HelloZdrowie

Jedzenie, które leczy. Sprawdź, czego nie wiesz o żywności funkcjonalnej

Żywność funkcjonalna ‒ co to takiego? Istock.com

Żywność funkcjonalna poprawia odporność, obniża cholesterol lub wzmocni mięśnie. Są to produkty dedykowane konkretnym problemom, które nie tylko żywią, lecz także przy okazji leczą.

Żywność funkcjonalna to taka żywność, która daje korzyści zdrowotne poza korzyściami żywieniowymi (odżywczymi). Jej koncepcja wywodzi się z tradycji filozoficznej Wschodu, w której pożywienie uważane jest za lek. W Japonii ten typ żywności jest określany jako żywność o określonym zastosowaniu zdrowotnym (FOSHU ‒ Food for Special Health Uses). W Europie żywność funkcjonalna została zdefiniowana w ramach programu badawczego FUFOSE (Functional Food Science in Europe) jako żywność, która ma udowodniony korzystny wpływ na jedną lub wiele funkcji organizmu ponad efekt odżywczy.

Chodzi o to, że taka żywność ma za zadanie poprawić stan zdrowia, samopoczucie czy zmniejszyć ryzyko chorób. Przy czym nie mogą to być tabletki czy drażetki; żywność funkcjonalna musi pozostawać żywnością konwencjonalną. Powinna też wykazywać korzystne oddziaływanie w zwyczajowo zjadanych ilościach. W myśl tego żywnością funkcjonalną mogą być zarówno produkty naturalne o odżywczej mocy uwarunkowanej naturalną zawartością różnych aktywnych składników, jak i produkty o zmodyfikowanym podczas produkcji składzie.

Na sklepowych półkach nietrudno znaleźć dziś żywność o takich funkcjach. Przykłady?

Żywność wzbogacona o (fito)sterole roślinne

Fitosterole (sterole roślinne) to związki przypominające budową cholesterol, które są składnikami błon komórek roślinnych. Właśnie to podobieństwo powoduje, że w jelitach, gdzie następuje wchłanianie cholesterolu, fitosterole łączą się z receptorami komórek jelitowych i blokują w ten sposób wchłanianie cholesterolu.

Dzięki temu stężenie we krwi cholesterolu się obniża. Działanie to jest znane od ponad 50 lat! Do fitosteroli należy ponad 40 związków, pochodzą głównie z nierafinowanych olejów roślinnych (np. z otrąb ryżowych, sezamowego), orzechów, suchych strączkowych (np. soja) oraz warzyw (np. cebula) i owoców (np. banan, grejpfrut). Oficjalne stanowisko Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) mówi, że dawka terapeutyczna steroli roślinnych przyjmowanych z dietą musi wynosić od 1,5 do 2,4 g/dobę ‒ wówczas po trzech‒czterech tygodniach stosowania takiej terapii poziom cholesterolu obniża się o 7‒10 proc.

Problem w tym, że takich ilości fitosteroli nie dostarczymy z samą dietą. Dlatego wykorzystuje się produkty wzbogacone w te związki ‒ takie jak obecne na naszym rynku margaryny do smarowania pieczywa i jogurty.

Żywność probiotyczna

Na sklepowych półkach nietrudno o mleczne napoje fermentowane, które zawierają żywe kultury fermentacji mlekowej. Wybierając taki produkt, kieruj się tym, by na etykiecie widniała nazwa konkretnego szczepu bakterii probiotycznych. Żywność probiotyczna ma za zadanie zwiększać odporność organizmu. Ponadto zmniejsza ryzyko zachorowania na niektóre nowotwory, np. jelita grubego. Bakterie fermentacji mlekowej zwiększają masę resztek pokarmowych w jelitach i przyspieszają ruchy jelit, przez co wspomagają organizm w oczyszczaniu. Bakterie fermentacji mlekowej również wpływają na obniżanie cholesterolu we krwi! Oprócz mlecznych napojów (kefiry, jogurty) wzbogacone w bakterie probiotyczne mogą być soki i napoje warzywne i owocowe.

Wzbogacanie w błonnik i dobre tłuszcze

Znasz majonez wzbogacony w kwasy omega-3? Taki majonez to przykład żywności funkcjonalnej. Działanie tłuszczów omega-3 jest wielostronne, m.in.: wpływają na obniżenie ciśnienia krwi oraz odpowiedź zapalną organizmu, biorą udział w prawidłowym rozwoju i funkcjonowaniu układu nerwowego, zmniejszają ryzyko chorób alergicznych i schorzeń układu krążenia. Na rynku znaleźć można coraz więcej żywności wzbogaconej w kwasy tłuszczowe omega-3, np. przetwory mleczne czy produkty do żywienia niemowląt.

