Przejdź do treści

Rosną kolejne pokolenia córek, których matki odchudzają się całe życie. Psycholog i psychoterapeuta Paulina Chojecka-Dragon opowiada o coraz młodszych dziewczynkach, które do niej trafiają

Psycholog i psychoterapeuta Paulina Chojecka-Dragon: rosną kolejne pokolenia córek, których matki odchudzają się całe życie
Psycholog i psychoterapeuta Paulina Chojecka-Dragon: rosną kolejne pokolenia córek, których matki odchudzają się całe życie Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Wiecznie jesteś głodna? Sprawdź, jak łatwo sobie z tym poradzić
6 rzeczy, które spowalniają metabolizm
Martwi cię słaba przemiana materii? Oto, co może być przyczyną
Przepis na zakwas pszenny. Niezawodny i bardzo prosty!
Warstwowy pudding chia. Doskonale wpływa zarówno na ciało jak i umysł
Negatywnie wpływa na odporność, zaśluzowuje, zwiększa produkcję insuliny? Fakty i mity dotyczące nabiału

– Niektóre dziewczynki już w 10.-12. roku życia mają mocno wdrukowane schematy związane z  jedzeniem – mówi Paulina Chojecka-Dragon z krakowskiego Centrum Terapii Poznawczo-Behawioralnej i Terapii Schematów „Mind Works”.  

 

Jolanta Pawnik: Jaka jest średnia wieku pani klientek?

Paulina Chojecka-Dragon: Ok. 15 lat.

Jestem w szoku…

Z roku na rok przychodzą do nas coraz młodsze dziewczyny. Jeszcze niedawno mieliśmy sporo 20-, 25-latek, potem lawinowo przybyło dziewczynek młodszych. Jeśli chodzi o 15-latki, sądzę, że odreagowują presję na egzaminy gimnazjalne, końcowe.  Dzieci żyją w dużym stresie.

Czy tak młode osoby zdają sobie sprawę, że dzieje się z nimi coś złego?

Najczęściej scenariusz jest taki, że 12-, 13-letnią dziewczynkę przyprowadza mama, która uważa, że coś z nią jest nie tak. Mama widzi problem, córka nie widzi, kłócą się. Albo przychodzą ponownie, albo i nie. Dostaję informację, że jednak córka nie chce. Po pierwszym spotkaniu mówię wyraźnie, że motywacja musi wyjść od córki. Jeżeli mówi twardo: „nie, ja nie widzę problemu, nie chcę nic zmienić, nie chcę pracować”, to nie ma sensu.

Jeżeli dziewczyna mówi „ok”, to zaczyna się praca już tylko z nią. Co dwa, trzy spotkania, jeżeli jest potrzeba, zapraszam rodziców.  Problem zawsze leży gdzieś głębiej, związany jest ze środowiskiem wychowawczym czy normami i zasadami rodziców.  Jeśli problem jest duży, odsyła się na terapię także rodziców. Przeważnie jednak nie bardzo chcą, ich celem jest tylko wyleczenie córki a nie siebie. Naprawdę mądrzy idą na terapię, by jej pomóc.

Są oczywiście też na tyle świadome dziewczynki, które wiedzą, że coś jest z nimi nie tak. Od dłuższego czasu mają obniżony nastrój, ich myśli są skupione tylko wokół jedzenia. To jest impuls do tego, żeby coś zmienić.

Najważniejszym zadaniem terapeuty jest pokazanie, że są inne metody akceptacji emocji i ich rozładowywania, niekoniecznie musi to być sięganie po jedzenie. Za tym idzie zmiana zachowań i myśli, które następują po objedzeniu się

Pewnie motorem do zmiany może też być sytuacja typu: zakochałam się i chcę być zdrowa dla chłopaka.

To jeszcze nie jest powód, żeby przyjść i coś zmienić. Myślę, że czynnikiem mobilizującym do szukania pomocy jest utrata kontroli. Do pewnego momentu jest w porządku, dziewczyny przechodzą na dietę, wszystko jest dobrze, bo chudną, trzymają się. Ale w pewnym momencie albo wpadają w zaburzenia odżywiania w postaci kompulsywnego objadania się, albo nadmiernego odchudzania się. Czują, że obsesyjnie myślą o jedzeniu.

