orzechach pekan, pistacjach i sezamie.  Głównymi źródłami β-tokoferolu i δ-tokoferolu są: kukurydza, olej kukurydziany i olej rzepakowy. Innymi dobrymi źródła δ-tokoferolu są nasiona pomidorów, zarodki ryżowe i olej sojowy.  

Tabela 1 przedstawia zawartość poszczególnych form tokoferolu [mg] w wybranych olejach roślinnych (na 100 g oleju). 

OLEJ  Alfa tokoferol  Gamma tokoferol  Delta-tokoferol 
kokosowy  0,5  0  0,6 
kukurydziany  11,2  60,2  1,8 
palmowy  22,6  31,6  7 
Oliwa z oliwek  5,1  Śladowe ilości  0 
Z orzeszków ziemnych  13,0 21,4  2,1 
sojowy  10,1  59,3  26,4 
Z kiełków pszenicy  133,0  26,0  27,1 

Zapotrzebowanie na tokoferol 

Zapotrzebowanie na tokoferol zależne od płci i wieku zostało przedstawione w tabeli 2.

Grupa/ Płeć  Wiek ( lata)  Mg równoważnika alfa-tokoferolu/ osobę/dobę 

Niemowlęta

0-0,5

0,5-1

4

5

Dzieci

 

1-6

7-9

6

7

Chłopcy

 

10-18 10
Dziewczęta

 

10-18 8
Mężczyźni

 

≥19 10
Kobiety

Ciąża

Laktacja

≥19

8

10

11

jedzenie na talerzu w kształcie serca

Działanie tokoferolu 

Tokoferol wykazuje szereg właściwości prozdrowotnych. 

Zaobserwowano, że alfa-tokoferol hamuje wytwarzanie nowych wolnych rodników, podczas gdy gamma-tokoferol wychwytuje i neutralizuje istniejące wolne rodniki. Dzięki działaniu antyoksydacyjnemu może zapobiegać lub opóźniać zapalne choroby przewlekłe takie jak nowotwory, choroby sercowo-naczyniowe, zaburzenia neurodegradacyjne, zapalenie stawów, zaćmę. 

  • Tokoferol a choroby sercowo – naczyniowe 

Powikłania sercowo-naczyniowe powstają głównie z powodu utlenienia lipoprotein o niskiej gęstości, co prowadzi do  stanu zapalnego w organizmie. Stwierdzono, że gamma-tokoferol poprawia funkcje sercowo-naczyniowe poprzez zwiększenie aktywności syntazy tlenku azotu i wzmacnianie funkcji śródbłonka. Tokoferol hamuje też agregację płytek krwi, zapobiegając zakrzepom. 

  • Tokoferol a nowotwory 

Badania sugerują, iż gamma- i delta-tokoferol mogą zapobiegać rakowi okrężnicy, płuc, piersi i prostaty, podczas gdy alfa-tokoferol nie wykazuje takiego efektu. Tokoferol przyczynia się do hamowania wzrostu komórek nowotworowych 

Tokoferol może zmniejszać ryzyko wystąpienia zaćmy (katarakty) dzięki wpływie na peroksydację białek soczewki oka.  Nie zaobserwowano jednak korzystnego wpływu tokoferolu w redukcji ryzyka  zwyrodnienia plamki żółtej (AMD). 

relaksująca się młoda kobieta

Tokoferol -zastosowanie 

Tokoferol jako lek stosuje się u osób z zaburzeniami wchłaniania tłuszczów takimi jak: mukowiscydoza, zespól krótkiego jelita, cholestatyczna choroba wątroby, niedobory witaminy E 

Suplementacja tokoferolu nie jest rekomendowana w czasie ciąży i laktacji ze względu na brak danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania. 

Tokoferol może wchodzić w interakcję z lekami takimi jak: cholestyraminakolestypol i neomycyna, które zmniejszają jego wchłanianie. Tokoferol zmniejsza wchłanianie witaminy K oraz zwiększa wchłanianie witaminy ATokoferol może także zmniejszać zapotrzebowanie na insulinę. 

 

Bibliografia:

[1]   S. Rizvi, S. T. Raza, F. Ahmed, A. Ahmad, S. Abbas, and F. Mahdi, “The role of vitamin e in human health and some diseases.,” Sultan Qaboos Univ. Med. J., vol. 14, no. 2, pp. e157-65, May 2014.

[2] F. Shahidi and A. de Camargo, “Tocopherols and Tocotrienols in Common and Emerging Dietary Sources: Occurrence, Applications, and Health Benefits,” Int. J. Mol. Sci., vol. 17, no. 10, p. 1745, Oct. 2016, doi: 10.3390/ijms17101745.

