Przejdź do treści

Warzywa psiankowate – lista, właściwości zdrowotne, czy są bezpieczne

Warzywa psiankowate – lista, właściwości zdrowotne, czy są bezpieczne Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Topinambur – przepis na danie ze słonecznika bulwiastego
Syropy z czarnego bzu, pigwy i aronii na przeziębienie. Zrób sobie naturalne antybiotyki
10 mitów na temat cholesterolu, w które nie powinnaś wierzyć
Przewodnik dla kawoszy: jak zrobić sobie drip?
Tofu wcale nie musi być nudne. Podkręcamy kultowy ser!

Warzywa psiankowate to grupa roślin z rodziny Solanaceae, do której należą tak popularne warzywa jak ziemniaki, pomidory, papryka czy bakłażan. Choć produkty te są bogatym źródłem składników odżywczych, zawierają też substancje niekorzystnie wpływające na zdrowie. Z czego wynika szkodliwość roślin psiankowatych i kto powinien z nich zrezygnować? Sprawdź, jaki wpływ na organizm mają warzywa psiankowate i w jakich chorobach należy się ich wystrzegać.

Czym są warzywa psiankowate? 

Warzywa psiankowate są roślinami z rzędu psiankowców – Solanaceae. Rodzina ta liczy około 2700 gatunków roślin. Lista warzyw psiankowatych obejmuje: ziemniaki (nie zalicza się tu słodkich ziemniaków – batatów), wszystkie odmiany papryki (w tym paprykę chili), pomidory (m.in. pomidora uprawnego i koktajlowego) i bakłażany. Ponadto do roślin psiankowatych należą owoce goji, pieprz cayenne, ziele angielskie, miechunka, tytoń, pokrzyk wilcza jagoda oraz wiele roślin ozdobnych. 

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Danie z ziemniaków

Warzywa psiankowate właściwości prozdrowotne 

Choć warzywa psiankowate zyskały złą sławę za sprawą zawartych w nich alkaloidów, które mogą być szkodliwe dla niektórych osób, nie sposób nie wziąć pod uwagę zawartych w nich cennych składników odżywczych. Warzywa z rodziny Solanaceae są źródłem witamin: C, A, E, tiaminy, niacyny, pirydoksyny, folacyny, składników mineralnych i błonnika pokarmowego. Zachęcają do spożycia kolorami, konsystencją i smakiem. 

Ziemniaki są niskoenergetyczne (50–90 kcal/100 g), zawierają skrobię i białko o wysokiej wartości biologicznej, bogate w aminokwasy egzogenne. Występują w nich też witaminy: C, B1, B2, B6 i kwas nikotynowy. W bulwach ziemniaka są obecne polifenole, flawonoidy i karotenoidy o właściwościach antyutleniających. Cennymi minerałami pozyskiwanymi z ziemniaków są: potas niezbędny do prawidłowej pracy serca, wapń będący budulcem kości i zębów oraz magnez odpowiadający za właściwe funkcjonowanie układu nerwowego. 

Polifenole

W pomidorach i papryce znajduje się likopen – silny przeciwutleniacz, który chroni przed uszkodzeniami powodowanymi przez wolne rodniki. Działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo i przeciwnowotworowo. Oprócz karotenoidów w pomidorach znajdują się też potas oraz małe, ale znaczące ilości luteiny i flawonoidów. Z kolei papryka zawiera kapsaicynę o właściwościach przeciwbólowych. Związek ten wykorzystywany jest w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów, zespołu pęcherza nadreaktywnego oraz dolegliwości pooperacyjnych, w tym nudności i wymiotów. 

Bakłażan wyróżnia się zawartością związków fenolowych oraz flawonoidów, które zwalczają niebezpieczne dla organizmu wolne rodniki i chronią przed starzeniem się organizmu. W bakłażanie znajdziemy też żelazo ważne w profilaktyce niedokrwistości oraz witaminę A, witaminy z grupy B, witaminę C i witaminę K. Warzywo zawiera minerały takie jak: wapń, magnez, fosfor, potas i cynk.

Czy warzywa psiankowate są niebezpieczne dla zdrowia? 

Dyskusja na temat szkodliwości roślin psiankowatych powstała z powodu występujących w nich substancji: glikoalkaloidów (solaniny, tomatyny), saponin i lektyn. 