To jest ten moment, kiedy przestają sobie radzić. Nie mogą skoncentrować się na nauce, na przyjemnościach. Na początku jeszcze czują głód, ale szybko dochodzą do stanu, że go czuć przestają. Do tego dochodzą różnego rodzaju kompulsje, np. przeciążające ćwiczenia. Często w nocy, żeby rodzice nie widzieli. Nierzadko doprowadzające do takiego zmęczenia, że się usypia.

Jak dziewczyna tłumaczy sobie takie zachowania?

Robi to, żeby być piękną. Twierdzi, że tak musi. Chce być akceptowana w danym środowisku, pasować do niego. Kiedy jeszcze na dodatek otoczenie nagradza ją, często nieświadomie, komplementami typu: „świetnie wyglądasz”, „ale schudłaś”, spirala nakręca się. Nawet jeśli później koleżanki czy środowisko zauważają, że coś nie tak, jest już za późno na opamiętanie.

Joanna Watała

Jakiego rodzaju konsekwencje zdrowotne wpływają na to, że ktoś zaczyna się bać i zmierza w stronę leczenia albo kompletnej degradacji?

Jeżeli chodzi o anoreksję, najbardziej typowe konsekwencje to nieprawidłowa praca serca, osteoporoza i brak jakichkolwiek minerałów i witamin. Bulimia i przeczyszczanie się to z kolei choroby żołądka, wrzody, może też dojść do pęknięcia przełyku z powodu gwałtownych, wymuszanych wymiotów.

Niepokojące są nie tylko objawy somatyczne, ale także psychiczne – depresja, obniżenie nastroju, myśli samobójcze, samookaleczenia, uzależnienia, zaburzenia snu, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (np. natręctwa związane z jedzeniem lub przyrządzaniem tego jedzenia w konkretny sposób), lęki, fobie. Na pewno sygnałem alarmowym dla rodziców powinno być także zmęczenie i złe humory.

Paulina Chojecka-Dragon. Zdjęcie: archiwum prywatne

Co jeszcze powinno niepokoić rodziców? Nie ma przecież nic złego w tym, że dorastające dzieci zaczynają zwracać uwagę na to, co jedzą.

Takim przełomowym momentem jest zazwyczaj zauważenie, czy dziecko wychodzi z inicjatywą przygotowywania posiłków. Jeżeli wcześniej dziewczynka nie przywiązywała wagi do tego, by przygotować obiad czy śniadanie, a w pewnym momencie cała jej uwaga jest na tym skupiona, przyrządza posiłki dla wszystkich, cieszy się, że może komuś dać jedzenie, ale także skrupulatnie zaczyna dobierać składniki, obliczać ich wagę, liczyć kalorie, etc., to rodzicowi powinna zapalić się lampka ostrzegawcza.

Zaburzenie odżywiania często zaczyna się od tego, że dziewczynka przygotowuje posiłki dla rodziny, a sama mówi, że jadła gdzieś tam przy okazji, że nie jest głodna. Nie siada ze wszystkimi i nie je.

Często czynnikiem zapalnym jest szukanie diety na Instagramie, oglądanie fit-celebrytek, blogerek, trenerek personalnych. Myślę, że podstawowy błąd, jaki popełniają nastolatki, to porównywanie się do fit-blogerek. One są znacznie starsze, mają doświadczenie, potrafią dobrać sobie produkty. Co jeszcze gorsze, często sięgają po przepisy osób, które nie mają doświadczenia dietetycznego. Po prostu ktoś zaistniał w internecie, bo ładnie wygląda i umie robić świetne sałatki.

Jeśli problem jest duży, odsyła się na terapię także rodziców. Przeważnie jednak nie bardzo chcą, ich celem jest tylko wyleczenie córki a nie siebie. Naprawdę mądrzy idą na terapię, by jej pomóc

Rodzic ma jednak przed sobą zbuntowaną nastolatkę. Czy pytanie: „co dziwnego robisz z jedzeniem?”  dziecko odbierze jak atak? Czy polecenie: „masz jeść to, co ci daję i nie dyskutować” nie nasili  buntu? 

Można zapytać: „co oglądasz?”, „pokażesz mi, co oglądasz, bo też bym chciała zobaczyć?” Nie krytykować od razu, ale zainteresować się tym, kto to jest, jak to wszystko przyrządza, spytać, czy takie rzeczy chciałaby wprowadzić do diety, bo jeżeli tak, to może wszyscy by zmienili nawyki żywieniowe.

