Przejdź do treści

Dieta cukrzycowa – najważniejsze zasady układania jadłospisu

Dieta cukrzycowa / kaboompics
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Mleko pomaga zasnąć: prawda czy mit? Sprawdziłam
Komosa ryżowa zapiekana z brzoskwiniami, czyli śniadanie idealne
Ciągle jesteś głodna, mimo że wcale nie jesz mało? Anna Reguła wyjaśnia, jaki błąd możesz popełniać
Te tłuszcze mają moc! Top 7 olejów
Owoce na kolacje – czy rzeczywiście lepiej tego unikać? Odpowiadają ekspertki portalu „Czytamy Etykiety”

Dieta cukrzycowa to bardzo szerokie pojęcie, które obejmuje wspomaganie leczenia cukrzycy przy pomocy żywienia. Jednak cukrzyca to nie jest choroba jednorodna. Według Światowej Organizacji Zdrowia wyróżnia się 4 typu cukrzycy: cukrzycę typu 1, cukrzycę typu 2, cukrzycę o innej etiologii, cukrzycę ciążową. Każda z tych chorób wymaga innego podejścia dietetycznego. Poznaj najważniejsze informacje o diecie cukrzycowej.

Dlaczego warto stosować dietę cukrzycową?

Cukrzyca, bez względu na jej rodzaj, jest chorobą metaboliczną, a to oznacza, że jej oddziaływanie na organizm nie ogranicza się tylko do problemów z nieprawidłowym stężeniem cukru (glukozy) we krwi. Stan zaburzonej gospodarki węglowodanowej może doprowadzić do:

  • zwiększonego stężenia cholesterolu i trójglicerydów we krwi,
  • nadciśnienia tętniczego,
  • zwiększonego ryzyka udaru mózgu i miażdżycy naczyń krwionośnych,
  • niewydolności nerek,
  • uszkodzenia wzroku,
  • dysfunkcji nerwów.

Głównym celem stosowania diety cukrzycowej jest zatem ograniczenie ryzyka związanego ze wszystkimi powikłaniami cukrzycy. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne wskazuje, że najważniejszymi zadaniami diety cukrzycowej są utrzymanie:

  • prawidłowego (bliskiego normy) stężenia glukozy we krwi,
  • optymalnego ciśnienia krwi,
  • masy ciała w zakresie prawidłowego BMI (18,5-24,9),
  • prawidłowego stężenia cholesterolu i trójglicerydów we krwi.

Zasady diety cukrzycowej

Dieta cukrzycowa obok farmakoterapii to główny sposób leczenia cukrzycy. Bardzo ważnym elementem diety cukrzycowej jest edukacja chorego i ustalenie indywidualnych zaleceń żywieniowych. Mogą one znacząco różnić się w zależności od rodzaju cukrzycy i stanu wyrównania choroby. Szczególnie w cukrzycy typu 1 leczonej insuliną skład i czas spożywania posiłków są bardzo istotne i muszą być dopasowane do trybu życia chorego oraz przyjmowanych leków. Nieprawidłowo skomponowana dieta może sprzyjać niebezpiecznym dla życia stanom hipoglikemii (niedocukrzenie) i hiperglikemii (zbyt wysokie stężenie cukru).

Jednak podstawą diety cukrzycowej są zasady racjonalnego żywienia przedstawione w Piramidzie Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej opracowanej przez polski Instytut Żywności i Żywienia. Szczególnie zwraca się uwagę na:

  • regularność spożywania posiłków,
  • kontrolę ilości spożywanych węglowodanów w poszczególnych posiłkach,
  • jak największe ograniczenie cukrów prostych.

W planowaniu diety cukrzycowej często korzysta się z wymienników węglowodanowych, a także z indeksu oraz ładunku glikemicznego. Dwa ostatnie współczynniki obrazują jak szybko po spożyciu danego produktu podnosi się stężenie cukru we krwi. Obecnie coraz częściej podkreśla się, że znacznie praktyczniejszy dla osób chorujących na cukrzycę jest ładunek glikemiczny, który uwzględnia zwyczajowo zjadaną ilość pokarmu. W diecie cukrzycowej używa się przede wszystkim produktów o niskim i średnim ładunku glikemicznym.

Wymienniki węglowodanowe ułatwiają planowanie jadłospisu. Jeden wymiennik węglowodanowy to taka ilość produktu, która zawiera 10 g węglowodanów przyswajalnych. Dzięki zastosowaniu tej miary znacznie łatwiej jest kontrolować skład całodziennej diety. Warto skorzystać także z aplikacji na komórki dedykowanych osobom z cukrzycą, które pozwalają w prosty sposób notować posiłki, wyniki pomiarów glikemii (stężenia cukru we krwi) i przyjmowanie leki.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Pętla wisielcza z żelka

Jadłospis diety cukrzycowej, czyli co wolno a co nie?

Pracuję w zawodzie dietetyka już kilkanaście lat i uważam, że publikowanie przykładowych jadłospisów diety cukrzycowej jest nieodpowiedzialne. Wiem z doświadczenia, że jadłospisy indywidualne dla chorych z cukrzycą znacząco się różnią. Wzorzec z internetu może wyrządzić więcej szkody niż pożytku.

Wszystkie osoby chorujące na cukrzycę zachęcam do konsultacji z dietetykiem. Teraz jest to możliwe nie tylko prywatnie. W ramach Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej Instytutu Żywności i Żywienia można umówić się z dietetykiem na darmową konsultację online. Zamiast korzystać z niesprawdzonego jadłospisu, lepiej dopasuj go do swoich potrzeb.

Czym się kierować komponując jadłospis w cukrzycy?

Najważniejsze zalecenia diety cukrzycowej ubrałam dla ciebie w 14 prostych zasad. Od ich wprowadzenia możesz rozpocząć zmianę nawyków żywieniowych w cukrzycy.

  1. Dobierz odpowiednią kaloryczność diety do swoich potrzeb. Jeśli masz nadwagę lub otyłość porozmawiaj ze swoim dietetykiem o sposobach na unormowanie wagi.
  2. Jedz regularnie w odstępach 3-4 godzinnych.
  3. Zadbaj o to, by warzywa stanowiły połowę objętościową każdego posiłku.
  4. Minimum 2 razy w tygodniu jedz tłuste ryby morskie.
  5. Nie zapominaj o pestkach i orzechach, które są źródłem zdrowych tłuszczów.
  6. Węglowodany o niskim ładunku glikemicznym powinny pokrywać 40-50% wartości energetycznej diety cukrzycowej.
  7. Postaw na produkty zbożowe z pełnoziarnistej mąki, brązowy ryż, grube kasze. Wyeliminuj białą mąkę i białe pieczywo.
  8. Cukry proste ogranicz do minimum. Dokładnie czytaj składy produktów, bo cukier „ukrywa” się w wielu różnych produktach.
  9. Jeśli masz ochotę na smak słodki wybierz polecane przez twojego dietetyka słodziki (np. erytrytol, stewia).
  10. Każdy posiłek główny uzupełniaj źródłem białka – np., chudym mięsem, rybami, owocami morza, chudym serem, nasionami roślin strączkowych, tofu czy jajkami.
  11. Unikaj tłustych mięs i tłustych produktów mlecznych.
  12. Ogranicz stosowanie soli, która może przyczyniać się do wzrostu ciśnienia tętniczego krwi. Zastąp ją świeżymi, wyrazistymi w smaku ziołami.
  13. Wyeliminuj alkohol z diety, którego spożycie może skutkować stanami hipoglikemicznymi (niedocukrzenie).
  14. Razem ze swoim dietetykiem zaplanuj odpowiednią suplementację.

Pamiętaj, że przebieg cukrzycy w znacznej mierze zależy od twojego sposobu żywienia. Z tego powodu nigdy nie stosuj diet cud, detoksów czy innych „magicznych” rozwiązań. Są one szczególnie niebezpieczne dla cukrzyków, bo prowadzą do dużych wahań stężenia cukru we krwi.

 

Bibliografia:

  • WHO – World Health Organization, Global raport on diabetes, 2016
  • Dariusz Włodarek, Dominika Głąbska, Ewa Lange, Lucyna Kozłowska „Dietoterapia”, Wydawnictwo PZWL

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Sery dojrzewające – jak się je robi, rodzaje, produkcja. Kto może je jeść?

Rodzaje makaronów w przepisach. Jak ugotować makaron?

lody malinowe

Deser bez cukru? Niemożliwe nie istnieje! Te 3 przepisy to niebo dla podniebienia

Kwas linolowy (omega-6) – występowanie i właściwości. Co różni kwas linolowy od linolenowego?

Wskazówki dla osób z insulinoopornością / istock

5 wskazówek na Wielkanoc dla osób z insulinoopornością

Makaron pełnoziarnisty – jak ugotować, kaloryczność

Sery podpuszczkowe – rodzaje, właściwości, jak się je robi /fo. iStock

Sery podpuszczkowe – rodzaje, właściwości, jak się je robi

Kwas winowy – gdzie występuje, zastosowanie

Likopen – co to jest, właściwości, działanie, gdzie występuje

Makaron razowy – właściwości, kalorie, indeks glikemiczny

„Już 3000 lat temu wiadomo było, że ciepłe zupy mają leczniczą moc. Jedną z nich nazywa się żydowską penicyliną”. O dietoterapii zupami mówi Anna Stoitsi-Nieprzecka

Czym jest świadomość interoceptywna i dlaczego to twoja supermoc? Przedstawiamy fundamenty jedzenia intuicyjnego

Kwas foliowy – nie tylko dla kobiet w ciąży

Ryż basmati – indeks glikemiczny, jak gotować ten typ ryżu

Berberyna to naturalna metformina? Dietetyczka wymienia jej zdrowotne właściwości

Berberyna to naturalna metformina? Dietetyczka wymienia jej zdrowotne właściwości

dr Wanda Baltaza

„Budując swoją zdrową dietę, warto wyluzować” – mówi Wanda Baltaza, autorka książki „Poczuj się lepiej”

Kobieta

Objawy za dużego deficytu kalorycznego można łatwo przeoczyć. „Nie zawsze od razu mdlejesz” – ostrzegają żywieniowcy z „Dietetyka nie na żarty”

Według naukowców odpowiednia dieta może nas uchronić przed COVID-19. Co powinniśmy jeść?

Według naukowców odpowiednia dieta może nas uchronić przed COVID-19. Co powinniśmy jeść?

Spermidyna w jabłkach / istock

Spermidyna pomoże ci zachować długowieczność. Czym jest substancja, o której wszyscy mówią?

„Ciało reguluje wagę jak termostat. Nie wie, że zależy nam np. na wyszczupleniu ud, więc walczy o ochronę swoich zasobów”. O teorii wagi chronionej mówi psychodietetyczka Małgorzata Zięba

Mąka konopna

Mąka konopna – zdrowa alternatywa dla mąki pszennej

Orzechy arachidowe

Mąka z orzechów arachidowych – właściwości, stosowanie

Produkcja oleju

Olej rafinowany czy tłoczony na zimno? Który jest lepszy?

olej arachidowy i orzechy

Olej arachidowy – właściwości i zastosowanie

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

Męczą cię zaparcia? Zobacz, jakie produkty powinnaś jeść, aby się ich pozbyć

Kobieta

Czy organizm może nie tolerować kawy? Sprawdziłyśmy!

18 przepisów dla miłośników awokado

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami

pizza kobieta

Brak apetytu, a chcesz przytyć? Oto 5 patentów na „coś na apetyt”

Pokrojone buraki

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

Dlaczego łamią się paznokcie?

Dlaczego łamią się paznokcie i jak temu zaradzić?

Bilans wodny - picie wody / istock

Bilans wodny. Co wlicza się w dzienną podaż płynów? Dietetyczka wyjaśnia

7 produktów, za które pokochają cię mięśnie

×