[3] Mirosław Jarosz, “Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja,” Inst. Żywności i Żywienia, 2012.

[4] P. Mathur, Z. Ding, T. Saldeen, and J. L. Mehta, “Tocopherols in the Prevention and Treatment of Atherosclerosis and Related Cardiovascular Disease,” Clin. Cardiol., vol. 38, no. 9, pp. 570–576, Sep. 2015, doi: 10.1002/clc.22422.

[5] Singh, A. H. Turner, A. J. Sinclair, D. Li, and J. A. Hawley, “Effects of gamma-tocopherol supplementation on thrombotic risk factors.,” Asia Pac. J. Clin. Nutr., vol. 16, no. 3, pp. 422–8, 2007.

 

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Witamina E a płodność - jaki jest między nimi związek? Wyjaśnia dietetyczka kliniczna Emilia Cesarek

Witamina E a płodność – jaki jest między nimi związek? Wyjaśnia dietetyczka kliniczna Emilia Cesarek

Kroplówki witaminowe – na czym polegają i ile kosztują? Czy to bezpieczne?

Z kiszonkami lepiej nie przesadzać! Eksperci z Dietetyki #NieNaŻarty wyjaśniają dlaczego

Z kiszonkami lepiej nie przesadzać! Eksperci z „Dietetyki #NieNaŻarty” wyjaśniają, dlaczego

Słyszałaś o oleju z poziomki? Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu odkryli, że jest skarbnicą witamin

Słyszałaś o oleju z poziomki? Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu odkryli, że jest skarbnicą witamin

Jak długo trzeba brać suplementy, żeby zauważyć rezultaty?

Kwas foliowy – nie tylko dla kobiet w ciąży

"Dieta realnie przekłada się na kondycję zdrowia psychicznego" - podkreśla farmeceutka. Co jeść, żeby zadbać o układ nerwowy?

„Dieta realnie przekłada się na kondycję zdrowia psychicznego” – podkreśla Zofia Winczewska. Co jeść, żeby zadbać o układ nerwowy?

Suszone owoce

Suszone owoce – wartości odżywcze, indeks glikemiczny. Jak suszyć owoce?

Jak pić herbatę z cytryną, żeby sobie nie zaszkodzić? Wyjaśnia chemiczka

Jak pić herbatę z cytryną, żeby sobie nie zaszkodzić? Wyjaśnia chemiczka Sylwia Bogdan

Miód

Miód – rodzaje, właściwości. Jaki miód jest najzdrowszy?

Miód akacjowy

Miód akacjowy – właściwości, indeks glikemiczny, cena

Miód gryczany – właściwości zdrowotne i zastosowanie

Miód spadziowy – właściwości, skład, cena

Melasa – właściwości, zastosowanie, rodzaje

Acerola – pochodzenie, właściwości, zastosowanie

Miód rzepakowy – właściwości, kalorie. Miód dla cukrzyka?

suplementy WIMIN

WIMIN, czyli suplementacja dla dziewczyn, którym brakuje czasu, by o siebie zadbać. Przetestowałam!

Kawa czy herbata – co zwykle wybierasz? Przeczytaj, a zmienisz swoje preferencje

Czy witamina D może mieć wpływ na choroby zapalne jelit? Wyjaśnia biotechnolożka Ewa Kowalska

Czy witamina D może mieć wpływ na choroby zapalne jelit? Wyjaśnia biotechnolożka Ewa Kowalska

Kiełki lucerny – właściwości, wartości odżywcze, hodowla

Bazylia – odmiany, właściwości i zastosowanie

Kiełki brokułowe – właściwości, wartości odżywcze, hodowla

Kiełki fasoli mung – wartości odżywcze, właściwości i hodowla

Papaja – wartości odżywcze, właściwości, jak jeść

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

Męczą cię zaparcia? Zobacz, jakie produkty powinnaś jeść, aby się ich pozbyć

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Kobieta

Czy organizm może nie tolerować kawy? Sprawdziłyśmy!

Pokrojone buraki

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

pizza kobieta

Brak apetytu, a chcesz przytyć? Oto 5 patentów na „coś na apetyt”

5 produktów, które pomogą przetrwać upały

Melon – odmiany i właściwości zdrowotne. Jak jeść melona?

Bilans wodny - picie wody / istock

Bilans wodny. Co wlicza się w dzienną podaż płynów? Dietetyczka wyjaśnia

7 produktów, za które pokochają cię mięśnie

×