Jeśli podążymy ścieżką zdrowego jedzenia, to mamy szansę krzewić dobre nawyki i pokazać, że można jeść rzeczy zdrowe, nie być głodnym i niekoniecznie się odchudzać.

W waszym centrum stosujecie terapię poznawczo-behawioralną i terapię schematów. Na czy one polegają?

Skupiamy się na zachowaniu pacjenta i jego myślach. Zmieniamy zachowania, by zmienić schematy myślenia. Każdy z nas posługuje się innymi schematami  i wchodzi w nie w różnych sytuacjach. Choćby schemat dziecka, które tupie nogą, bo chce nagrodę, albo karzącego dorosłego, który ciągle słyszy w głowie głosy krytycznych rodziców. Terapia polega więc na tym, by dowiedzieć się, jakie mamy schematy, uświadomić sobie, że każdy je ma i to normalne, a następnie wychodzić poza nie.

Żeby nie myśleć o sobie w sytuacji zaburzeń jedzenia:  „nienawidzę siebie”, „jestem brzydka” ?

Tak. To jest cały czas praca nad samooceną. Żeby nie widzieć w sobie tego wszystkiego, co negatywne, ale odnaleźć pozytywy.

Jakie nawyki zmieniamy w przypadku zaburzeń odżywiania?

Jeśli chodzi o terapię w anoreksji ważnym zadaniem jest wprowadzanie jedzenia. Były takie przypadki, że dziewczynka potrafiła nic nie jeść albo jeść tylko jogurty naturalne. Terapia miała na celu doprowadzanie jej do zbilansowanej diety. Oczywiście po konsultacji  dietetykiem. Jeśli chodzi o bulimię czy przejadanie się – zmniejszenie porcji jedzenia, przełamanie nawyku objadania się w sytuacjach stresowych.

Najważniejszym zadaniem terapeuty jest pokazanie, że są inne metody akceptacji emocji i ich rozładowywania, niekoniecznie musi to być sięganie po jedzenie. Za tym idzie zmiana zachowań i myśli, które następują po objedzeniu się. Pokazanie, że niekoniecznie muszą to być myśli, które nas karzą, ale także i takie: „ok, popełniłam błąd, ale mogę starać się to zmienić w przyszłości, zareagować inaczej”.

W terapii zaburzeń odżywiania prowadzimy dziennik jedzenia. Pacjent zakłada zeszyt, dzieli go na kolumny i zapisuje godzinę, miejsce, co dokładnie zjadł i jaki myśli mu towarzyszyły. Później, np. w przypadku bulimii, analizujemy, co doprowadziło do sięgnięcia po słodycze. Potem są kolejne zadania – rozpatrywanie każdej z takich sytuacji, zmienianie i nadawanie jej nowego znaczenia.

Ile może trwać terapia?

To zależy od częstotliwości spotkań, motywacji pacjenta, zaangażowania i nasilenia problemu. Z rożnych założeń poznawczo-behawioralnych wynika, że może się to udać już w 40-45 sesji. Ale rożnie bywa. Czasami jest tak, że pacjentka dochodzi do stabilizacji, przerywa terapię, ale pojawia się jakieś załamanie, stres czy trudniejszy moment w życiu i wraca.

Czy można zauważyć predyspozycje do bycia anorektyczką albo bulimiczką? 

W dużej mierze to kwestia rodzin, z jakich się wywodzimy. Na anoreksję najczęściej zapadają dziewczyny, które mają nadmierne wymagania w stosunku do siebie. W anoreksji jest to widoczne bardziej niż w bulimii.

Mam wrażenie, że w ostatnich latach zaburzeń tego typu jest znacznie więcej.

Procentowo licząc to 8 proc. społeczeństwa. Jak wynika z badań, anoreksja  występuje u 3 proc. kobiet, bulimia u 4 proc. To głównie problem dziewcząt, ale także młodych, dorastających chłopców a później też młodych mężczyzn. Wynika to z pędu do bycia pięknym, idealnym, fit, pasującym do okładek magazynów i do naszego dzisiejszego świata.

 


Paulina Chojecka-Dragon jest psychologiem  i psychoterapeutą. Pomaga osobom cierpiącym z powodu depresji, problemów emocjonalnych i zaburzeń odżywiania oraz zaburzeń osobowości. Prowadzi szkolenia psychoedukacyjne dla rodziców. 

