Przejdź do treści

Krowiak podwinięty (olszówka) – grzyb jadalny czy trujący?

Krowiak podwinięty (olszówka) – grzyb jadalny czy trujący? Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Krowiak podwinięty to grzyb, którego często można spotkać na obszarach całej półkuli północnej, w klimacie umiarkowanym. Mimo że jeszcze kilka dekad temu był on często zbierany i wykorzystywany do różnych potraw, dziś już wiadomo, jak wielkie zagrożenie dla organizmu jest w stanie wywoływać. Czy jest on zatem jadalny? A jeśli nie, to dlaczego? Odpowiedź znajdziesz w tym artykule.

Co to jest krowiak podwinięty?

Grzyb krowiak, znany również jako „olszówka”, to jeden z tych grzybów, którego do dziś można spotkać w polskich lasachzarówno liściastych, jak i iglastych. Co więcej, występuje on również na torfowiskach, w zaroślach, a czasem również i w starych parkach. Najłatwiej go znaleźć na terenach, na których rosną olchy (stąd jego nazwa), dęby, świerki, sosny i brzozy. Rośnie od lipca do listopada. Z jego zbieraniem wiąże się jednak wiele kontrowersji.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł
PROMOCJA
Trawienie, Promocje
WIMIN Lepszy metabolizm, 30 kaps.
20,00 zł 79,00 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Trawienie, Beauty
Wimin Zestaw z lepszym metabolizmem, 30 saszetek
139,00 zł
Co każdy grzybiarz wiedzieć powinien

Jak wygląda grzyb olszówka?

Zastanawiasz się, jak wygląda grzyb olszówka? Zacznijmy od tego, że jest on dość charakterystyczny. Przede wszystkim ma on lekko łukowaty, często wklęsły kapelusz o średnicy od 5 do 15 cm. U młodego krowiaka ów kapelusz ma również silnie podwinięty brzeg, z kolei u starszego staje się on bardziej płaski, ma też niewielkie wgłębienie w środku. U starszych grzybów również występuje podwinięty brzeg, tyle że nie aż tak bardzo. Kiedy jest wilgotno, kapelusz grzyba jest śliski, natomiast kiedy jest sucho – kapelusz również jest suchy, a do tego błyszczący. Jego barwa jest zwykle ochrowobrązowa, czasem jednak oliwkowobrązowa, żółtoczerwona lub czerwonobrązowa. Kapelusz mogą pokrywać również niewielkie włoski. 

Blaszki grzyba są jasne, lekko żółtawe, cienkie i gęsto ułożone. Trzon jest natomiast zwykle jaśniejszy od kapelusza lub przybiera ten sam kolor. Ma także walcowaty kształt, czasem zwęża się ku dołowi. Jego wysokość wynosi od 3 do 6 cm, a więc jest stosunkowo niski. Po uszkodzeniu ciemnieje, a jego barwa staje się czerwonobrązowa. Na początku jest twardy, później staje się miękki. 

Warto zaznaczyć, że grzyb krowiak bywa mylony z rydzem jadalnym. Przedstawiciele obu gatunków mają podobne kolory i wklęsłe kapelusze z podwiniętymi brzegami, osadzone są również na niskich trzonach. Po czym można zatem je rozpoznać? Głównie po tym, że olszówka nie wytwarza rdzawego mleczka, które w dodatku zielenieje – są to cechy charakterystyczne wyłącznie dla rydza. Jeśli jednak będziesz mieć jakiekolwiek wątpliwości odnośnie gatunków, powinieneś udać się do najbliższego sanepidu. Tam grzyboznawcy powinni Ci pomóc. 

Zatrucie grzybami – jakie są jego objawy? Jak przeprowadzić pierwszą pomoc?

Grzyb olszówka – jadalny czy trujący?

Czy olszówki są trujące? Dziś uznaje się, że tak, choć jeszcze w latach 80. można było je swobodnie spożywać. Okazuje się bowiem, że krowiak podwinięty jest szkodliwy, ale tylko dla niektórych. Zdarza się, że wywołuje on u pewnej grupy osób zatrucia – jest to efekt substancji chemicznych zawartych w grzybie. Można powiedzieć, że do sytuacji tego typu dochodzi w wyniku silnej reakcji alergicznej. Związkiem, który uznaje się tu za najniebezpieczniejszy, jest inwolutyna. 

Inną, toksyczną substancją, jest muskaryna, która w negatywny sposób oddziałuje na pracę układu nerwowego. Warto dodać, że olszówka wywołuje najsilniejsze zatrucia, kiedy jest spożywana w stanie surowym. Czasem może jednak powodować poważne problemy nawet po ugotowaniu oraz kilkukrotnym odlewaniu wywaru. 

Grzyby jadalne

Krowiak podwinięty – objawy zatrucia

Pierwsze objawy zatrucia krowiakiem podwiniętym, jakie mogą się pojawić, to: 

  • łzawienie, 
  • problemy z oddychaniem, 
  • nadmierna potliwość, 
  • ślinotok, 
  • zwężenie źrenic, 
  • spowolnienie akcji serca. 

Symptomy te mogą pojawić się 2 lub 3 godziny od spożycia olszówki. Związane są one z działaniem muskaryny. Należy jednak zaznaczyć, że występują on bardzo rzadko, znacznie częściej występują takie objawy, jak: 

Zdarza się również, że dochodzi w takiej sytuacji do zespołu hemolitycznego, a więc rozpadu czerwonych krwinek, przypominającego symptomy anemii. Ma to związek z działaniem inwolutyny. Niekiedy zatrucie tym związkiem prowadzi nawet do śmierci, tym bardziej, że toksyny atakują także wątrobę. 

Źródła: 

  1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24433674/ (dostęp: 27.10.22) 
  2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33949256/ (dostęp: 27.10.22) 

 

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Soplówka jeżowata – właściwości. Kiedy i jak stosować?

Trwa moda na jedzenie trujących grzybów? "To może mieć opłakane konsekwencje!" - przestrzega lek. Ewa Stawiarska / istock

Internetowa moda na… jedzenie trujących grzybów. „To może mieć opłakane konsekwencje!” – przestrzega lek. Ewa Stawiarska

Lakownica żółtawa – właściwości, odchudzanie. Gdzie kupić?

Co każdy grzybiarz wiedzieć powinien

Co każdy grzybiarz wiedzieć powinien, czyli mały „atlas” najpopularniejszych grzybów

Zupa kurkowa z soczewicą i batatem

Zupa kurkowa z soczewicą i batatem

Trujące grzyby po nasoleniu żółkną? Dr Katarzyna Siuzdak rozprawia się z mitami na temat toksycznych grzybów i mówi, jak naprawdę je rozpoznać

Trujące grzyby po nasoleniu żółkną? Dr Katarzyna Siuzdak rozprawia się z mitami na temat toksycznych grzybów i mówi, jak naprawdę je rozpoznać

Uwielbiasz mięso z kurczaka? Zobacz, jak sprawdzić, czy jest świeże

Co może się stać, gdy zjesz spleśniałe jedzenie? Sprawdziłyśmy!

Glifosat – co to jest i jak go usunąć? Jaki wpływ na nasze zdrowie mają herbicydy?

Moda na kawę z grzybami ma sens? Sprawdziłyśmy, czy grzyby funkcjonalne to dobry sposób na lepsze zdrowie i nastrój

Dziwny zapach, lepka konsystencja, zielony nalot. Zjadłam zepsute mięso, czy będę chora? Dietetyczka wyjaśnia

Grzybki shiitake

Grzybki shiitake – wartości odżywcze i właściwości

GIS ostrzega przed salmonellą na skorupkach jaj. "Zagrożenie dla zdrowia"

GIS ostrzega przed salmonellą na skorupkach jaj. „Zagrożenie dla zdrowia”

Grzyby jadalne

Grzyby jadalne – rodzaje, jak długo gotować grzyby?

Chałwa

Salmonella w partii chałwy znanej marki. GIS wydał ostrzeżenie

Mrożonki

Jak odmrażać żywność, żeby sobie nie zaszkodzić? Wyjaśnia Jagna Niedzielska

Justyn Kołek na zdjęciu z grzybami

Justyn Kołek: Do grzybów trzeba mieć szacunek, bo choć bywają przepiękne, potrafią zabić

grzyby

Przez kilka godzin trzymałaś grzyby w foliowej reklamówce? Dietetyczka odpowiada, czy nadają się do spożycia

borowiki

Sezon na borowiki trwa! Wypróbuj przepis na polędwiczki z pysznym sosem

Smalec grzybowy

Przepis na smalec grzybowy. Aromatyczny i prosty do wykonania!

Zjadłaś przeterminowane jedzenie? Uważaj nie tylko na zatrucie pokarmowe

Wybierasz się na grzyby? Sprawdź, czy możesz je później zamrozić

Ziemniaki wykiełkowały? Sprawdź, czy możesz je bezpiecznie zjeść

Ziemniaki wypuściły pędy. Czy nadają się jeszcze do jedzenia?

Korzystanie z lodówki też odbywa się według pewnych zasad.

Jak dobrze korzystać z lodówki? Niewiele osób zna odpowiedź na to z pozoru banalne pytanie

×