Przejdź do treści

Wyzwania domowych piekarzy, czyli jak upiec sobie chleb

Wyzwania domowych piekarzy
Wyzwania domowych piekarzy Rawpixel.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Sól himalajska – hit czy kit? Wzięła ją pod lupę Paulina Górska
Znana sieć sklepów wycofuje rodzynki. Mogą być zanieczyszczone groźną dla zdrowia toksyną
Topinambur – przepis na danie ze słonecznika bulwiastego
Syropy z czarnego bzu, pigwy i aronii na przeziębienie. Zrób sobie naturalne antybiotyki
10 mitów na temat cholesterolu, w które nie powinnaś wierzyć

Coraz więcej z nas mierzy się z domowym wypiekaniem chleba. Męczymy się z mąką, nieprzewidywalnym piekarnikiem i własnym lenistwem, łamiemy sobie głowę nad zaletami drożdży i zakwasu, eksperymentujemy z mąkami bez glutenu. Oto garść porad, by trochę wspomóc was w walce o lepsze chlebowe jutro.

Drożdże kontra zakwas

W piekarską przygodę wciągnęłam się, czytając książki, a nade wszystko podglądając i słuchając uważnie tych, którzy robią to dłużej i z wielkim sukcesem – innych domowych piekarzy. Odrzucając drogę na skróty, wybrałam szlachetny chleb na zakwasie, który wydaje mi się dużo zdrowszym rodzajem pieczywa niż to, które w trymiga wyrasta na drożdżach. Oczywiście są typy pieczywa wymagające wyłącznie szybkiego rozrostu, jaki dają drożdże, a także znani piekarze w tym się specjalizujący.

Mnie jednak przekonuje to, co usłyszałam kiedyś od Gosi Piwońskiej, która pomaga prowadzić rodzinną piekarnię w Łomiankach: zakwas to źródło bakterii kwasu mlekowego i dzikich drożdży, które oczyszczają mąkę z zanieczyszczeń, a także przemieniają węglowodany na kwas mlekowy, czyniąc finalny produkt – chleb – nieco lżejszym. Oznacza to w pewnym sensie, że bakterie i drożdże z zakwasu wykonują za nas – a konkretnie za nasz układ trawienny – część roboty, dzięki czemu wartości odżywcze stają się łatwiej przyswajalne, a całość nie tak trudna do strawienia. To chyba najlepsza rekomendacja.

Zakwas jest jednak kapryśny, wymaga doglądania prawie jak domowe zwierzątko, co sprawia, że niektórzy się stresują, czy sprostają temu zadaniu. Nie martwmy się zanadto – z zakwasem jest jak z dzieckiem, dużo trudniej mu realnie zaszkodzić, niż nam się wydaje. Ważne, żeby utrzymywać go przy życiu. Jeśli pieczemy dwa razy w tygodniu, zakwas możemy trzymać w lodówce, ale dokarmiajmy go przynajmniej dwa razy przed planowanym użyciem: wieczór wcześniej i w dniu pieczenia. Jeśli pieczemy raz w tygodniu, w weekend ocieplmy i dokarmmy zakwas także w ciągu tygodnia, np. we wtorek. Jak przypomina Monika Walecka, szkolona w kultowych piekarniach San Francisco warszawska blogerka, przy pieczeniu zależy nam przede wszystkim na tym, by pobudzić do pracy dzikie drożdże z zakwasu. Te uaktywniają się niedługo po karmieniu, a w już odstanym zakwasie buszują raczej bakterie kwasu mlekowego, które nadają mu kwaśny posmak. Zakwas dokarmiajmy dobrej jakości mąką i wodą – możemy użyć mineralizowanej, która nie jest tak wyjałowiona jak oczyszczana woda z kranu i ta przegotowana z czajnika.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Kobieta smaruje kromkę chleba masłem

Mąka

Mąka to temat rzeka, choć w Polsce wcale nie mamy tak wielu wartościowych producentów, jak mogłoby na to wskazywać rozpowszechnienie upraw zboża. A przecież musi być sprawdzona i dobrej jakości. Świetnie, jeżeli ma stałe parametry (takie jak smak, zapach, grubość mielenia) – wtedy można sprawdzić, która jest dla nas najlepsza. Mąki można oczywiście łączyć i gdy już opanujemy do perfekcji jeden przepis z najłatwiej wyrastającej chlebowej mąki pszennej, połączmy ją z pszenną razową, żytnią, a nawet orkiszową.

