Przejdź do treści

Selen – właściwości, niedobór i przedawkowanie, źródła

orzechy brazylijskie
Selen/iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Przepis na zakwas pszenny. Niezawodny i bardzo prosty!
Warstwowy pudding chia. Doskonale wpływa zarówno na ciało jak i umysł
Negatywnie wpływa na odporność, zaśluzowuje, zwiększa produkcję insuliny? Fakty i mity dotyczące nabiału
Ból brzucha, wzdęcia, uczucie pełności? To mogą być objawy nietolerancji laktozy
Masz insulinooporność? Sprawdź, jakie owoce możesz jeść, a jakich unikać

Selen jest mikroelementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego. Jego najistotniejszą funkcją jest wspomaganie funkcjonowania układu odpornościowego. Negatywny wpływ na funkcjonowanie organizmu ma zarówno niedobór, jak i nadmiar selenu.

Co to jest selen?

Selen (Se) to pierwiastek z grupy niemetali, występujący w skorupie ziemskiej w rudach siarczkowych. Zawartość selenu w diecie uzależniona jest od zasobności gleby i wód gruntowych w ten pierwiastek. Używany jest jako dodatek do stali i szkła. Ma silne właściwości utleniające.

Właściwości selenu

Selen to pierwiastek o istotnej roli w organizmie. Wchodzi w skład aminokwasów selenometioniny i selenocysteiny, budującymi takie enzymy jak peroksydaza glutationowa. Dzięki temu selen odpowiada w pośredni sposób za ochronę przed wolnymi rodnikami, zwłaszcza błon komórkowych. Jaką jeszcze rolę pełni w organizmie selen? Właściwości prozdrowotne tego pierwiastka to uczestnictwo w przekazywaniu impulsów nerwowych, odtruwanie z metali ciężkich (kadm, rtęć), a także wytwarzanie i zachowanie ruchliwości plemników. Dobrze poznana jest zależność selen a tarczyca. Selen wchodzi w skład enzymów odpowiedzialnych za przekształcenie tyroksyny do trójjodotyroniny, a także dezaktywację hormonów tarczycy.

Dzienne zapotrzebowanie na selen

Dobowe zapotrzebowanie na selen zależy od wieku i wynosi odpowiednio:

  • do 6 m. ż. – 15 mikrogramów
  • od 7 do 12 m. ż. – 20 mikrogramów
  • od 1 do 3 r. ż. – 20 mikrogramów
  • od 4 do 8 r. ż. – 30 mikrogramów
  • od 9 do 13 r. ż. – 40 mikrogramów
  • od 14 do 18 r. ż. – 55 mikrogramów
  • dorośli – 55 mikrogramów.

Zwiększone zapotrzebowanie na selen

Wskazaniem do zwiększenia podaży selenu jest dieta bazująca na żywności z obszarów ubogich w selen. Kolejne czynniki mogące zwiększać zapotrzebowanie na selen to dializy, a także infekcja wirusem HIV.

Źródła selenu w diecie

Dzienne zapotrzebowanie na selen może być dostarczone wraz z dietą – selen w żywności obecny jest w wielu produktach. W czym jest selen? W diecie nie powinno zabraknąć takich produktów jak:

  • orzechy, zwłaszcza brazylijskie (ze względu na wysoki poziom selenu dozwolone jest spożycie tylko sztuki dziennie)
  • warzywa kapustne i cebulowe
  • pełnoziarniste produkty zbożowe
  • owoce morza, m.in. ostrygi i ryby
  • mięso i wątroba
  • jaja
  • grzyby
  • drożdże piwowarskie
  • melasa.

Selen organiczny można także znaleźć w suplementach diety. Decydując się na takie źródło selenu należy wziąć pod uwagę, jaki selen jest najlepiej przyswajalny. Polecane są organiczne związki selenu, przyswajalne w większym stopniu niż postacie nieorganiczne.

Niedobór selenu w organizmie

Zbyt niska podaż selenu w diecie może prowadzić do niedoboru pierwiastka. Oznacza to zwiększenie zachorowalności na choroby nowotworowe, reumatyczne, miażdżycę, marskość wątroby, zaburzenia płodności. Łatwe do zauważenia objawy niedoboru selenu to pogorszenie kondycji skóry, włosów i paznokci oraz częstsze występowanie infekcji.

Nadmiar selenu w organizmie

Nadmiar selenu może mieć skutki toksyczne – wypadanie włosów, osłabienie paznokci, próchnica, opuchnięcie stawów. Może wystąpić  zwiększone zatrzymywanie metali ciężkich, szczególnie rtęci i ołowiu, w nerkach i wątrobie, spadek stężenia magnezu, manganu i miedzi w organizmie. Ponadto selen w nadmiarze ma potencjalne działanie rakotwórcze.

Bibliografia:

Klecha B., Bukowska B., Selen w organizmie człowieka – charakterystyka pierwiastka i potencjalne zastosowanie terapeutyczne; Bromat. Chem. Toksykol., 2016

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

pączki

Tłusty czwartek. Jak zjeść pączka i nie przytyć? Ile pączek ma kalorii?

Szybko czy wolno? Wyjaśniamy, jak jeść, żeby na dłużej zaspokoić apetyt

Jedzenie dobre dla mózgu

Soki owocowe

Zdarza ci się zjeść banana na śniadanie? Sprawdź, czy to dobry wybór. Tłumaczy dietetyczka Paulina Roziewska

Szybkie diety oczyszczające przed Sylwestrem. Dietetyczka wyjaśnia, czy któraś z nich naprawdę działa

Gdy jelita stają się leniwe. Jak je rozruszać, by poczuć się dobrze?

Marilyn Monroe nie przepadała za ćwiczeniami, choć miała słabość do ciężarków, a wieczorem szła na lody z dużą ilością bitej śmietany. Jak wyglądała jej dieta i trening?

Stres działa jak śmieciowe jedzenie. Dlaczego tak się dzieje?

Odchudzanie – na co dajesz się nabrać?

Urozmaicaj i próbuj, czyli wegetariański tuning dnia

10 prostych sposobów, by jeść lepiej

Kontempluj każdy kęs! Jaki ma związek jedzenie z medytacją?

Dieta Cambridge

Dieta Cambridge – program odchudzania oparty na gotowych produktach

Margaryna czy masło na cholesterol? Skład margaryny

„Bycie na diecie stało się w naszej kulturze atrybutem kobiety”. Psychodietetyczka Małgorzata Akkus wyjaśnia, dlaczego diety odchudzające są nieskuteczne i dlaczego warto zacząć jeść intuicyjnie

„Bycie na diecie stało się w naszej kulturze atrybutem kobiety”. Małgorzata Akkus tłumaczy, jak jeść intuicyjnie i dlaczego diety odchudzające są nieskuteczne

Dieta ketogeniczna – co jeść? Zasady diety i jadłospis

Sól

Sód – rola, skutki niedoboru i nadmiaru, źródła sodu

mięso jako źródło siarki

Siarka – właściwości, niedobór i nadmiar, źródła w diecie

owoce cytrusowe

Fosfor – właściwości, nadmiar i niedobór, naturalne źródła

sól

Chlor – rola w organizmie, niedobór, objawy zatrucia

mięso, jaja i ryby

Azot – właściwości, źródła, skutki nadmiaru i niedoboru

YouTuberka Natalia Szymaniec z duetu „Szparagi” schudła 35 kg. Teraz apeluje: taka dieta wymaga opieki lekarza

Potas – źródła w diecie oraz skutki niedoboru i nadmiaru

owoce

Kwas gamma-linolenowy GLA – działanie, źródła, niedobór

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

18 przepisów dla miłośników awokado

chleb

Jedzenie, które udaje zdrowe. Poznaj listę 10 spożywczych kameleonów

Jesz błonnik, ruszasz się i pijesz dużo wody, a mimo to cierpisz na zaparcia? Powody mogą być mniej oczywiste

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Sposoby na wzdęcia

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

Dieta Ewy Dąbrowskiej – tak czy nie?

Na jakim tłuszczu smażyć?

Najzdrowszy olej do smażenia? Masło czy inny tłuszcz?

5 największych kuchennych mitów

Dlaczego łamią się paznokcie?

Dlaczego łamią się paznokcie i jak temu zaradzić?

pizza kobieta

Brak apetytu, a chcesz przytyć? Oto 5 patentów na „coś na apetyt”