Coraz powszechniej do wzbogacania żywności wykorzystuje się też błonnik pokarmowy. Cel? Szybsze uczucie sytości, zapobieganie zaparciom. Błonnikiem pokarmowym wzbogacone mogą być np. soki owocowe lub jogurty (np. te z dodatkiem ziaren zbóż).

Specjalna żywność dla sportowców

Batony dla sportowców, węglowodanowe przekąski, napoje białkowe i wiele innych to rodzaj żywności, która oprócz odżywczych spełnia inne funkcje ‒ wspomaga przyrost masy i siły mięśni, poprawia kondycję i wytrzymałość, redukuje tkankę tłuszczową czy poprawia odporność psychiczną i zdolność koncentracji. Oczywiście taka żywność nie może zastąpić normalnej i dobrze zbilansowanej diety, jednak często może stanowić niezbędne jej uzupełnienie w składniki aktywne, głównie takie jak kreatyna, L-karnityna, aminokwasy rozgałęzione (BCAA), lecytyna, kofeina i wiele innych.

Żywność dietetyczna

Specyficzną grupę żywności funkcjonalnej stanowią produkty przeznaczone dla osób cierpiących na nietolerancje pokarmowe, np. nietolerujących glutenu – białka obecnego w pszenicy, życie i owsie. Żywność funkcjonalna dla tej grupy osób jest pozbawiona nietolerowanego składnika, a konsumenta informuje o tym znak przekreślonego kłosa na opakowaniu produktu.

Na rynku żywieniowym wciąż pojawiają się nowe produkty będące żywnością funkcjonalną. Wiele z nich może być cennym uzupełnieniem codziennej diety i korzystnie oddziaływać na nasze zdrowie. Pod warunkiem że będziemy czytać etykiety! Bo produktów bezwartościowych podszywających się pod żywność funkcjonalną na półkach sklepowych nie brakuje.

 


Małgorzata Różańskadietetyczka z wykształcenia i zamiłowania. Jest właścicielką Poradni Dietetycznej „Foodarea”, w której uczy, jak dbać o siebie przez zdrowe odżywianie.

Zobacz także

Zainteresują cię również:

Ból brzucha, wzdęcia, uczucie pełności? To mogą być objawy nietolerancji laktozy

Jesz błonnik, ruszasz się i pijesz dużo wody, a mimo to cierpisz na zaparcia? Powody mogą być mniej oczywiste

Czujesz, że tracisz moc? Oto 10 sposobów na zapewnienie sobie energii w ciągu dnia

Najczęściej fałszowana żywność. Sylwia Majcher o pułapkach, które zastawiają na nas producenci

Jak sobie poradzić z objadaniem? Radzi dietetyczka Martyna Mańka

Jedzenie, które udaje zdrowe. Poznaj listę 10 spożywczych kameleonów

Kwasy omega 3 wegańskie – czy rzeczywiście się nie wchłaniają?

Co jeść w styczniu? Buraki, seler, marchew… ale nie tylko! Co proponuje Sylwia Majcher?

Nie tylko pielęgnacja ma znaczenie dla skóry! Poznaj żywność, która pomoże ją oczyścić

Czego nie jeść w trakcie miesiączki, by nie nasilać bólu brzucha? Wyjaśniają dietetyczki

Jak prawidłowo gotować warzywa? Podpowiadają ekspertki „Czytamy Etykiety”

Zielenina w środku zimy. Jak ją wprowadzić do diety?

Zdrowsze grzechy żywieniowe. Jak wybrać najzdrowsze chipsy?

Co zrobić z resztkami po świętach? Znana blogerka zdradza sprawdzone patenty

Zdrowsze grzechy żywieniowe. Jak wybrać najzdrowszą wersję czekolady?

10 patentów na zdrowe święta. Wypróbuj i zapomnij o dodatkowych kilogramach!

Jadalne prezenty. Pyszne propozycje do wyboru

Suplementacja DHA w ciąży. Nowe rekomendacje PTGiP

Stres działa jak śmieciowe jedzenie. Dlaczego tak się dzieje?

Czy to prawda, że domowy syrop z cebuli pomaga przy przeziębieniu?

Na co zwracać uwagę przy kupowaniu produktów ekologicznych? Tłumaczy Paulina Górska

„Jedzenie jest jak plaster na trudne emocje i jednocześnie jest najczęściej nadużywanym środkiem uspokajającym”

Jak prawidłowo łączyć suplementy diety, witaminy i minerały? Farmaceutka Zofia Winczewska ma garść rad

Urozmaicaj i próbuj, czyli wegetariański tuning dnia