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Ale schudłaś!” – czy na pewno to słowa, które chce usłyszeć każda kobieta? Odpowiada psychodietetyczka

„Ale schudłaś!” – czy na pewno te słowa chce usłyszeć każda kobieta? Odpowiada psychodietetyczka

“Przejmij kontrolę nad swoim ciałem, a przejmiesz kontrolę nad swoim życiem”. Psychodietetyczka tłumaczy, dlaczego hasło Ewy Chodakowskiej jest fatalne

Psychodietetyczka tłumaczy, dlaczego „motywujące” hasła Ewy Chodakowskiej są fatalne

Kobieta je danie na talerzu

W których odcinkach przewodu pokarmowego wchłaniane są poszczególne witaminy? Wyjaśnia dietetyczka

Extreme hunger - co to jest i czym różni się od kompulsywnego jedzenia? Wyjaśnia psychodietetyczka

Extreme hunger – co to jest i czym różni się od kompulsywnego jedzenia? Wyjaśnia psychodietetyczka

Kobieta przed laptopem

IF dieta – efekty, zasady. Okno żywieniowe działa?

Anoreksja zapisana w genach. „Nawet połowa chorych odziedziczyła ją po swoich przodkach”

Kobieta na krześle - zaburzenia odżywiania

„Zaburzenia odżywiania nie wyglądają”. Blogerka, która zmagała się z bulimią, opowiada o szkodliwym micie

Odchudzanie to nie wszystko. Dietetyczka Anna Reguła tłumaczy, dlaczego w traceniu kilogramów ważny jest umysł

Marta Stoberska / Instagram

Kompulsywne objadanie się, bo „zasłużyłaś”, to zaburzenia odżywiania. Tak samo jak 3 godziny spędzone na cardio, bo zjadłaś pizzę

zaburzenia odżywiania

Zaburzenia odżywiania – jakie są rodzaje? Jak wygląda leczenie?

Kompulsywne objadanie się

Kompulsywne objadanie się. Jak sobie z tym radzić?

Bulimia a strach przed przytyciem. Bulimia a depresja.

„Do bulimii należy podejść jak do choroby intymnej”. HZ kontra mity #11 Bulimia

Jesteś osłabiona, masz problemy z koncentracją, drętwieją ci nogi i ręce? To może być niedobór witaminy B12! Kto jest zagrożony? Tłumaczy farmaceutka

Wstydź się za to, że „żresz”. O kontrowersyjnych plakatach na polskich ulicach. Miały edukować, a upokarzają

Ból brzucha, wzdęcia, uczucie pełności? To mogą być objawy nietolerancji laktozy

Masz insulinooporność? Sprawdź, jakie owoce możesz jeść, a jakich unikać

Detoksowa zupa miso z warzywami – Japończycy wiedzą co dobre. Spróbuj i ty!

zielone warzywa

Co i w jakiej ilości jeść, żeby nasz mózg lepiej funkcjonował? Psychodietetyk Michał Choroszyński wyjaśnia podstawy diety MIND

Kiszonki – prawdziwa bomba dobroczynnych składników. Sprawdź, co warto ukisić

6 produktów lepszych dla zdrowia kobiet niż superfoods

Jabłka w cieście naleśnikowym. Idealna propozycja na śniadanie

Jesz błonnik, ruszasz się i pijesz dużo wody, a mimo to cierpisz na zaparcia? Powody mogą być mniej oczywiste

Zimno za oknem? Zatem idealna będzie rozgrzewająca zupa z soczewicy

Wegańskie muffiny marchewkowo-pomarańczowe

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

18 przepisów dla miłośników awokado

chleb

Jedzenie, które udaje zdrowe. Poznaj listę 10 spożywczych kameleonów

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

Sposoby na wzdęcia

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

Dieta Ewy Dąbrowskiej – tak czy nie?

Na jakim tłuszczu smażyć?

Najzdrowszy olej do smażenia? Masło czy inny tłuszcz?

5 największych kuchennych mitów

Dlaczego łamią się paznokcie?

Dlaczego łamią się paznokcie i jak temu zaradzić?

oliwa

Wysoki cholesterol? Oto 6 produktów obniżających cholesterol

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami