Przejdź do treści

Dekstroza – czym jest, gdzie występuje i jakie ma działanie?

Dekstroza - czym jest, gdzie występuje i jakie ma działanie? Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Czas na przetwory śliwkowe. 3 wyjątkowe przepisy
Sól himalajska – hit czy kit? Wzięła ją pod lupę Paulina Górska
Znana sieć sklepów wycofuje rodzynki. Mogą być zanieczyszczone groźną dla zdrowia toksyną
Topinambur – przepis na danie ze słonecznika bulwiastego
Syropy z czarnego bzu, pigwy i aronii na przeziębienie. Zrób sobie naturalne antybiotyki

Dekstroza (ang. dextrose) to mało popularne określenie glukozy. Słowo „dekstroza” jest bardzo rzadko używane we współczesnym słownictwie. Właściwości dekstrozy sprawiają, że jest poszukiwanym produktem, szczególnie wśród osób intensywnie trenujących. Czy dekstroza jest zdrowa? Gdzie naturalnie występuje? Na czym polega działanie dekstrozy? Na te i inne pytania odpowiadamy niżej.

Dektroza – co to takiego?

Dekstroza, czyli inaczej glukoza (a dokładnie D-glukoza, prawoskrętna wersja glukozy) jest węglowodanem i należy do cukrów prostych (monosacharydów). Ma postać drobnych kryształków, które krystalizują się jako monohydrat. Jej podstawą właściwością jest szybkie, wręcz nagłe podnoszenie poziomu cukru we krwi, co w zależności od kondycji organizmu (w tym pracy trzustki) może mieć pozytywne lub negatywne skutki. Dekstroza jest podstawowym lekarstwem przy hipoglikemii (niedocukrzeniu) organizmu, jednak spożywana za często lub w za dużej dawce będzie szkodliwa. Charakterystyczną właściwością dekstrozy jest fakt, że bardzo łatwo rozpuszcza się w wodzie. Ma słodki smak, choć mniej intensywny niż sacharoza.

Gdzie występuje dekstroza?

Dekstroza naturalnie występuje w żywności. Największe ilości dekstrozy można znaleźć w owocach, zwłaszcza winogronach (dlatego można też spotkać się z określeniem „cukier gronowy”), sokach owocowych i miodzie. W naturalnych warunkach człowiek przyswaja najwięcej dekstrozy z rozkładu węglowodanów złożonych w przewodzie pokarmowym. Z dekstrozy (glukozy) wytwarzany jest syrop glukozowy, który jest mniej słodki niż normalny cukier, ale jest szeroko wykorzystywany w przemyśle spożywczym.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Cukrzyca jest chorobą przewlekła.

Dekstroza działanie

Głównym działaniem dekstrozy jest bardzo szybkie podniesienie poziomu cukru we krwi. Z kolei wzrost stężenia cukru we krwi jest sprzężony z działaniem insuliny – hormonem wydzielanym przez trzustkę. Przy wzroście poziomu cukru trzustka zostaje pobudzona do wydzielania insuliny, której rolą jest zmniejszenie poziomu cukru. Dzieje się to przez aktywację transportera glukozy, który „przenosi” glukozę z krwi do komórek. Wtedy poziom glukozy we krwi spada, komórki zostają odżywione, a glukoza odkłada się w mięśniach i wątrobie w postaci glikogenu. Spożycie dekstrozy po treningu lub innym wysiłku fizycznym) bardzo szybko dostarczy organizmowi utraconą energię, a pośrednio – przez wpływ na kreatynę i proteiny) pomaga w budowaniu masy mięśniowej.

Kreatyna a dekstroza

Dla zrozumienia działania dekstrozy konieczne jest pokazanie relacji między dekstrozą i kreatyną. Insulina przyczynia się do dostarczenia glukozy do mięśni i wątroby. Z dekstrozą „ląduje” w mięśniach także kreatyna, znana kulturystom jako związek chemiczny, który (w dużym uproszczeniu) wpływa na rozbudowę beztłuszczowej tkanki mięśniowej i wydolność organizmu.

