Przejdź do treści

Dekstroza – czym jest, gdzie występuje i jakie ma działanie?

Dekstroza - czym jest, gdzie występuje i jakie ma działanie? Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Chcesz wiedzieć, skąd są twoje truskawki? Zwróć uwagę na ich szypułki
„Uważaj na zgorzknienie organizmu!” – ostrzega dietetyk dr Damian Parol i podpowiada, jak do niego nie doprowadzić
Wyrzucasz liście tych warzyw do kosza? Zupełnie niepotrzebnie. To prawdziwa skarbnica witamin!
Chcesz jeść zdrowo, ale bliscy kuszą cię słodkościami? Naucz się mówić NIE!
Zdrowa przekąska na wieczór! Frytki z batatów z domowym sosem aioli

Dekstroza (ang. dextrose) to mało popularne określenie glukozy. Słowo „dekstroza” jest bardzo rzadko używane we współczesnym słownictwie. Właściwości dekstrozy sprawiają, że jest poszukiwanym produktem, szczególnie wśród osób intensywnie trenujących. Czy dekstroza jest zdrowa? Gdzie naturalnie występuje? Na czym polega działanie dekstrozy? Na te i inne pytania odpowiadamy niżej.

Dektroza – co to takiego?

Dekstroza, czyli inaczej glukoza (a dokładnie D-glukoza, prawoskrętna wersja glukozy) jest węglowodanem i należy do cukrów prostych (monosacharydów). Ma postać drobnych kryształków, które krystalizują się jako monohydrat. Jej podstawą właściwością jest szybkie, wręcz nagłe podnoszenie poziomu cukru we krwi, co w zależności od kondycji organizmu (w tym pracy trzustki) może mieć pozytywne lub negatywne skutki. Dekstroza jest podstawowym lekarstwem przy hipoglikemii (niedocukrzeniu) organizmu, jednak spożywana za często lub w za dużej dawce będzie szkodliwa. Charakterystyczną właściwością dekstrozy jest fakt, że bardzo łatwo rozpuszcza się w wodzie. Ma słodki smak, choć mniej intensywny niż sacharoza.

Gdzie występuje dekstroza?

Dekstroza naturalnie występuje w żywności. Największe ilości dekstrozy można znaleźć w owocach, zwłaszcza winogronach (dlatego można też spotkać się z określeniem „cukier gronowy”), sokach owocowych i miodzie. W naturalnych warunkach człowiek przyswaja najwięcej dekstrozy z rozkładu węglowodanów złożonych w przewodzie pokarmowym. Z dekstrozy (glukozy) wytwarzany jest syrop glukozowy, który jest mniej słodki niż normalny cukier, ale jest szeroko wykorzystywany w przemyśle spożywczym.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Cukrzyca jest chorobą przewlekła.

Dekstroza działanie

Głównym działaniem dekstrozy jest bardzo szybkie podniesienie poziomu cukru we krwi. Z kolei wzrost stężenia cukru we krwi jest sprzężony z działaniem insuliny – hormonem wydzielanym przez trzustkę. Przy wzroście poziomu cukru trzustka zostaje pobudzona do wydzielania insuliny, której rolą jest zmniejszenie poziomu cukru. Dzieje się to przez aktywację transportera glukozy, który „przenosi” glukozę z krwi do komórek. Wtedy poziom glukozy we krwi spada, komórki zostają odżywione, a glukoza odkłada się w mięśniach i wątrobie w postaci glikogenu. Spożycie dekstrozy po treningu lub innym wysiłku fizycznym) bardzo szybko dostarczy organizmowi utraconą energię, a pośrednio – przez wpływ na kreatynę i proteiny) pomaga w budowaniu masy mięśniowej.

Kreatyna a dekstroza

Dla zrozumienia działania dekstrozy konieczne jest pokazanie relacji między dekstrozą i kreatyną. Insulina przyczynia się do dostarczenia glukozy do mięśni i wątroby. Z dekstrozą „ląduje” w mięśniach także kreatyna, znana kulturystom jako związek chemiczny, który (w dużym uproszczeniu) wpływa na rozbudowę beztłuszczowej tkanki mięśniowej i wydolność organizmu.

