Przejdź do treści

Jeżyny – właściwości, wartość odżywcza. Co można zrobić z jeżyn?

Jeżyny
Jeżyny - właściwości, wartość odżywcza. Co można zrobić z jeżyn? Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Mąka sezamowa – zastosowanie, jak zrobić ją samodzielnie
Nie tylko picie kawy. Sprawdź czego jeszcze nie warto robić na pusty żołądek
Mąka z amarantusa – właściwości, indeks glikemiczny
Carpaccio, trufle, pudding. Przepisy na 3 desery z awokado
Lubisz cytrusy? To super! Poznaj ich pięć zalet

Fioletowo-czarne owoce jeżyny są wyjątkowo smaczne, soczyste i bardzo zdrowe.  Warto spożywać je nie tylko w sezonie, ale także mrozić i wykorzystywać w okresie zimowo-wiosennym. Co można zrobić z jeżyny i z jakim działaniem prozdrowotnym wiąże się jedzenie tych owoców na surowo i w przetworach?

Jeżyna – uprawa i historia

Jeżyny to grupa nawet 2000 gatunków roślin z rodziny Rosacea. Co ciekawe, do grupy jeżyn należą także znane nam wszystkim maliny. W niniejszym artykule skupimy się jednak na gatunkach z grupy Rubus fruticosus, czyli tych najbardziej kojarzących się nam z typowymi owocami jeżyny. Czyli mięsistymi, prawie czarnymi, soczystymi i rosnącymi na krzewach pokrytych delikatnymi kolcami (warto dodać, że istnieje też taki gatunek, jak jeżyna bezkolcowa!). Krzew jeżynowy kwitnie od maja do września, a owoce zbiera się w zależności od warunków uprawy oraz gatunku – od sierpnia nawet do listopada. Jeżynę znano już w okresie starożytnym i przez setki lat była wykorzystywana w tradycyjnej medycynie. Za jej pomocą leczono na przykład  biegunkę, czerwonkę, koklusz (krztusiec), choroby jelit, a nawet uśmierzano bóle porodowe oraz ból zębów. Obecny stan wiedzy naukowej pozwala na wyciągnięcie szerszych wniosków dotyczących zastosowania leczniczego jeżyny.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Wek na przeziębienie: syrop z malin

Jeżyna – właściwości i wartość odżywcza

Wyjątkowy smak, wysoka zawartość związków prozdrowotnych oraz niewielka kaloryczność to najważniejsze z właściwości jeżyny. 100 gramów tych owoców to około 43 kalorii,  przy czym głównie pochodzą one z węglowodanów. Jeżyny zawierają niewielkie ilości białka i tłuszczu, warto je wyróżnić z uwagi na zawartość błonnika pokarmowego – w 100 gramach jeżyn znajduje się go około pięciu gramów. Ponadto są one całkiem dobrym źródłem takich witamin i składników mineralnych, jak:

Do pozostałych związków bioaktywnych zawartych w jeżynach, które działają prozdrowotnie, należą:

  • kwasy fenolowe (głównie elagowy, galusowy, kawowy),
  • flawonoidy (w tym kwercetyna, kempferol, mirycetyna, rutyna),
  • antocyjany (w tym 3-O-glukozyd cyjanidyny, 3-O-ksylozyd cyjanidyny, 3-O-glukozyd pelargonidyny, 3-O-glukozyd malwidyny, 3-O-glukozyd rutynozyny),
  • flawanole (np. katechiny).
Mrożone jeżyny i maliny

Dlaczego warto spożywać przetwory z jeżyn?

Jeżyny, a także sok z jeżyn, dżem i inne przetwory z tych owoców poleca się w przypadku:

  • gorączki,
  • biegunki,
  • przeziębienia,
  • grypy,
  • stanów zapalnych,
  • bólów reumatycznych, mięśniowych,
  • wspomagania odporności,
  • działania przeciwstarzeniowego.
unsplash.com

Nalewka z jeżyn – przepis

Co zrobić z jeżyn? To owoce o szerokim wykorzystaniu kulinarnym. Nie tylko mogą być dodatkiem do potraw i deserów, ale także można je z powodzeniem przetwarzać. Najpopularniejsze przetwory z jeżyn to dżem, wino, sok czy też nalewka z jeżyn. Poniżej znajdziesz przepis na to, jak zrobić nalewkę z jeżyn.

Potrzebujesz jedną część soku z jeżyn (najlepiej świeżo wyciśniętego), pół części wódki (lub jedną czwartą części spirytusu), pół części cukru. Na przykład na litr soku musisz wykorzystać pół litra wódki/ćwierć litra spirytusu oraz pół kilograma cukru. Wszystkie składniki należy wymieszać ze sobą i tak przygotowaną nalewkę z jeżyn odstawić na miesiąc do ciemnego pomieszczenia o temperaturze pokojowej (lub nieco niższej). Po tym czasie mieszaninę należy odcedzić przez sito/gazę i zlać do butelek, po czym nalewkę pozostawiamy na co najmniej pół roku do leżakowania.

Jak przygotować wino z jeżyn?

Wino jeżynowe można przygotować z pomocą drożdży winiarskich. Na jeden balon potrzeba około pięciu kilogramów owoców, tyle samo litrów wody, a do tego cztery kilogramy cukru. Jeśli chcesz przygotować więcej wina jeżynowego, musisz odpowiednio zwiększyć proporcje składników. Rzecz jasna do przygotowania wina owocowego potrzebować będziesz też odpowiedniego sprzętu – wspomnianego balonu oraz rurki fermentacyjnej.

Wino z jeżyn krok po kroku:

  1. Na początku drożdże winiarskie łączymy z przegotowaną wodą (około 400 ml) w słoiczku.
  2. Okrywamy go gazą i odstawiamy na jeden dzień.
  3. Potem dodajemy do drożdży około 25 gramów (jedną łyżkę) cukru i ponownie odstawiamy drożdże na trzy dni.
  4. Następnie przygotowujemy owoce – przemywamy, pozbawiamy szypułek i miażdżymy, po czym zasypiemy cukrem i zakrywamy naczynie materiałem.
  5. Odstawiamy je na dwa dni, po czym zlewamy sok/syrop z naczynia do balonu na wino, dodajemy pozostały cukier oraz rozrobione drożdże.
  6. Tak przygotowany moszcz pozostawiamy w zakorkowanym balonie na około cztery miesiące, a następnie zlewamy wino z jeżyn znad osadu i przelewamy je do butelek.
  7. Może ono wówczas leżeć bardzo długo, nawet długie lata.

Jeżyny warto jeść na surowo, możemy wykorzystać je także do wypieków. Zastanawiasz się, jak zrobić ciasto z jeżynami? Tutaj prezentujemy recepturę: 13 przepisów na ciasto z owocami sezonowymi.

3 produkty na dobrą pamięć i koncentrację

Bibliografia:

  1. A. Orzeł, Właściwości zdrowotne owoców jeżyny (dostęp online: http://polskiesuperowoce.pl/108241-wlasciwosci-zdrowotne-owocow-jezyny dn. 22.03.2021 r.)
  2. J. Macierzyński i in., Skład polifenolowy owoców jeżyny Rubus Fruticosus, Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 5/2014.
  3. Grabek-Lejko, Jeżyny (Rubus sp.) jako źródło substancji biologicznie aktywnych o potencjalnym zastosowaniu medycznym, Post Fitoter 17(3)/ 2016.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Flawonoidy – czym są, gdzie występują, rola w diecie

Owoce kaki – właściwości i zastosowanie jabłka orientu

Pieczone zimowe owoce

Suszone morele

Jak wybrać dobre suszone morele? „Pomarańczowe morele mają dodatek dwutlenku siarki, który zapewnia im intensywny kolor” – wyjaśnia Sylwia Majcher

Naturalny ketchup – zdrowszy niż pomidor!

Jak pić herbatę z cytryną, żeby sobie nie zaszkodzić? Wyjaśnia chemiczka

Jak pić herbatę z cytryną, żeby sobie nie zaszkodzić? Wyjaśnia chemiczka Sylwia Bogdan

Dyniowy dżem – słodycz bez cukru. Pyszne uroki jesieni!

Grzyby jadalne – rodzaje, jak długo gotować grzyby?

Acerola – pochodzenie, właściwości, zastosowanie

Ciemna strona banana, czyli jak tak naprawdę wygląda jego hodowla? Wyjaśnia Paulina Górska

Ciemna strona banana, czyli jak tak naprawdę wygląda jego uprawa. Wyjaśnia Paulina Górska

Czy owoce i warzywa były kiedyś zdrowsze? Odpowiada dietetyk Radosław Smolik

Czy owoce i warzywa były kiedyś zdrowsze? Odpowiada dietetyk Radosław Smolik

Termin przydatności do spożycia jabłek? Wiemy, kiedy lepiej ich nie jeść

Źródło: iStockPhoto

A Ty, co wiesz o pomidorach? Sylwia Majcher o właściwościach i upodobaniach tych… owoców

czereśnie

Zjadłaś robaczywe czereśnie i zastanawiasz się, czy to mogło ci zaszkodzić? Sprawdź, co mówi dietetyczka w tej sprawie

Jak przechowywać owoce jagodowe? Podpowiada Jagna Niedzielska

Jak przechowywać owoce jagodowe? Podpowiada Jagna Niedzielska

Papaja – wartości odżywcze, właściwości, jak jeść

Miechunka (Physalis) – charakterystyka i właściwości

Kapary – właściwości zdrowotne, zastosowanie i przepisy

Jabłko

Dietetyczka Zofia Pomes: owoce mogą, a wręcz powinny być spożywane przez osoby z insulinoopornością

Bomby pestycydowe - chemia z... warzywniaka

Chemia z warzywniaka. Te owoce i warzywa to prawdziwe bomby pestycydowe

3 szybkie przepisy na owocowe śniadanie

Camu camu – właściwości, zastosowanie, cena, gdzie kupić

Lucuma (owoc) – właściwości, cena, przepisy. Gdzie kupić?

Marakuja – co to za owoc, właściwości, przepisy

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

12 przepisów na sałatki wigilijne

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

18 przepisów dla miłośników awokado

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

pizza kobieta

Brak apetytu, a chcesz przytyć? Oto 5 patentów na „coś na apetyt”

Męczą cię zaparcia? Zobacz, jakie produkty powinnaś jeść, aby się ich pozbyć

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

Czy orgaznim może nie tolerować kawy?

11 powodów, by zrezygnować z wieczornego drinka

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

relaksująca się młoda kobieta

9 witamin i minerałów, które pomogą ci lepiej spać

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami

×