Typ mąki określany jest liczbą od 450 do 2000 widniejącą na opakowaniu. Liczba ta odpowiada obecności substancji mineralnych, co w przełożeniu na język ludzki oznacza, że im niższa wartość, tym bielsza mąka i tym mniej w niej zdrowych drobin okrywy ziarna, a więcej – samego bielma mącznego, czyli serca ziarna. Mąki chlebowe to przeważnie typ 750, graham – 1850, razowe zaś – 2000, widać więc, jak duża jest rozpiętość materiału, z którym możemy eksperymentować. Trzeba przy tym pamiętać, że mąki o wyższym typie przeważnie wymagają większej ilości wody niż te gładko zmielone chlebowe. Szybciej też wyrastają i fermentują, ale mniej spektakularnie rosną i są też nieco trudniejsze w wyrobieniu. Odwdzięczają się za to bogatszym, pełniejszym smakiem i wartościami zdrowotnymi – zawierają więcej błonnika i wolniej się trawią. Dobrej jakości mąki do wypieku chleba produkują Młyny Wodne oraz Młynomag.

istockphoto.com

Monika Walecka ubolewa, że w Polsce wciąż jeszcze mało pracuje się z mąkami ze starych odmian pszenicy – płaskurką, samopszą czy orkiszem, które mają nie tylko ciekawy smak, lecz także często więcej wartości odżywczych niż zwykła pszenica czy żyto uprawiane przemysłowo i krzyżowane od setek lat w celu uzyskania jak najbardziej wydajnych plonów. Stare odmiany to zboża, które rosły na naszych terenach „od zawsze”, są odporne na rozmaite choroby i bardziej naturalne, bo ich komercyjną uprawę zarzucono jeszcze przed chemiczną rewolucją w technologiach agrarnych.

W Stanach przed kilkunastu laty bardzo ożywił się rynek kulinarnego powrotu do korzeni – chętnie odtwarza się dawne gatunki warzyw, owoców i zbóż właśnie. W Polsce robi to raptem kilku rolników. Najszerzej dostępne są produkty państwa Babalskich, którzy uprawy dawnych odmian pszenicy rozpoczęli już na początku lat 90.

Mąki bez glutenu to twardy orzech do zgryzienia dla domowego piekarza – przede wszystkim to gluten, czy też siatka glutenowa powstająca pod wpływem wyrabiania ciasta, sprawia, że chleb wyrasta. Pozbawione glutenu mąki trzeba więc przede wszystkim czymś zlepić – dobrze w tej roli sprawdzają się zmielone i namoczone siemię lniane i nasiona babki płesznik (znajdziesz je w sklepach ze zdrową żywnością). Ciasto na chleb bezglutenowy nie wymaga prawie w ogóle wyrabiania, za to dobrze mu zrobią pestki wszelkiej maści, orzechy i nasiona. Podbiją wartości odżywcze i wzbogacą fakturę.

Piekarnik

Tutaj zasada jest prosta – ze swoim piekarnikiem musicie (po)znać się jak łyse konie. Od jego parametrów będą zależały subtelność czasu pieczenia czy suszenia, rozpiętość temperatury i wybór konkretnego programu. Warto wiedzieć, jak długo nasz piec się rozgrzewa i czy przy maksymalnym nagrzaniu bochenek umieszczony na dopiekanie na górnej półeczce spali się na wiór, czy pozostanie blady. Trzeba sprawdzić, ile czasu potrzebujemy względem podstawowego przepisu, by chleb ledwie dopiec, a ile, by go zrumienić i porządnie przypiec skórkę. Tutaj nie ma drogi na skróty – trzeba upiec swoje, by zorientować się w możliwościach własnej kuchenki.

Dobra wiadomość jest jednak taka, że prawie każdy domowy piekarnik podoła pieczeniu chleba – najwyżej zajmie mu to trochę więcej czasu niż w przepisie. Nie trzeba się jednak martwić brakiem pieca chlebowego – wiele jego zalet, szczególnie dotyczących wilgotności i temperatury, można nadrobić, piekąc chleb we wkładanym bezpośrednio do piekarnika żeliwnym garnku (koniecznie bez plastikowych uchwytów!), który dobrze trzyma oba te parametry w ryzach.

Jak czytać etykietki na chlebie

Lenistwo

Na koniec jeden, niepozbawiony znaczenia czynnik, który chętnie ignorujemy, a potem uskarżamy się na piekarnicze porażki. Otóż domowy wypiek chleba zwyczajnie wymaga czasu. Od tego w zasadzie nie ma ucieczki – z czasem oczywiście nabierzemy wprawy i doświadczenia, wiele czynności zaczniemy wykonywać przy okazji, od niechcenia. Na początku trzeba się jednak przygotować, że wypiek chleba zajmie nam dużo czasu, że będziemy mierzyć temperaturę letniej wody, którą zalewamy mąkę, a wyrastający w piekarniku chleb co rusz podglądać. To jednak cierpliwości i wytrwałości zawdzięczamy złożony, wyrafinowany smak naszych bochenków i ich zdrowotne właściwości.

