Przejdź do treści

Krokosz barwierski, jego właściwości i zastosowanie w medycynie

Krokosz barwierski, jego właściwości i zastosowanie w medycynie
Krokosz barwierski, jego właściwości i zastosowanie w medycynie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Balon
Masz brzuch jak balon? Sprawdź, jak możesz zapobiec wzdęciom
Pasta z czerwonej fasoli z rodzynkami /fot. Marta Dymek, Jadłonomia
Strączkowe na słodko i na wytrawnie. 3 świetne przepisy od Marty Dymek, autorki kultowej Jadłonomii
Największe grzechy śniadaniowe – jakie popełniamy najczęściej?
Jak odmrażać żywność, żeby sobie nie zaszkodzić? Wyjaśnia Jagna Niedzielska
Adele: Musiałam odciąć się od alkoholu, by zadbać o głos. W trakcie pandemii picie zaczęło wymykać się spod kontroli
Adele: Musiałam odciąć się od alkoholu. W trakcie pandemii picie zaczęło mi się wymykać spod kontroli

Krokosz barwierski to roślina uniwersalna – suszone kwiaty są przyprawą i barwnikiem, a olej krokoszowy to potężna dawka zdrowych kwasów tłuszczowych. Wspomaga leczenie chorób sercowo– naczyniowych, nadciśnienia i cukrzycy. Przyda się do sałatek i zup, zachwyci aromatem. Czas, by krokosz barwierski znów powrócił do łask.

Krokosz barwierski- niezwykły barwnik 

Jeszcze w latach 50- tych XX wieku krokosz barwierski był rośliną powszechnie znaną i cenioną. Wszystko to za sprawą barwników jakie pozyskiwano z jego kwiatów- kartaminy , inaczej zwanej  czerwienią hiszpańską oraz żółcieni krokoszowej. Wykorzystywany do barwienia środków spożywczych, kosmetycznych i tkanin, krokosz zyskał miano rośliny barwierskiej. Stąd też jego łacińska nazwa – Carthamus tinctorius , co po hebrajsku oznacza barwić, farbować. Wraz z rozwojem syntetycznych barwnikow anilinowych, krokosz coraz bardziej tracił na znaczeniu. Całkiem niesłusznie, ma bowiem wiele właściwości prozdrowotnych.

Krokosz- jak go rozpoznać i uprawiać? 

Krokosz swoim wyglądem przypomina astry i osty, ponieważ obie rośliny należą do tej samej rodziny astrowatych. Jest rośliną jednoroczną lub dwuletnią, dorastającą do 1,5 metra wysokości. Łatwo poznać go po charakterystycznych liściach zakończonych kolcami. Kwiaty są rurkowate o trzech dominujących barwach i ich wariacjach: żółtej, pomarańczowej i czerwonej. 

Pierwotnie krokosz pochodzi z Indii i Bliskiego Wschodu. Obecnie jest uprawiany w wielu krajach Europy, Azji, Ameryki Północnej i Południowej. Krokosz barwierski nie jest rośliną wymagającą – wytrzyma susze i niskie temperatury, nawet przymrozki. Sadzi się go w kwietniu, na słonecznych stanowiskach, bowiem w cieniu słabo kwitnie i słabo się wybarwia. Wykorzystuje się go do produkcji oleju lub jako roślinę ozdobną. 

O krokoszu mówi się czasem szafran łąkowy albo fałszywy szafran. Obydwie rośliny są znakomitymi przyprawami, z tym że krokosz jest tańszym (ale nie gorszym) odpowiednikiem szafranu. Można użyć go do barwienia zup, ciast i napojów. 

Chcesz uwolnić się z objęć PMS? Może ci w tym pomóc Ashwagandha

Olej krokoszowy- bogactwo kwasu linolowego

Krokosz barwierski jest cenną rośliną oleistą. Z jego nasion pozyskuje się olej krokoszowy, zwany też olejem kartamusowym. Sto gram oleju krokoszowego dostarcza 884 kalorii. Znajdziemy w nim: 

  • Zdrowy profil kwasów tłuszczowych. Krokosz jest doskonałym źródłem kwasu linolowego, oraz w mniejszej ilości kwasu oleinowego – niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT).  Ich działanie lecznicze opiera się na hamowaniu rozwoju komórek nowotworowych, opóźnianiu rozwoju cukrzycy typu II, redukcji tkanki tłuszczowej, a także wzmacnianiu odporności i działaniu bakteriostatycznym.  