Solanina 

Glikoalkaloidy to tzw. naturalne pestycydy, dzięki którym rośliny odstraszają zwierzęta i owady. Występują w ziemniakach, pomidorach i bakłażanie. Do glikoalkaloidów należy solanina znajdująca się w największych ilościach w kiełkujących ziemniakach i ich zielonych bulwach, a także w starych ziemniakach. Jest to związek rozpuszczalny w wodzie, dlatego podczas gotowania ziemniaki tracą część solaniny. Do redukcji zawartości solaniny dochodzi też podczas smażenia ziemniaków oraz podgrzewania ich w mikrofalówce. Pomimo wysokiej zawartości solaniny w ziemniakach, zatrucie tym związkiem odnotowywane jest sporadycznie.  

Spożycie zielonych części ziemniaków może prowadzić do podrażnienia błon śluzowych i wymiotów, biegunki, bólu brzucha oraz objawów ze strony układu nerwowego: senności, osłabienia, ślinotoku. W skrajnych przypadkach solanina może powodować drgawki, śpiączkę czy niewydolność krążenia. Śmiertelne skutki zatrucia solaniną to niezwykle rzadkie przypadki, dotyczące przede wszystkim osób niedożywionych.

Ziemniaki wykiełkowały? Sprawdź, czy możesz je bezpiecznie zjeść

Tomatyna 

Alfa-tomatyna i dehydrotomatyna to związki występujące głównie w pomidorach, szczególnie w tych niedojrzałych. Już w niewielkich ilościach są dla ludzi toksyczne i prowadzą do zaburzeń pracy układu pokarmowego. Spożycie niedojrzałych pomidorów powoduje podobne symptomy jak zjedzenie zielonych ziemniaków: nudności i wymioty, biegunkę, zaburzenia neurologiczne. Zielone pomidory poddane obróbce termicznej bądź marynowaniu przestają być niebezpieczne dla zdrowia, gdyż tracą wtedy toksyczne związki.  

Lektyny 

Lektyny to kolejna grupa niekorzystnie działających związków obecna w ziemniakach. Mogą wywołać odpowiedź ze strony układu immunologicznego, który zaczyna atakować własne komórki. Ponadto wywołują one dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, zaburzają mikroflorę jelitową, powodują nieprawidłowe wydzielanie insuliny.

ziemniaki mają datę przydatności

Warzywa psiankowate – kto powinien ich unikać? 

Warzywa psiankowate są bezpieczne dla większości zdrowych osób. Mogą natomiast szkodzić chorym z niektórymi schorzeniami. 

Warzywa psiankowate a choroby autoimmunologiczne 

Główną grupą osób, które powinny uważać na warzywa psiankowate, są chorzy ze schorzeniami układu pokarmowego, m.in. zespołem jelita drażliwego i chorobą Leśniowskiego-Crohna. Występujące w tych chorobach zaburzenia pracy przewodu pokarmowego będą nasilać się, gdyż alkaloidy działają na jelita drażniąco i zwiększają stan zapalny organizmu. Drugą grupą chorób autoimmunologicznych, w których zalecane jest ograniczenie warzyw psiankowatych, są: reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) oraz łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS).

Kobieta z chorobą Leśniewskiego-Crohna podczas diety

Warzywa psiankowate a Hashimoto 

Wbrew niektórym opiniom u osób z chorobą Hashimoto nie ma podstaw do wykluczenia z diety warzyw psiankowatych. Spożycie w umiarkowanych ilościach ziemniaków, papryki, pomidorów czy bakłażana nie jest niebezpiecznie, a wręcz przeciwnie – dostarcza organizmowi ważnych składników odżywczych. W przypadku Hashimoto często pojawia się pytanie, czego nie jeść. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na warzywa wolotwórcze: kapustę, brokuły, kalafior, brukselkę, szpinak, soję. Zawierają one goitrogeny, które zaburzają pracę hormonów tarczycy. Produktów tych nie trzeba całkowicie wykluczać z diety, a jedynie ograniczyć spożycie. 

