Przejdź do treści

Jeżyny – właściwości, wartość odżywcza. Co można zrobić z jeżyn?

Jeżyny
Jeżyny - właściwości, wartość odżywcza. Co można zrobić z jeżyn? Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Wegański jogurt kokosowy z figami. Pyszne i pożywne śniadanie
Tort na śniadanie? Z pumperniklem i warzywami? Wypróbuj ten pełen zdrowia przepis!
Wzmocnij odporność przed jesienią. Sięgnij po produkty, które wspierają układ immunologiczny
Gojnik – pochodzenie i właściwości. Olej żywokostowy z gojnikiem
Zdrowe śniadanie w 10 minut? To możliwe. Na miejscu lub na wynos

Fioletowo-czarne owoce jeżyny są wyjątkowo smaczne, soczyste i bardzo zdrowe.  Warto spożywać je nie tylko w sezonie, ale także mrozić i wykorzystywać w okresie zimowo-wiosennym. Co można zrobić z jeżyny i z jakim działaniem prozdrowotnym wiąże się jedzenie tych owoców na surowo i w przetworach?

Jeżyna – uprawa i historia

Jeżyny to grupa nawet 2000 gatunków roślin z rodziny Rosacea. Co ciekawe, do grupy jeżyn należą także znane nam wszystkim maliny. W niniejszym artykule skupimy się jednak na gatunkach z grupy Rubus fruticosus, czyli tych najbardziej kojarzących się nam z typowymi owocami jeżyny. Czyli mięsistymi, prawie czarnymi, soczystymi i rosnącymi na krzewach pokrytych delikatnymi kolcami (warto dodać, że istnieje też taki gatunek, jak jeżyna bezkolcowa!). Krzew jeżynowy kwitnie od maja do września, a owoce zbiera się w zależności od warunków uprawy oraz gatunku – od sierpnia nawet do listopada. Jeżynę znano już w okresie starożytnym i przez setki lat była wykorzystywana w tradycyjnej medycynie. Za jej pomocą leczono na przykład  biegunkę, czerwonkę, koklusz (krztusiec), choroby jelit, a nawet uśmierzano bóle porodowe oraz ból zębów. Obecny stan wiedzy naukowej pozwala na wyciągnięcie szerszych wniosków dotyczących zastosowania leczniczego jeżyny.

Wek na przeziębienie: syrop z malin

Jeżyna – właściwości i wartość odżywcza

Wyjątkowy smak, wysoka zawartość związków prozdrowotnych oraz niewielka kaloryczność to najważniejsze z właściwości jeżyny. 100 gramów tych owoców to około 43 kalorii,  przy czym głównie pochodzą one z węglowodanów. Jeżyny zawierają niewielkie ilości białka i tłuszczu, warto je wyróżnić z uwagi na zawartość błonnika pokarmowego – w 100 gramach jeżyn znajduje się go około pięciu gramów. Ponadto są one całkiem dobrym źródłem takich witamin i składników mineralnych, jak:

Do pozostałych związków bioaktywnych zawartych w jeżynach, które działają prozdrowotnie, należą:

  • kwasy fenolowe (głównie elagowy, galusowy, kawowy),
  • flawonoidy (w tym kwercetyna, kempferol, mirycetyna, rutyna),
  • antocyjany (w tym 3-O-glukozyd cyjanidyny, 3-O-ksylozyd cyjanidyny, 3-O-glukozyd pelargonidyny, 3-O-glukozyd malwidyny, 3-O-glukozyd rutynozyny),
  • flawanole (np. katechiny).
Mrożone jeżyny i maliny

Dlaczego warto spożywać przetwory z jeżyn?

Jeżyny, a także sok z jeżyn, dżem i inne przetwory z tych owoców poleca się w przypadku:

  • gorączki,
  • biegunki,
  • przeziębienia,
  • grypy,
  • stanów zapalnych,
  • bólów reumatycznych, mięśniowych,
  • wspomagania odporności,
  • działania przeciwstarzeniowego.
unsplash.com

Nalewka z jeżyn – przepis

Co zrobić z jeżyn? To owoce o szerokim wykorzystaniu kulinarnym. Nie tylko mogą być dodatkiem do potraw i deserów, ale także można je z powodzeniem przetwarzać. Najpopularniejsze przetwory z jeżyn to dżem, wino, sok czy też nalewka z jeżyn. Poniżej znajdziesz przepis na to, jak zrobić nalewkę z jeżyn.

Potrzebujesz jedną część soku z jeżyn (najlepiej świeżo wyciśniętego), pół części wódki (lub jedną czwartą części spirytusu), pół części cukru. Na przykład na litr soku musisz wykorzystać pół litra wódki/ćwierć litra spirytusu oraz pół kilograma cukru. Wszystkie składniki należy wymieszać ze sobą i tak przygotowaną nalewkę z jeżyn odstawić na miesiąc do ciemnego pomieszczenia o temperaturze pokojowej (lub nieco niższej). Po tym czasie mieszaninę należy odcedzić przez sito/gazę i zlać do butelek, po czym nalewkę pozostawiamy na co najmniej pół roku do leżakowania.

Jak przygotować wino z jeżyn?

Wino jeżynowe można przygotować z pomocą drożdży winiarskich. Na jeden balon potrzeba około pięciu kilogramów owoców, tyle samo litrów wody, a do tego cztery kilogramy cukru. Jeśli chcesz przygotować więcej wina jeżynowego, musisz odpowiednio zwiększyć proporcje składników. Rzecz jasna do przygotowania wina owocowego potrzebować będziesz też odpowiedniego sprzętu – wspomnianego balonu oraz rurki fermentacyjnej.