Dekstroza i proteiny

Stężenie glikogenu w organizmie oddziałuje na przyspieszenie budowy (syntezy) białek (czyli wzmacnia procesy anaboliczne) i hamuje ich rozpad białek (ma działanie kataboliczne). Z kolei suplementacja białka i kreatyny poprawia tolerancję doustnie podanej glukozy. Przyjmowanie dekstrozy ma zatem rzeczywisty wpływ na zwiększenie wydajności organizmu (dostarczenie mu energii), rozbudowę i kondycję mięśni.

pączek

Czy dekstroza jest zdrowa?

W odpowiedniej ilości dekstroza jest nie tylko zdrowa, ale wręcz konieczna do życia. Dekstroza (glukoza) jest naturalnym i podstawowym „paliwem energetycznym” dla ludzkiego organizmu. Odpowiada za prawidłową pracę mięśni, organów wewnętrznych, mózgu a także pełni ważną funkcję w utrzymaniu prawidłowej ciepłoty ciała. Aby organizm człowieka mógł utrzymać przy życiu wszystkie organy, konieczne jest utrzymanie minimalnego stężenia glukozy we krwi.

Dekstroza – szkodliwość

Szkodliwość dekstrozy (glukozy) w dużym stopniu ma związek z działaniem (a ściślej: brakiem tego działania) insuliny, która reguluje poziom glukozy we krwi. Kiedy wydzielanie insuliny jest ograniczone (dzieje się tak m.in. przy cukrzycy typu 1, nowotworach, chorobach wirusowych) organizm nie „radzi sobie” z cukrem, co ma poważne skutki dla zdrowia.

W perspektywie długofalowej zbyt częste spożywanie dekstrozy albo przyjmowanie jej w zbyt dużych ilościach będzie szkodliwe dla funkcjonowania organizmu. Wzrost stężenia glikogenu nie tylko przyspiesza syntezę białek budujących mięśnie, ale niestety przyspiesza lipogenezę (zwiększa produkcję ciał tłuszczowych) i ułatwia gromadzenie się ich w tkance tłuszczowej. Krótko mówiąc – na dłuższą metę regularne i częste przyjmowanie dekstrozy prowadzi do otyłości i wszystkich konsekwencji z tym związanych – podwyższenia ciśnienia tętniczego, miażdżycy, zaburzeń funkcjonowania układy sercowo-naczyniowego, rozregulowania gospodarki hormonalnej.

badanie cukru

Gdzie kupić dekstrozę?

Dekstroza jako preparat wspomagający trening sprzedawana jest w postaci tabletek, pudru, odżywek i napojów. Ze względu na wzmożone zainteresowanie tą substancją ze strony kulturystów, dekstroza znajduje się ofercie wielu sklepów z odżywkami i suplementami diety. Preparaty zawierające dekstrozę określone są zwykle jako „czysta dekstroza”, „dekstroza farmaceutyczna”, „preparat węglowodanowy”. Niekiedy dekstroza łączona jest z innymi substancjami wzmacniającymi działanie kreatyny – z tauryną i magnezem. Ze względu na negatywne skutki przyjmowania zbyt dużej ilości dekstrozy, trzeba zażywać ją zgodnie z zaleceniami producenta preparatu.

Ile kosztuje dekstroza?

Cena dekstrozy będzie różnić się w zależności od producenta preparatu z czystą dekstrozą. Za pojemnik dekstrozy w proszku trzeba zapłacić ok. 20-25 zł.

 

Źródła:

  1. Derave W, Eijnde BO, Verbessem P, Ramaekers M, Van Leemputte M, Richter EA, Hespel P. Combined creatine and protein supplementation in conjunction with resistance training promotes muscle GLUT-4 content and glucose tolerance in humans. J Appl Physiol (1985). 2003 May;94(5):1910-6. doi: 10.1152/japplphysiol.00977.2002. Epub 2003 Jan 10. PMID: 12524381.
  2. Harris DL, Weston PJ, Signal M, Chase JG, Harding JE. Dextrose gel for neonatal hypoglycaemia (the Sugar Babies Study): a randomised, double-blind, placebo-controlled trial. Lancet. 2013 Dec 21;382(9910):2077-83. doi: 10.1016/S0140-6736(13)61645-1. Epub 2013 Sep 25. PMID: 24075361.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Nie kupujmy produktu, w którego składzie na pierwszym miejscu jest cukier”- apeluje dr inż. Anna Hinburg. Czy czekoladowe zajączki to dobry pomysł?

Sery podpuszczkowe – rodzaje, właściwości, jak się je robi /fo. iStock

Sery podpuszczkowe – rodzaje, właściwości, jak się je robi

Miss Universe 2021 w ogniu krytyki. Bo nie wygląda tak, jak w dniu zdobycia tytułu

Zawsze robisz za dużo naleśników? Sprawdź, czy możesz je zamrozić

„Już 3000 lat temu wiadomo było, że ciepłe zupy mają leczniczą moc. Jedną z nich nazywa się żydowską penicyliną”. O dietoterapii zupami mówi Anna Stoitsi-Nieprzecka

Czym jest świadomość interoceptywna i dlaczego to twoja supermoc? Przedstawiamy fundamenty jedzenia intuicyjnego

Berberyna to naturalna metformina? Dietetyczka wymienia jej zdrowotne właściwości

Berberyna to naturalna metformina? Dietetyczka wymienia jej zdrowotne właściwości

dr Wanda Baltaza

„Budując swoją zdrową dietę, warto wyluzować” – mówi Wanda Baltaza, autorka książki „Poczuj się lepiej”

Korzeń lukrecji

Korzeń lukrecji – właściwości, działanie, skutki uboczne

Sacharoza

Sacharoza – co to, właściwości, gdzie występuje? Podział węglowodanów

Sałatka z warzywami

Piramida żywienia – co to jest i jak ją rozumieć?

Czy GMO to faktycznie samo zło? Odpowiada biotechnolog Dawid Polak

Czy GMO to faktycznie samo zło? Odpowiada biotechnolog Dawid Polak

Puszki Pandory – jakie zło się czai w puszkach z gazowanymi napojami?

Owoce kaki

Owoce kaki – właściwości i zastosowanie jabłka orientu

Fasola adzuki

Fasola adzuki – właściwości i zastosowanie

bakalie

Bakalie bakaliom nierówne. Jakie kupować, żeby świątecznych pyszności nie zepsuły sztuczne barwniki i konserwanty?

Chlebek bananowy bezglutenowy, orzechy i czeolada

Chlebek bananowy bezglutenowy – przepisy i właściwości

Kobieta leży na łóżku

Stres działa jak śmieciowe jedzenie. Dlaczego tak się dzieje?

żelki

Koszenila – barwnik spożywczy z suszonych owadów. Czy jest szkodliwa?

Cukier kokosowy

Cukier kokosowy – pochodzenie, właściwości, cena

Kawa

Pijesz codziennie kawę z mlekiem? Pora dnia, kiedy to robisz, ma znaczenie! Wyjaśnia diabetolożka Luiza Napiórkowska

kanapka z awokado i jajkiem

Zapotrzebowanie kaloryczne – jak obliczyć i co na nie wpływa?

Przepis na domowe suszone pomidory. Nie kupuj, zrób sama!

Miód gryczany – właściwości zdrowotne i zastosowanie

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

18 przepisów dla miłośników awokado

Męczą cię zaparcia? Zobacz, jakie produkty powinnaś jeść, aby się ich pozbyć

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Kobieta

Czy organizm może nie tolerować kawy? Sprawdziłyśmy!

pizza kobieta

Brak apetytu, a chcesz przytyć? Oto 5 patentów na „coś na apetyt”

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami

Pokrojone buraki

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

5 pomysłów na jednodniowy detoks

Dieta oczyszczająca – jadłospis. Jak oczyścić organizm?

Dlaczego łamią się paznokcie?

Dlaczego łamią się paznokcie i jak temu zaradzić?

Bilans wodny - picie wody / istock

Bilans wodny. Co wlicza się w dzienną podaż płynów? Dietetyczka wyjaśnia

×