Dekstroza i proteiny

Stężenie glikogenu w organizmie oddziałuje na przyspieszenie budowy (syntezy) białek (czyli wzmacnia procesy anaboliczne) i hamuje ich rozpad białek (ma działanie kataboliczne). Z kolei suplementacja białka i kreatyny poprawia tolerancję doustnie podanej glukozy. Przyjmowanie dekstrozy ma zatem rzeczywisty wpływ na zwiększenie wydajności organizmu (dostarczenie mu energii), rozbudowę i kondycję mięśni.

pączek

Czy dekstroza jest zdrowa?

W odpowiedniej ilości dekstroza jest nie tylko zdrowa, ale wręcz konieczna do życia. Dekstroza (glukoza) jest naturalnym i podstawowym „paliwem energetycznym” dla ludzkiego organizmu. Odpowiada za prawidłową pracę mięśni, organów wewnętrznych, mózgu a także pełni ważną funkcję w utrzymaniu prawidłowej ciepłoty ciała. Aby organizm człowieka mógł utrzymać przy życiu wszystkie organy, konieczne jest utrzymanie minimalnego stężenia glukozy we krwi.

Dekstroza – szkodliwość

Szkodliwość dekstrozy (glukozy) w dużym stopniu ma związek z działaniem (a ściślej: brakiem tego działania) insuliny, która reguluje poziom glukozy we krwi. Kiedy wydzielanie insuliny jest ograniczone (dzieje się tak m.in. przy cukrzycy typu 1, nowotworach, chorobach wirusowych) organizm nie „radzi sobie” z cukrem, co ma poważne skutki dla zdrowia.

W perspektywie długofalowej zbyt częste spożywanie dekstrozy albo przyjmowanie jej w zbyt dużych ilościach będzie szkodliwe dla funkcjonowania organizmu. Wzrost stężenia glikogenu nie tylko przyspiesza syntezę białek budujących mięśnie, ale niestety przyspiesza lipogenezę (zwiększa produkcję ciał tłuszczowych) i ułatwia gromadzenie się ich w tkance tłuszczowej. Krótko mówiąc – na dłuższą metę regularne i częste przyjmowanie dekstrozy prowadzi do otyłości i wszystkich konsekwencji z tym związanych – podwyższenia ciśnienia tętniczego, miażdżycy, zaburzeń funkcjonowania układy sercowo-naczyniowego, rozregulowania gospodarki hormonalnej.

badanie cukru

Gdzie kupić dekstrozę?

Dekstroza jako preparat wspomagający trening sprzedawana jest w postaci tabletek, pudru, odżywek i napojów. Ze względu na wzmożone zainteresowanie tą substancją ze strony kulturystów, dekstroza znajduje się ofercie wielu sklepów z odżywkami i suplementami diety. Preparaty zawierające dekstrozę określone są zwykle jako „czysta dekstroza”, „dekstroza farmaceutyczna”, „preparat węglowodanowy”. Niekiedy dekstroza łączona jest z innymi substancjami wzmacniającymi działanie kreatyny – z tauryną i magnezem. Ze względu na negatywne skutki przyjmowania zbyt dużej ilości dekstrozy, trzeba zażywać ją zgodnie z zaleceniami producenta preparatu.

Ile kosztuje dekstroza?

Cena dekstrozy będzie różnić się w zależności od producenta preparatu z czystą dekstrozą. Za pojemnik dekstrozy w proszku trzeba zapłacić ok. 20-25 zł.

 

Źródła:

  1. Derave W, Eijnde BO, Verbessem P, Ramaekers M, Van Leemputte M, Richter EA, Hespel P. Combined creatine and protein supplementation in conjunction with resistance training promotes muscle GLUT-4 content and glucose tolerance in humans. J Appl Physiol (1985). 2003 May;94(5):1910-6. doi: 10.1152/japplphysiol.00977.2002. Epub 2003 Jan 10. PMID: 12524381.
  2. Harris DL, Weston PJ, Signal M, Chase JG, Harding JE. Dextrose gel for neonatal hypoglycaemia (the Sugar Babies Study): a randomised, double-blind, placebo-controlled trial. Lancet. 2013 Dec 21;382(9910):2077-83. doi: 10.1016/S0140-6736(13)61645-1. Epub 2013 Sep 25. PMID: 24075361.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

"Coraz więcej produktów zmniejsza swoją gramaturę, nie zmieniając przy tym ceny". Katarzyna Bosacka pokazuje spryt producentów / istock

„Coraz więcej produktów zmniejsza swoją gramaturę, nie zmieniając przy tym ceny”. Katarzyna Bosacka pokazuje spryt producentów

Galangal – co to jest, gdzie kupić i jak wykorzystać kłącze popularne w kuchni azjatyckiej?

Mięso z kurczaka

Sprawdzili mięso z supermarketów. Ponad 99 proc. filetów z kurczaka nosi ślady choroby

Porchetta – czym jest i jak ją przyrządzić?

MOM – mięso oddzielane mechanicznie. Co to jest? Czy to jeść?

Uwielbiasz mięso z kurczaka? Zobacz, jak sprawdzić, czy jest świeże

Pyszny, w kolorze bursztynu i niezwykle zdrowy. Poznaj moc miodu wrzosowego!

Poznaj 8 tanich składników i pomysły na to jak, je wykorzystać w kuchni. Radzi Olga Pawlikowska

Poznaj 8 tanich składników i pomysły na to, jak je wykorzystać w kuchni. Radzi Olga Pawlikowska

Co może się stać, gdy zjesz spleśniałe jedzenie? Sprawdziłyśmy!

Zawsze zapominasz o wyjęciu masła z lodówki? Ten trik ci się spodoba

Przyprawa do ziemniaków pieczonych i smażonych – jak zrobić taką bez soli?

Garnek rzymski – co w nim piec i jak go prawidłowo używać?

„Zbyt niski poziom cholesterolu zwiększa ryzyko nie tylko agresji, ale także choroby afektywnej dwubiegunowej, depresji i samobójstw” – mówi psychodietetyczka Agnieszka Ślusarska-Staniszewska

Jeśli masz te objawy, to najprawdopodobniej jesz za dużo śmieciowego jedzenia

Dwie kobiety leżą na kocu

7 zaskakujących sygnałów, że jesz za dużo cukru

Dressing do sałatki – jak zrobić dobry sos sałatkowy?

Szybkowar – jak i co można w nim gotować, tabela czasu obróbki

Wolnowar – co to jest i jaki wybrać? Dania z wolnowaru 

Owady i kotlet z probówki to jedzenie przyszłości? Jagna Niedzielska: „potrzebna nam rewolucja mentalna”

„Budzę się i jem, by móc znowu zasnąć”, czyli czym jest zespół nocnego jedzenia (NES). Rozmowa z psycholożką zdrowia Agnieszką Węgiel

Gorąco? Czujesz się odwodniona? Zrezygnuj z tych potraw

Maltoza – czy jest zdrowa? W jakich produktach występuje i kto powinien jej unikać?

Sukraloza – co to jest, szkodliwość. Ile sukralozy można bezpiecznie spożywać?

Miód zdrowszy niż cukier?

Miód zdrowszy niż cukier? Odpowiedź może cię zaskoczyć

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Męczą cię zaparcia? Zobacz, jakie produkty powinnaś jeść, aby się ich pozbyć

Co jeść podczas infekcji? Menu na cały dzień

Przeziębiłaś się? Dodaj te składniki do codziennej diety

Kobieta

Czy organizm może nie tolerować kawy? Sprawdziłyśmy!

Kiszone pomidory -przepis. Jak kisić zielone pomidory?

Kiszone pomidory – przepis. Jak kisić zielone pomidory?

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami

pizza kobieta

Brak apetytu, a chcesz przytyć? Oto 5 patentów na „coś na apetyt”

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

nalewka cytrynówka

Ile procent powinna mieć nalewka? Jak działa na zdrowie?

7 produktów, za które pokochają cię mięśnie

Pokrojone buraki

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

×