Źródła: 

  1. Pomilio B. P., Falzoni E. M., Vitale A. A. Toxic chemical compounds of Solanaceae, NPC 3(4), 593–628, 2008. 
  2. Agnieszka Synowiec-Wojtarowicz, Katarzyna Pawłowska-Góral, Prozdrowotne właściwości papryki (Capsicum annuum l.) i jej wykorzystanie w lecznictwie, Farmakoterapia, vol. 23, nr 10’13 (270), 2013. 
  3. Mensinga T. i wsp., Potato glycoalkaloids and adverse effects in humans: an ascending dose study, Regul Toxicol Pharmacol, 41, s. 66–72, 2013. 
  4. Krystyna Zarzecka, Marek Gugała, Magdalena Zarzecka, Ziemniak jako dobre źródło składników odżywczych, Postępy Fitoterapii, nr 3, s. 192294, 2013.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Głęboki smak i duża oszczędność. We wrześniu jemy na pomarańczowo, fioletowo i czerwono

Betulina – właściwości ekstraktu z kory i liści brzozy. Sok, krem czy napar? /fot. Pexels

Betulina – właściwości ekstraktu z kory i liści brzozy. Sok, krem czy napar?

MOM – mięso oddzielane mechanicznie. Co to jest? Czy to jeść?

Ogórkowe love, czyli 3 letnie przepisy z ogórkiem

Naleśniki ryżowe z kabaczkiem. Aromatyczne danie w sam raz na sierpień

Mleko acidofilne – co to jest, właściwości, gdzie kupić

Plan żywieniowy – jak go ułożyć? Co jeść, by zdrowo się odżywiać?

Lody z zielonego groszku. Obłędny smak, bajeczny kolor!

Przyprawa do ziemniaków pieczonych i smażonych – jak zrobić taką bez soli?

Pieczone młode ziemniaki w kilku odsłonach – sprawdź przepisy! /fot. iStock

Pieczone młode ziemniaki w kilku odsłonach – sprawdź przepisy!

Słoiki z kiszonymi ogórkami

Kisisz ogórki w butelkach po napojach? To poważny błąd, przekonuje chemiczka Sylwia Majcher

fasolka szparagowa

Fasolka szparagowa rządzi! 3 przepisy na dania z tym warzywem w roli głównej

Grzyby na patelni

Garście pełne wiśni, porzeczek, jagód i kurek, ale nie tylko! Co jeść w lipcu, wymienia Sylwia Majcher

„Budzę się i jem, by móc znowu zasnąć”, czyli czym jest zespół nocnego jedzenia (NES). Rozmowa z psycholożką zdrowia Agnieszką Węgiel

Witariańskie lato

Witariańskie lato. Poznaj trzy pomysły na warzywa i owoce

Jakie zmiany na cukinii są jadalne, a jakie nie? Wyjaśnia Jagna Niedzielska

Jakie zmiany na cukinii są jadalne, a jakie nie? Wyjaśnia Jagna Niedzielska

Konrad Budzyk: „Kiedy ktoś mówi, że chce być wege, ale nie ma czasu na stanie przy garach, to wymówka”

Sałatka warzywa w misce

Pomidor i ogórek to toksyczne połączenie? Ekspertki z „Czytamy Etykiety” rozwiewają wątpliwości

Chipsy warzywne – jak zrobić domowe chipsy z piekarnika?

Wyrzucasz liście tych warzyw do kosza? Zupełnie niepotrzebnie. To prawdziwa skarbnica witamin!

Brudna Dwunastka i Czysta Piętnastka / istock

Brudna Dwunastka i Czysta Piętnastka 2022 ogłoszone. Które warzywa i owoce są najbardziej zanieczyszczone, a po które warto sięgać?

Rzodkiewka

Kiedy jeść nowalijki? I dlaczego jeszcze nie teraz? Wyjaśnia Sylwia Majcher

zdrowe jedzenie

Naturalne odkwaszanie organizmu – czy ma sens? Jak to zrobić?

Marchewka

Marzec nadszedł, czyli sięgnij po nowalijki!

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami

Męczą cię zaparcia? Zobacz, jakie produkty powinnaś jeść, aby się ich pozbyć

Kobieta

Czy organizm może nie tolerować kawy? Sprawdziłyśmy!

pizza kobieta

Brak apetytu, a chcesz przytyć? Oto 5 patentów na „coś na apetyt”

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

Kiszone pomidory -przepis. Jak kisić zielone pomidory?

Kiszone pomidory – przepis. Jak kisić zielone pomidory?

Co jeść podczas infekcji? Menu na cały dzień

Przeziębiłaś się? Dodaj te składniki do codziennej diety

7 produktów, za które pokochają cię mięśnie

Pokrojone buraki

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

Melon – odmiany i właściwości zdrowotne. Jak jeść melona?

×