Zawartość wybranych kwasów tłuszczowych w oleju krokoszowym została przedstawiona w poniższej tabeli. 

Zawartość wybranych kwasów tłuszczowych w 100 gramach oleju krokoszowego 
Kwas palmitynowy 16:0  4,86 [g] 
Kwas stearynowy 18:0  1,91 [g] 
Kwasy tłuszczowe nasycone ogółem  7,54 [g] 
Kwas oleinowy 18:1  74,83 [g] 
Kwasy tłuszczowe jednonienasycone ogółem  75.22 [g] 
Kwas linolowy 18:2  12.72 [g] 
Kwas alfa- linolenowy 18:3  0,09 [g] 
Kwasy tłuszczowe wielonienasycone ogółem  12,82 [g] 

Na podstawie U.S Department of Agriculture 

  • Wysoką zawartość flawonoidów (pochodne kemferolu, kwercetynyflawanony), fitosterole oraz witaminę E. W oleju z krokosza znajdziemy więcej alfa – tokoferolu niż w oliwie z oliwek – aż 34,1 mg.  Substancje te są antyoksydantami – zapobiegają działaniu wolnych rodników.
  • Delikatny, orzechowy, niedominujący smak. Pod względem koloru i smaku przypomina olej słonecznikowy. Może być stosowany jako dodatek do sałatek, surówek czy dressingów.

Olej krokoszowy znalazł zastosowanie nie tylko w przemyśle spożywczym, ale i kosmetycznym. Często stanowi składnik preparatów na trądzik pospolity i odżywek do włosów. Poleca się go do cery tłustej, mieszanej, skłonnej do stanów zapalnych, wrażliwej i starzejącej się. Ma właściwości nawilżające i odżywcze. Można  kupić go w aptekach i drogeriach.

Kozieradka – panaceum na kobiece dolegliwości

Krokosz barwierski- zastosowanie w medycynie 

Znany już od starożytności, krokosz był dla medycyny tradycyjnej bardzo ważną rośliną. Powszechnie wykorzystywano jego właściwości zdrowotne w dolegliwościach takich jak bolesne miesiączkowanie, urazy i bóle stawów.   

Obecnie wiodącym zastosowaniem krokosza barwierskiego jest profilaktyka i wspomaganie leczenia chorób sercowo naczyniowych. Dzięki wysokiej zawartości steroli roślinnych, krokosz ma działanie prewencyjne w miażdżycyhiperlipemii i chorobie wieńcowej serca.  Obniża poziom cholesterolu we krwi oraz zapobiega tworzeniu się skrzepów. 

Posiada właściwości regulujące poziom glukozy we krwi, dlatego też poleca się go diabetykom. Może być stosowany w stanach podgorączkowych, ponieważ działa napotnie. Ponadto ze względu na właściwości wykrztuśne, pomaga w  zwalczaniu infekcji dróg oddechowych. Naukowcy przypisują mu działanie przeciwnadciśnieniowe i neuroprotekcyjneJest uważany za środek przeciwbólowy i przeciwzapalny. 

 

Bibliografia:

[1] N. Khalid, R. Sanaullah Khan, M. I. Hussain, M. Farooq, A. Ahmad, and I. Ahmed, “A comprehensive characterisation of safflower oil for its potential applications as a bioactive food ingredient – A review,” 2017. 

[2] K. Zemour, A. Labdelli, A. Adda, A. Dellal, T. Talou, and O. Merah, “Phenol Content and Antioxidant and Antiaging Activity of Safflower Seed Oil (Carthamus Tinctorius L.),” Cosmetics, vol. 6, no. 3, p. 55, Sep. 2019.

[3] L. E. Norris et al., “Comparison of dietary conjugated linoleic acid with safflower oil on body composition in obese postmenopausal women with type 2 diabetes mellitus,” Am. J. Clin. Nutr., vol. 90, no. 3, pp. 468–476, Sep. 2009.

[4] E. Delshad, M. Yousefi, P. Sasannezhad, H. Rakhshandeh, and Z. Ayati, “Medical uses of Carthamus tinctorius L. (Safflower): a comprehensive review from Traditional Medicine to Modern Medicine,” Electron. Physician, vol. 10, no. 4, pp. 6672–6681, Apr. 2018.

[5] “FoodData Central.” [Online]. Available: https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html?fbclid=IwAR3KIjVkWwqbWoC7amNy9VY1lGHjyql95GDUkTqPpxSkfdRXrfPoyR3T3lM#/food-details/343878/nutrients. [Accessed: 13-Mar-2020].

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Miód lipowy – jakie ma właściwości i na co pomaga?

Gotu kola – pochodzenie i zastosowanie

Gojnik – pochodzenie i właściwości. Olej żywokostowy z gojnikiem

Oregano – zastosowanie i właściwości. Olej z oregano

Koper włoski – właściwości, uprawa i zastosowanie

Bazylia – odmiany, właściwości i zastosowanie

Herbata to nie tylko smaczny napój. Ma także pozytywny wpływ na nasze zdrowie

Herbata to nie tylko smaczny napój. Ma także pozytywny wpływ na nasze zdrowie

Rozmaryn lekarski – właściwości, zastosowanie i uprawa

kawa po chińsku / fot. iStock

Kawa po chińsku. Poranny rytuał, który pozwoli ci dobrze zacząć dzień

Zioła w domu – jakie i jak uprawiać na parapecie lub balkonie

5 sposobów na pokrzywę Sylwii Majcher. Jeśli do tej pory sądziłaś, że to bezużyteczny chwast, to byłaś w ogromnym błędzie

5 sposobów na pokrzywę Sylwii Majcher. Jeśli do tej pory sądziłaś, że to bezużyteczny chwast, to byłaś w ogromnym błędzie

„Bardzo chciałabym, aby każda z nas posiadła podstawową umiejętność tworzenia ziołowych lekarstw” – mówi Ruta Kowalska, zielarka

Poncz jabłkowy z ziołami na trawienie

Zioła na nerki – jakie wybrać i na jakie schorzenia pomogą

Melisa - herbata tylko na uspokojenie? Jakie jeszcze właściwości i zastosowanie wykazuje roślina?

Melisa – herbata tylko na uspokojenie? Jakie jeszcze właściwości i zastosowanie wykazuje roślina?

kubek z melisą

Melisa – przeciwwskazania. Kto nie powinien pić melisy na uspokojenie?

Mięta – właściwości i rodzaje. Jak zrobić nalewkę z mięty?

Olejek eukaliptusowy - właściwości i zastosowanie

Olejek eukaliptusowy – właściwości i zastosowanie

Czystek - właściwości lecznicze. Na co pomaga czystek?

Czystek – właściwości lecznicze. Na co pomaga czystek?

Justyna Pargieła

„Przywróćmy olej makowy do naszej kuchni i łazienki! Skóra, kości, żyły, tętnice, nerki, wątroba i układ pokarmowy będą wdzięczne” – mówi ziołoznawca Justyna Pargieła

10 ziół i przypraw, które powinnaś zacząć dodawać do swoich posiłków

Apiterapia - co to jest i na jakie choroby może pomóc? Wyjaśnia naturopatka Joanna Brejecka-Pamungkas

Apiterapia – co to jest i na jakie choroby może pomóc? Wyjaśnia naturopatka

krwawnik pospolity, kwiaty

Krwawnik pospolity – ziele o niepospolitym działaniu. Na co pomaga?

Miodunka - właściwości i zastosowanie

Miodunka. Poznaj lecznicze właściwości i zastosowanie płucnika lekarskiego

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

18 przepisów dla miłośników awokado

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

Co jeść podczas infekcji? Menu na cały dzień

Przeziębiłaś się? Dodaj te składniki do codziennej diety

nalewka cytrynówka

Ile procent powinna mieć nalewka? Jak działa na zdrowie?

pizza kobieta

Brak apetytu, a chcesz przytyć? Oto 5 patentów na „coś na apetyt”

relaksująca się młoda kobieta

9 witamin i minerałów, które pomogą ci lepiej spać

Czy orgaznim może nie tolerować kawy?

Pięć łyżeczek z róznymi rodzajami soli, sól rozsypana na blacie

9 sygnałów, że jesz za dużo soli

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami