Przejdź do treści

Nutraceutyki – czym są i w jakim celu się je stosuje? Wiele z nich doskonale znasz!

Nutraceutyki – czym są i w jakim celu się je stosuje? Adobe Stock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Nutraceutyki są produktami z pogranicza żywności i leków. Kategoryzujemy je jako środki spożywcze, jednak posiadają one również cechy przypisywane farmaceutykom. Odżywiają organizm, a ponadto przynoszą dodatkowe korzyści zdrowotne.  Jak definiuje się nutraceutyki i w jakim celu można je stosować?

Czym są nutraceutyki? 

Nutraceutyki to produkty pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego (albo wyizolowane z nich części), które posiadają cechy leków. Oznacza to, że określane tym mianem artykuły mogą w znaczący sposób modyfikować funkcje fizjologiczne organizmu – choć nie zaliczamy ich do preparatów farmakologicznych. Nazwa nutraceutyków pochodzi z połączenia angielskich słów „nutrition” („odżywianie”) i „pharmaceutical” („farmakologiczny”). 

Rodzaje nutraceutyków 

Dwa główne rodzaje nutraceutyków należą do różnych kategorii żywności.  

Pierwszym z nich są suplementy diety, czyli środki spożywcze zażywane w celu uzupełnienia normalnej diety o substancje wykazujące efekt odżywczy lub inne działanie fizjologiczne. Z założenia mają one skoncentrowaną postać umożliwiającą precyzyjne dawkowanie. Można je kupić np. w formie tabletek, kapsułek, proszku. 

Drugi z głównych rodzajów nutraceutyków to żywność funkcjonalna, czyli pokarmy, które z założenia poza dostarczaniem podstawowych składników odżywczych pełnią jeszcze inną, określoną funkcję, wiążącą się z poprawą stanu zdrowia i/lub samopoczucia.  

Wyróżniamy tutaj zarówno tradycyjną żywność, np. zawierający beta-glukany owies o udokumentowanym działaniu obniżającym stężenie glukozy we krwi po posiłku (co ma znaczenie m.in. w kontekście profilaktyki i kontroli cukrzycy), jak i produkty o szczególnych właściwościach zdrowotnych nadawanych w procesie produkcji. Przykład tych ostatnich stanowi żywność wzbogacana, do której zalicza się choćby margaryny miękkie ze sterolami i stanolami roślinnymi obniżającymi poziom cholesterolu we krwi.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność, Good Aging, Energia, Trawienie, Beauty
Wimin Zestaw z lepszym metabolizmem, 30 saszetek
139,00 zł
PROMOCJA
Trawienie, Promocje
WIMIN Lepszy metabolizm, 30 kaps.
20,00 zł 79,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł
kobieta dba o zdrowie

W jakim celu stosuje się nutraceutyki? 

Nutraceutyki najczęściej stosowane są we wspomaganiu leczenia chorób przewlekłych, których przebieg można – przynajmniej do pewnego stopnia – kontrolować za pomocą naturalnych produktów. Mają one również znaczenie w kontekście profilaktyki wielu schorzeń. Ponadto pełnią rolę związaną z poprawą funkcjonowania niektórych narządów i układów organizmu. 

Popularne nutraceutyki stosuje się m.in. w celach: 

  • zwiększenia odporności organizmu, 
  • poprawy funkcji trawiennych, 
  • wspomagania pracy układu nerwowego, 
  • poprawy snu, 
  • dodania energii do działania, 
  • wspomagania zdrowia układu krążenia, choćby poprzez obniżenia stężenia triglicerydów i cholesterolu we krwi lub zmniejszenie ciśnienia tętniczego, 
  • poprawy nastroju, 
  • stabilizowania stężenia glukozy we krwi. 
Probiotyki dobre na wszystko?

Przykłady nutraceutyków 

Wśród popularnych, często stosowanych nutraceutyków, można wyróżnić produkty oparte na kilku wymienionych poniższych substancjach. 

Nutraceutyki z błonnikiem pokarmowym 

Błonnik pokarmowy (np. skrobia oporna, pektyny) wykorzystywany jest m.in. w celu poprawy funkcji trawiennych i przeciwdziałaniu zaparciom, wspomaganiu kontroli cukrzycy oraz obniżenia stężenia cholesterolu LDL we krwi 

Przykład nutraceutyku na bazie błonnika pokarmowego to np. łupiny babki jajowatej. Łyżka produktu zawiera aż 7 g tej substancji, co stanowi niemal 30 proc. dziennego zapotrzebowania dla osoby dorosłej. Jest ona znacznie silniej skoncentrowanym źródłem tej substancji niż powszechnie wykorzystywana żywność – taką sama dawkę błonnika dostarczylibyśmy spożywając 2 jabłka lub 3 kromki chleba graham. 

Nutraceutyki z probiotykami  

Probiotyki to żywe bakterie, których stosowanie ma za zadanie wspieranie pozytywnego stanu równowagi mikrobioty zasiedlającej jelita. Ich przyjmowanie zaleca się najczęściej w przypadku zaburzeń funkcjonowania przewodu pokarmowego, m.in. w czasie ostrej biegunki 

Istnieją również przesłanki, że stosowanie nutraceutyków z probiotykami może przyczyniać się do obniżenia ryzyka wystąpienia niektórych schorzeń, m.in. alergii, astmy oraz nowotworów. 

Tego rodzaju nutraceutyki są dostępne zarówno w postaci suplementów diety (np. tabletek), żywności funkcjonalnej tradycyjnej (np. fermentowanych produktów mlecznych), jak i produktów wzbogacanych (np. soków). 

Nutraceutyki z przeciwutleniaczami  

Nutraceutyki z przeciwutleniaczami najczęściej zawierają witaminy o potencjale antyoksydacyjnym (witaminę C, witaminę E, karotenoidy) lub polifenole. Ich zadanie polega na neutralizowaniu wolnych rodników, których szkodliwe oddziaływanie na komórki leży u podłoża wielu chorób, włączając w to m.in. nowotwory, miażdżycę oraz zwyrodnienie plamki żółtej (związane z zaburzeniami widzenia). 

Do nutraceutyków na bazie substancji o działaniu przeciwutleniającym można zaliczyć np. jagody, porzeczki, owoc granatu oraz oliwę z oliwek.

Dziurawiec zwyczajny - właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

Zioła i ekstrakty roślinne jako nutraceutyki 

 Po zioła i ekstrakty roślinne często sięga się w celu wspomagania leczenia istniejących zaburzeń w stanie zdrowia lub wspierania funkcji organizmu w określony sposób. Poniższa lista stanowi przykłady polskich nutraceutyków należących do tej kategorii wraz z ich potencjalnym zastosowaniem: 

  • mięta – poprawia trawienie, może redukować objawy zespołu jelita drażliwego; 
  • rumianek pospolity – pomaga w obniżaniu stanów napięcia nerwowego oraz w zasypianiu; 
  • tymianek – może wykazywać skuteczność w leczeniu kaszlu; 
  • koper włoski – wspomaga procesy trawienia, redukuje wzdęcia; 
  • czosnek – wykazuje działanie przeciwbakteryjne oraz przeciwzapalne; 
  • dziurawiec zwyczajny – wspomaga funkcje przewodu pokarmowego oraz pracę nerek; 
  • skrzyp – działa moczopędnie, poprawia pracę układu sercowo-naczyniowego; 
  • czystek – ma działanie przeciwutleniające oraz wspomaga odporność organizmu; 
  • lipa – wspomaga odporność oraz funkcje układu oddechowego. 

Czy stosowanie nutraceutyków jest bezpieczne? 

Nutrceutyki generalnie uznaje się za środki bezpieczniejsze od leków, ponieważ ich stosowanie rzadziej wiąże się z pojawianiem się skutków ubocznych, co ma znaczenie szczególnie przy konieczności długoterminowej terapii. Jednocześnie efekty stosowania nutraceutyków są zwykle znacznie słabiej udokumentowane niż w przypadku leków. Zastępowanie nimi zalecanego przez specjalistę sposobu leczenia w razie obecności zdiagnozowanych chorób może skutkować nieskutecznością terapii i związanym z tym pogorszeniem stanu zdrowia. 

W przypadku połączenia tradycyjnej terapii farmakologicznej ze stosowaniem nutraceutyków, zagrożenie stanowią natomiast potencjalne niekorzystne interakcje między żywnością i lekami, których pacjent może być nieświadomy. Z tego względu przed rozpoczęciem terapii nutraceutykami zaleca się skonsultowanie ze specjalistą. 

Źródła 

  1. Das L., Bhaumik E., Raychaudhuri U. i wsp. (2012) Role of nutraceuticals in human health, Journal of Food Science and Technology, 49(2): 173-183, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3550857/ [dostęp 16.12.2022]. 
  1. Golla U. (2018) Emergence of nutraceuticals as the alternative medications for pharmaceuticals, International Journal of Complementary & Alternative Medicine, 11(3): 155-158, https://medcraveonline.com/IJCAM/emergence-of-nutraceuticals-as-the-alternative-medications-for-pharmaceuticals.html [dostęp 17.12.2022]. 

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jak selen i cynk działają na potencję i libido?

Johimbina – jak działa na organizm i kto może ją stosować?

relaksująca się młoda kobieta

9 witamin i minerałów, które pomogą ci lepiej spać

Przedawkowanie witaminy C – przyczyny, objawy, postępowanie

Poznaj patenty trenerów i dietetyków na lepszą przemianę materii

Moda na kawę z grzybami ma sens? Sprawdziłyśmy, czy grzyby funkcjonalne to dobry sposób na lepsze zdrowie i nastrój

Kozłek lekarski – na bezsenność, stany lękowe i PMS. Właściwości, dawkowanie i uprawa

Jak długo trzeba brać suplementy, żeby zauważyć rezultaty?

zdrowe jedzenie

Naturalne odkwaszanie organizmu – czy ma sens? Jak to zrobić?

Spermidyna w jabłkach / istock

Spermidyna pomoże ci zachować długowieczność. Czym jest substancja, o której wszyscy mówią?

Na serce, na potencję, na depresję i dobrą pamięć. Żeń-szeń panaceum na wszystko?

7 suplementów stworzonych z myślą o kobietach

Suplementy dla kobiet – sprawdź, czy twój organizm ich nie potrzebuje

kobieta

6 witamin i minerałów, których organizm może potrzebować zimą

suplementy WIMIN

WIMIN, czyli suplementacja dla dziewczyn, którym brakuje czasu, by o siebie zadbać. Przetestowałam!

AKCJA SUPLEMENTACJA: Wegetarianizm i weganizm

Korzeń maca – właściwości, działanie, dawkowanie

Babka jajowata – właściwości i zastosowanie byliny

Chlorella – właściwości, efekty, dawkowanie

Kobieta trzyma szpinak

Zadbaj o Koenzym Q10 – bądź wiecznie młoda

Burak – legalny dopalacz. Dlaczego osoby aktywne fizycznie powinny wprowadzić go do diety?

Insulinooporność a wsparcie suplementacyjne. Farmaceutka wyjaśnia, co warto łykać

Zdecydowałaś się na suplementację magnezu? Dietetyczka wyjaśnia, jaki rodzaj tabletek wybrać

Te potrawy dostarczą twojemu organizmowi dawkę witaminy D. Po co sięgnąć?

Witaminy, które warto suplementować w czasie pandemii (i nie tylko)

×