Wino z jeżyn krok po kroku:

  1. Na początku drożdże winiarskie łączymy z przegotowaną wodą (około 400 ml) w słoiczku.
  2. Okrywamy go gazą i odstawiamy na jeden dzień.
  3. Potem dodajemy do drożdży około 25 gramów (jedną łyżkę) cukru i ponownie odstawiamy drożdże na trzy dni.
  4. Następnie przygotowujemy owoce – przemywamy, pozbawiamy szypułek i miażdżymy, po czym zasypiemy cukrem i zakrywamy naczynie materiałem.
  5. Odstawiamy je na dwa dni, po czym zlewamy sok/syrop z naczynia do balonu na wino, dodajemy pozostały cukier oraz rozrobione drożdże.
  6. Tak przygotowany moszcz pozostawiamy w zakorkowanym balonie na około cztery miesiące, a następnie zlewamy wino z jeżyn znad osadu i przelewamy je do butelek.
  7. Może ono wówczas leżeć bardzo długo, nawet długie lata.

Jeżyny warto jeść na surowo, możemy wykorzystać je także do wypieków. Zastanawiasz się, jak zrobić ciasto z jeżynami? Tutaj prezentujemy recepturę: 13 przepisów na ciasto z owocami sezonowymi.

3 produkty na dobrą pamięć i koncentrację

Bibliografia:

  1. A. Orzeł, Właściwości zdrowotne owoców jeżyny (dostęp online: http://polskiesuperowoce.pl/108241-wlasciwosci-zdrowotne-owocow-jezyny dn. 22.03.2021 r.)
  2. J. Macierzyński i in., Skład polifenolowy owoców jeżyny Rubus Fruticosus, Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 5/2014.
  3. Grabek-Lejko, Jeżyny (Rubus sp.) jako źródło substancji biologicznie aktywnych o potencjalnym zastosowaniu medycznym, Post Fitoter 17(3)/ 2016.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Acerola – pochodzenie, właściwości, zastosowanie

Ciemna strona banana, czyli jak tak naprawdę wygląda jego hodowla? Wyjaśnia Paulina Górska

Ciemna strona banana, czyli jak tak naprawdę wygląda jego uprawa. Wyjaśnia Paulina Górska

Czy owoce i warzywa były kiedyś zdrowsze? Odpowiada dietetyk Radosław Smolik

Czy owoce i warzywa były kiedyś zdrowsze? Odpowiada dietetyk Radosław Smolik

Termin przydatności do spożycia jabłek? Wiemy, kiedy lepiej ich nie jeść

Źródło: iStockPhoto

A Ty, co wiesz o pomidorach? Sylwia Majcher o właściwościach i upodobaniach tych… owoców

czereśnie

Zjadłaś robaczywe czereśnie i zastanawiasz się, czy to mogło ci zaszkodzić? Sprawdź, co mówi dietetyczka w tej sprawie

Jak przechowywać owoce jagodowe? Podpowiada Jagna Niedzielska

Jak przechowywać owoce jagodowe? Podpowiada Jagna Niedzielska

Papaja – wartości odżywcze, właściwości, jak jeść

Miechunka (Physalis) – charakterystyka i właściwości

Kapary – właściwości zdrowotne, zastosowanie i przepisy

Jabłko

Dietetyczka Zofia Pomes: owoce mogą, a wręcz powinny być spożywane przez osoby z insulinoopornością

Bomby pestycydowe - chemia z... warzywniaka

Chemia z warzywniaka. Te owoce i warzywa to prawdziwe bomby pestycydowe

3 szybkie przepisy na owocowe śniadanie

Camu camu – właściwości, zastosowanie, cena, gdzie kupić

Lucuma (owoc) – właściwości, cena, przepisy. Gdzie kupić?

Marakuja – co to za owoc, właściwości, przepisy

Durian – co to jest, właściwości, gdzie kupić?

Smoczy owoc – co to jest, jak jeść, jakie ma właściwości?

Soki owocowe

Zdarza ci się zjeść banana na śniadanie? Sprawdź, czy to dobry wybór. Tłumaczy dietetyczka Paulina Roziewska

Chcesz wzmocnić odporność? Zacznij robić przetwory!

Jak przechowywać warzywa i owoce latem oraz na zimę?

tymianek

Top 7 ziół na poprawę odporności. Pomogą przegnać przeziębienie i zwalczyć infekcję

Banan

Mama Chemik: powinniśmy unikać dotykania rękami skórek bananów!

Jesień to nie wymówka. Jedz zdrowo przez cały rok!

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

18 przepisów dla miłośników awokado

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

Kiszone pomidory -przepis. Jak kisić zielone pomidory?

Kiszone pomidory – przepis. Jak kisić zielone pomidory?

Melon – odmiany i właściwości zdrowotne. Jak jeść melona?

pizza kobieta

Brak apetytu, a chcesz przytyć? Oto 5 patentów na „coś na apetyt”

relaksująca się młoda kobieta

9 witamin i minerałów, które pomogą ci lepiej spać

nalewka cytrynówka

Ile procent powinna mieć nalewka? Jak działa na zdrowie?

Co jeść podczas infekcji? Menu na cały dzień

Przeziębiłaś się? Dodaj te składniki do codziennej diety

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami