Przejdź do treści

Dieta bezglutenowa – dla kogo? Co jeść przy takiej diecie i jakie daje efekty?

Dieta bezglutenowa - dla kogo, efekty, co jeść?
Dieta bezglutenowa - dla kogo, efekty, co jeść?
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Chcesz wiedzieć, skąd są twoje truskawki? Zwróć uwagę na ich szypułki
„Uważaj na zgorzknienie organizmu!” – ostrzega dietetyk dr Damian Parol i podpowiada, jak do niego nie doprowadzić
Wyrzucasz liście tych warzyw do kosza? Zupełnie niepotrzebnie. To prawdziwa skarbnica witamin!
Chcesz jeść zdrowo, ale bliscy kuszą cię słodkościami? Naucz się mówić NIE!
Zdrowa przekąska na wieczór! Frytki z batatów z domowym sosem aioli

Dieta bezglutenowa jest jedynym sposobem leczenia celiakii i nietolerancji białka zawartego w zbożach – glutenu. Osoby z tymi schorzeniami muszą bezwględnie i całkowicie wykluczyć to białko ze swojej diety, bo jego spożycie grozi poważnymi konsekwencjami. 

Na czym polega dieta bezglutenowa?

Jest to dieta lecznicza przeznaczona dla osób z celiakią – chorobą autoimmunologiczną o podłożu genetycznym, która powoduje stany zapalne śluzówki jelita cienkiego i niszczy kosmki jelitowe, co skutkuje upośledzonym wchłanianiem składników odżywczych. Dlatego też dieta w tej chorobie wyklucza wszelkie produkty zawierające białko glutenowe, a więc zboża takie jak pszenica, żyto, orkisz, kamut i jęczmień. Niedozwolony jest też owies ze względu na częste skażenie jego ziarna glutenem na etapie uprawy, transportu czy produkcji; większość chorych może jednak spożywać specjalnie wytwarzane „bezglutenowe” płatki owsiane. Niedopuszczone są przetwory ze zbóż glutenowych (a więc pieczywo, makarony, większość słodkich produktów, słone przekąski, piwo i wiele innych) oraz produkowane z nich dodatki do żywności. Ponieważ skutkiem nieleczonej celiakii jest zwykle rozwój nietolerancji laktozy, dieta bezglutenowa często wyklucza zawierające je produkty z laktozą, przede wszystkim mleko i jego przetwory. Źródłem węglowodanów w menu są za to ziarna takie jak kukurydza, ryż, dziki ryż, proso, sorgo, amarantus, komosa, tef, kasza gryczana, a także nasiona roślin strączkowych, ziemniaki, warzywa skrobiowe, banany, tapioka czy mączka chleba świętojańskiego; zalecane są też inne warzywa, zioła, orzechy, naturalne produkty zwierzęce, jak mięso, ryby i jaja.

Dla kogo jest przeznaczona dieta bezglutenowa?

Oprócz nietolerancji glutenu wskazaniem do stosowania diety jest nadwrażliwość na gluten oraz alergia na pszenicę. Dieta bez tego białka jest też pomocna przy chorobach autoimmunologicznych, m.in. stwardnieniu rozsianym, czy zaburzeniach neurologicznych, takich jak autyzm czy ADHD. Dieta bezglutenowa powinna być stosowana na polecenie i pod kontrolą lekarza, zwłaszcza przy niedożywieniu i specjalnych potrzebach organizmu, np. w okresie rozwoju, ciąży, karmienia czy problemów zdrowotnych.

Ze względu na restrykcyjny charakter menu bezglutenowe nie jest polecane dla osób zdrowych, zwłaszcza w celu odchudzania.

Zalety i efekty diety bezglutenowej

Dieta bezglutenowa jest jedyną skuteczną formą leczenia celiakii, a także jedyną zdrową dietą w przypadku nadwrażliwości na gluten. Wprowadzenie jej w tych przypadkach pozwala u większości chorych na zagojenie jelita w ciągu kilku tygodni lub miesięcy. Dzięki temu eliminuje przykre objawy, takie jak chroniczne zmęczenie, bóle brzucha, wzdęcia, wymioty, biegunki naprzemienne z zaparciami, wysypki, nadmierna bladość skóry, bóle stawów czy zaburzenia neurologiczne (choć często nietolerancja glutenu długo pozostaje bez objawów). Stosowanie przez chorych menu bez glutenu pomaga zabiegać powstawaniu niedoborów wielu związków odżywczych, m.in. białka, witamin, składników mineralnych, które skutkują niedorozwojem fizycznym u dzieci; a u dorosłych wywołują nadmierną utratę wagi, anemię, osteoporozę czy niepłodność. Leczenie dietą bezglutenową zmniejsza też ryzyko rozwoju nowotworów jelita. U osób chorych z niedowagą dieta umożliwia przybranie na wadze, a tym z nadwagą często ułatwia schudnięcie. W wielu przypadkach bezglutenowe menu pomaga też zlikwidować nietolerancję laktozy i umożliwia stopniowe wprowadzenie do diety produktów mlecznych. Dzięki istnieniu zamienników zbóż i produktów glutenowych stosowanie tej diety nie oznacza konieczności rezygnacji z ulubionych potraw; jest obecnie coraz łatwiejsze, bo na rynku przybywa specjalnych produktów bezglutenowych, oznaczonych międzynarodowym znakiem przekreślonego kłosa.

Wady stosowania diety bezglutenowej

Dieta wymaga przestrzegania przez całe życie, a z powodu licznych restrykcji jest to trudne w praktyce. Wiąże się z koniecznością nie tylko wnikliwego czytania etykiet produktów spożywczych i zdobycia wiedzy na temat żywności, ale też zwiększenia nakładów czasu i pracy na przygotowanie posiłków od podstaw oraz pieniędzy na kosztowne produkty i dodatki dla bezglutenowców. Stosując tę dietę, należy wyeliminować nie tylko zboża i większość artykułów mlecznych, ale też produkty wysokoprzetworzone, zawierające dodatki pozyskiwane z pszenicy i innych zbóż glutenowych. To m.in. skrobia, hydrolizowane białko roślinne, a nawet czysty gluten, stosowany m.in. w produktach dla wegetarian czy tradycyjnych wędlinach; jest on też obecny w wielu lekach, suplementach diety czy kosmetykach do ust.

Dieta bezglutenowa wymaga dobrego zbilansowania, bo bywa uboga w węglowodany, żelazo, cynk, foliany i błonnik, a często też w wapń, witaminę B1 i B2 i niacynę. Stosowana jako dieta odchudzająca, co lansują amerykańskie gwiazdy, przyczynia się do rozwoju niedoborów pokarmowych, a w konsekwencji – do anemii czy osteoporozy.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Domowy chleb na zakwasie – na co zwrócić uwagę podczas przygotowywania?

Domowy chleb na zakwasie – na co zwrócić uwagę podczas przygotowywania?

Jod - właściwości, niedobór i nadmiar, naturalne źródła /fot. iStock

Jod – właściwości, niedobór i nadmiar, naturalne źródła

Nowa "dieta cud", która podbija Hollywood - dieta bulionowa. Dietetyczka wyjaśnia, czy słusznie zyskała sławę

Nowa „dieta cud”, która podbija Hollywood – dieta bulionowa. Dietetyczka wyjaśnia, czy słusznie zyskała sławę

Kobieta je lody

7 dietetycznych mitów. O których definitywnie możesz zapomnieć?

Czy można pić kawę podczas…? Internistka odpowiada na najczęściej wyszukiwane hasła w Google

Dieta owsiankowa. Jest skuteczna, ale czy bezpieczna?

Męczą cię zaparcia? Zobacz, jakie produkty powinnaś jeść, aby się ich pozbyć

Zdrowa sałatka

Masz zimową chandrę? Jej przyczyną może być dieta. Ekspertka radzi, co jeść, aby poprawić sobie nastrój

kobieta ćwiczy

„Nie traktuj odchudzania jako jedynego słusznego wyboru w drodze do zmiany nawyków. Popatrz na swoje ciało jak na maszynę, która potrzebuje paliwa” – apeluje Marta Stoberska

Dziewczyna nakłada jedzenie

5 prostych patentów na poprawę trawienia

Pokrojone buraki

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

Ziarna sezamu

Mąka sezamowa – zastosowanie, jak zrobić ją samodzielnie

„Ciało reguluje wagę jak termostat. Nie wie, że zależy nam np. na wyszczupleniu ud, więc walczy o ochronę swoich zasobów”. O teorii wagi chronionej mówi psychodietetyczka Małgorzata Zięba

Lubisz cytrusy? To super! Poznaj ich pięć zalet

Mąka konopna

Mąka konopna – zdrowa alternatywa dla mąki pszennej

Orzechy arachidowe

Mąka z orzechów arachidowych – właściwości, stosowanie

Kobieta w grubym swetrze z kubkiem z gorącym napojem w dłoniach, w tle rozmyty jesienny pejzaż

5 najważniejszych błędów żywieniowych, które popełniamy zimą. Tłumaczy dietetyczka

Puszki Pandory – jakie zło się czai w puszkach z gazowanymi napojami?

Migdały na mąkę

Mąka migdałowa – zdrowa alternatywa dla mąki pszennej

Szybkie diety oczyszczające przed Sylwestrem. Dietetyczka wyjaśnia, czy któraś z nich naprawdę działa

świąteczne ciasteczka

Świąteczne zasady na mniejsze zło. Jak jeść, by się nie przejeść?

kanapka z łososiem i avocado

7 najgorszych rzeczy dla twojej wątroby

Wybierz dla bliskich produkty wspomagające trawienie, by zdrowo i bez uczucia ciężkości przeżyli święta /fot. archiwum własne

Wybierz dla bliskich produkty wspomagające trawienie, by zdrowo i bez uczucia ciężkości przeżyli święta

Kobieta leży na łóżku

Stres działa jak śmieciowe jedzenie. Dlaczego tak się dzieje?

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

18 przepisów dla miłośników awokado

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Kobieta

Czy organizm może nie tolerować kawy? Sprawdziłyśmy!

pizza kobieta

Brak apetytu, a chcesz przytyć? Oto 5 patentów na „coś na apetyt”

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami

5 pomysłów na jednodniowy detoks

Dieta oczyszczająca – jadłospis. Jak oczyścić organizm?

Dlaczego łamią się paznokcie?

Dlaczego łamią się paznokcie i jak temu zaradzić?

Bilans wodny - picie wody / istock

Bilans wodny. Co wlicza się w dzienną podaż płynów? Dietetyczka wyjaśnia

7 produktów, za które pokochają cię mięśnie

Pięć łyżeczek z róznymi rodzajami soli, sól rozsypana na blacie

9 sygnałów, że jesz za dużo soli

×