Przejdź do treści

Jeżyny – właściwości, wartość odżywcza. Co można zrobić z jeżyn?

Jeżyny
Jeżyny - właściwości, wartość odżywcza. Co można zrobić z jeżyn? Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Omlet bez mąki z warzywami
Omlet bez mąki z warzywami – świetny pomysł na śniadanie
Sezon na rabarbar w pełni! Poznaj 5 faktów na jego temat, których nie znałaś
Sezon na rabarbar w pełni! Poznaj 3 fakty na jego temat, których nie znałaś
Olej MCT – działanie, stosowanie, jaki wybrać, cena
Camu camu – właściwości, zastosowanie, cena, gdzie kupić
Kobieta
Dlaczego nie możesz przytyć? Wyjaśniają żywieniowcy z „Dietetyki nie na żarty”

Fioletowo-czarne owoce jeżyny są wyjątkowo smaczne, soczyste i bardzo zdrowe.  Warto spożywać je nie tylko w sezonie, ale także mrozić i wykorzystywać w okresie zimowo-wiosennym. Co można zrobić z jeżyny i z jakim działaniem prozdrowotnym wiąże się jedzenie tych owoców na surowo i w przetworach?

Jeżyna – uprawa i historia

Jeżyny to grupa nawet 2000 gatunków roślin z rodziny Rosacea. Co ciekawe, do grupy jeżyn należą także znane nam wszystkim maliny. W niniejszym artykule skupimy się jednak na gatunkach z grupy Rubus fruticosus, czyli tych najbardziej kojarzących się nam z typowymi owocami jeżyny. Czyli mięsistymi, prawie czarnymi, soczystymi i rosnącymi na krzewach pokrytych delikatnymi kolcami (warto dodać, że istnieje też taki gatunek, jak jeżyna bezkolcowa!). Krzew jeżynowy kwitnie od maja do września, a owoce zbiera się w zależności od warunków uprawy oraz gatunku – od sierpnia nawet do listopada. Jeżynę znano już w okresie starożytnym i przez setki lat była wykorzystywana w tradycyjnej medycynie. Za jej pomocą leczono na przykład  biegunkę, czerwonkę, koklusz (krztusiec), choroby jelit, a nawet uśmierzano bóle porodowe oraz ból zębów. Obecny stan wiedzy naukowej pozwala na wyciągnięcie szerszych wniosków dotyczących zastosowania leczniczego jeżyny.

Wek na przeziębienie: syrop z malin

Jeżyna – właściwości i wartość odżywcza

Wyjątkowy smak, wysoka zawartość związków prozdrowotnych oraz niewielka kaloryczność to najważniejsze z właściwości jeżyny. 100 gramów tych owoców to około 43 kalorii,  przy czym głównie pochodzą one z węglowodanów. Jeżyny zawierają niewielkie ilości białka i tłuszczu, warto je wyróżnić z uwagi na zawartość błonnika pokarmowego – w 100 gramach jeżyn znajduje się go około pięciu gramów. Ponadto są one całkiem dobrym źródłem takich witamin i składników mineralnych, jak:

Do pozostałych związków bioaktywnych zawartych w jeżynach, które działają prozdrowotnie, należą:

  • kwasy fenolowe (głównie elagowy, galusowy, kawowy),
  • flawonoidy (w tym kwercetyna, kempferol, mirycetyna, rutyna),
  • antocyjany (w tym 3-O-glukozyd cyjanidyny, 3-O-ksylozyd cyjanidyny, 3-O-glukozyd pelargonidyny, 3-O-glukozyd malwidyny, 3-O-glukozyd rutynozyny),
  • flawanole (np. katechiny).
Mrożone jeżyny i maliny

Dlaczego warto spożywać przetwory z jeżyn?

Jeżyny, a także sok z jeżyn, dżem i inne przetwory z tych owoców poleca się w przypadku:

  • gorączki,
  • biegunki,
  • przeziębienia,
  • grypy,
  • stanów zapalnych,
  • bólów reumatycznych, mięśniowych,
  • wspomagania odporności,
  • działania przeciwstarzeniowego.
unsplash.com

Nalewka z jeżyn – przepis

Co zrobić z jeżyn? To owoce o szerokim wykorzystaniu kulinarnym. Nie tylko mogą być dodatkiem do potraw i deserów, ale także można je z powodzeniem przetwarzać. Najpopularniejsze przetwory z jeżyn to dżem, wino, sok czy też nalewka z jeżyn. Poniżej znajdziesz przepis na to, jak zrobić nalewkę z jeżyn.

Potrzebujesz jedną część soku z jeżyn (najlepiej świeżo wyciśniętego), pół części wódki (lub jedną czwartą części spirytusu), pół części cukru. Na przykład na litr soku musisz wykorzystać pół litra wódki/ćwierć litra spirytusu oraz pół kilograma cukru. Wszystkie składniki należy wymieszać ze sobą i tak przygotowaną nalewkę z jeżyn odstawić na miesiąc do ciemnego pomieszczenia o temperaturze pokojowej (lub nieco niższej). Po tym czasie mieszaninę należy odcedzić przez sito/gazę i zlać do butelek, po czym nalewkę pozostawiamy na co najmniej pół roku do leżakowania.

Jak przygotować wino z jeżyn?

Wino jeżynowe można przygotować z pomocą drożdży winiarskich. Na jeden balon potrzeba około pięciu kilogramów owoców, tyle samo litrów wody, a do tego cztery kilogramy cukru. Jeśli chcesz przygotować więcej wina jeżynowego, musisz odpowiednio zwiększyć proporcje składników. Rzecz jasna do przygotowania wina owocowego potrzebować będziesz też odpowiedniego sprzętu – wspomnianego balonu oraz rurki fermentacyjnej.

Wino z jeżyn krok po kroku:

  1. Na początku drożdże winiarskie łączymy z przegotowaną wodą (około 400 ml) w słoiczku.
  2. Okrywamy go gazą i odstawiamy na jeden dzień.
  3. Potem dodajemy do drożdży około 25 gramów (jedną łyżkę) cukru i ponownie odstawiamy drożdże na trzy dni.
  4. Następnie przygotowujemy owoce – przemywamy, pozbawiamy szypułek i miażdżymy, po czym zasypiemy cukrem i zakrywamy naczynie materiałem.
  5. Odstawiamy je na dwa dni, po czym zlewamy sok/syrop z naczynia do balonu na wino, dodajemy pozostały cukier oraz rozrobione drożdże.
  6. Tak przygotowany moszcz pozostawiamy w zakorkowanym balonie na około cztery miesiące, a następnie zlewamy wino z jeżyn znad osadu i przelewamy je do butelek.
  7. Może ono wówczas leżeć bardzo długo, nawet długie lata.

Jeżyny warto jeść na surowo, możemy wykorzystać je także do wypieków. Zastanawiasz się, jak zrobić ciasto z jeżynami? Tutaj prezentujemy recepturę: 13 przepisów na ciasto z owocami sezonowymi.

3 produkty na dobrą pamięć i koncentrację

Bibliografia:

  1. A. Orzeł, Właściwości zdrowotne owoców jeżyny (dostęp online: http://polskiesuperowoce.pl/108241-wlasciwosci-zdrowotne-owocow-jezyny dn. 22.03.2021 r.)
  2. J. Macierzyński i in., Skład polifenolowy owoców jeżyny Rubus Fruticosus, Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 5/2014.
  3. Grabek-Lejko, Jeżyny (Rubus sp.) jako źródło substancji biologicznie aktywnych o potencjalnym zastosowaniu medycznym, Post Fitoter 17(3)/ 2016.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Lucuma (owoc) – właściwości, cena, przepisy. Gdzie kupić?

Marakuja – co to za owoc, właściwości, przepisy

Durian – co to jest, właściwości, gdzie kupić?

Smoczy owoc – co to jest, jak jeść, jakie ma właściwości?

Soki owocowe

Zdarza ci się zjeść banana na śniadanie? Sprawdź, czy to dobry wybór. Tłumaczy dietetyczka Paulina Roziewska

Chcesz wzmocnić odporność? Zacznij robić przetwory!

Jak przechowywać warzywa i owoce latem oraz na zimę?

tymianek

Top 7 ziół na poprawę odporności. Pomogą przegnać przeziębienie i zwalczyć infekcję

Banan

Mama Chemik: powinniśmy unikać dotykania rękami skórek bananów!

Jesień to nie wymówka. Jedz zdrowo przez cały rok!

Czosnek w garnku

Co jeść, żeby wspomóc odporność? Wymieniają dietetycy z Czytamy Etykiety

Czas na przetwory śliwkowe. 3 wyjątkowe przepisy

Co pić latem? Sprawdź nasz miniprzewodnik po letnich napojach

Na czym rosną banany i jakie są ich wartości odżywcze?

Na czym rosną banany i jakie są ich wartości odżywcze?

Lubisz borówki? I dobrze! Zobacz, jak wpływają na twoją skórę

Podgrzewasz wszystko w mikrofalówce? Sprawdź, które produkty nie powinny do niej trafić

Melon – odmiany i właściwości zdrowotne. Jak jeść melona?

Rokitnik

Nalewki, które zaskakują smakiem – sprawdź i się przekonaj

Dietetycy wybrali owoc roku 2020. O włos wyprzedził inny popularny gatunek

Dietetycy wybrali owoc roku 2020. O włos wyprzedził inny popularny gatunek

Krojenie granatów zawsze kończy się katastrofą? Wypróbuj tę metodę

Masz insulinooporność? Uważaj na suszone owoce. Jedzone samodzielnie mogą być zdradliwe

Borówka amerykańska – co to za owoc i jakie ma właściwości?

Świeże jabłka są zdrowe, spleśniałych unikaj

Jabłka mają… termin przydatności do spożycia? Kiedy lepiej ich nie jeść?

Domowe żelki – przepis. Jak zrobić zdrowe żelki z soku?

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

18 przepisów dla miłośników awokado

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

szklanka wody

Woda alkaliczna – co to jest? Poznaj opinie i przeciwwskazania

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

20 produktów, które zmniejszają ryzyko zawału serca

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami

Mycie brokułów

Gotowanie brokuła – ile gotować w wodzie i na parze?

Dieta Ewy Dąbrowskiej – tak czy nie?

5 największych kuchennych mitów

oliwa

Wysoki cholesterol? Oto 6 produktów obniżających cholesterol