Konsultacja: Monika Walecka / Cała w Mące, Gotujebolubi

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Zainteresują cię również:

Słodycze dla cukrzyka – jaki typ jest dozwolony? Zdrowe desery i przekąski

Bromelaina – właściwości, wskazania i przeciwwskazania. Na co pomagają tabletki z ananasa?

Przewodnik dla kawoszy: drip

Przewodnik dla kawoszy: jak zrobić sobie drip?

tofu

Tofu wcale nie musi być nudne. Podkręcamy kultowy ser!

Sałatka z grillowanym kalafiorem i jarmużem

Przepis na sałatkę z grillowanym kalafiorem i jarmużem

Uśmiech po marchewce, grymas po jarmużu. Brytyjscy naukowcy sprawdzili preferencje żywieniowe nienarodzonych dzieci

"Coraz więcej produktów zmniejsza swoją gramaturę, nie zmieniając przy tym ceny". Katarzyna Bosacka pokazuje spryt producentów / istock

„Coraz więcej produktów zmniejsza swoją gramaturę, nie zmieniając przy tym ceny”. Katarzyna Bosacka pokazuje spryt producentów

"Halo! Jelita? Dzwoni mózg". Emilia Cesarek wyjaśnia, jakie nawyki żywieniowe szkodzą i im, i mózgowi

„Halo! Jelita? Dzwoni mózg”. Emilia Cesarek wyjaśnia, jakie nawyki żywieniowe szkodzą i jelitom, i mózgowi

Jak przygotować zupę, która będzie sycąca i dobrze zbilansowana? Magda Gembacka dzieli się swoimi radami / unsplash

Jak przygotować zupę, która będzie sycąca i dobrze zbilansowana? Magda Gembacka dzieli się swoimi radami

Popularny gazowany napój może wywołać choroby sercowo-naczyniowe? Naukowcy ostrzegają

Jak długo trzeba jeść awokado, żeby obniżyć poziom cholesterolu? Zaskakujące wyniki nowego badania

Jak długo trzeba jeść awokado, żeby obniżyć poziom cholesterolu?

Ser z Lidla wycofany ze sprzedaży. "Możliwość wystąpienia metalowego ciała obcego"

Ser z Lidla wycofany ze sprzedaży. „Możliwość wystąpienia metalowego ciała obcego”

Kobieta trzyma w rękach filiżankę kawy. Na stole leżą płatki kwiatów i ziarna kawy

Kawa po chińsku. Poranny rytuał, który pozwoli ci dobrze zacząć dzień

7 naturalnych składników wzmacniających odporność

Bruschetta z figami

Bruschetta z figami. Smakuje obłędnie, a jest zaskakująco prosta w wykonaniu!

Crostini – jak zrobić? Przepisy na włoskie grzanki 

5 herbat na pochmurne popołudnia, Sprawdź, jak je parzyć, by wykorzystać ich potencjał

Jogurt naturalny – jak wybrać najlepszy?

Makaron

Popularny makaron wycofany ze sprzedaży. Zawiera niebezpieczne dla zdrowia toksyny

Ani krowie, ani kozie, ani owsiane czy sojowe. Mleko z laboratorium niebawem trafi na sklepowe półki

Wina muscat – odmiany, jak smakuje, z czym podawać wino o cytrusowym aromacie

Anchois – co to, właściwości odżywcze, gdzie kupić, przepisy na dania z anchois

Głęboki smak i duża oszczędność. We wrześniu jemy na pomarańczowo, fioletowo i czerwono

Uśmiechnięta kobieta z kubkiem herbaty

6 przepisów na rozgrzewającą herbatę. Taki napój wzmocni odporność i poprawi ci nastrój

Najpopularniejsze

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Przeterminowana żywność / unsplash

Termin ważności ma znaczenie? Można zjeść przeterminowane jedzenie?

Jesz za mało? 8 sygnałów, że masz zbyt niskokaloryczną dietę

18 dań wege, które pokochają mięsożercy

18 dań wege, które pokochają mięsożercy. Najlepsze przepisy z wegańskich i wegetariańskich blogów

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Męczą cię zaparcia? Zobacz, jakie produkty powinnaś jeść, aby się ich pozbyć

elektrolity

Dopadają cię zawroty głowy albo skurcze mięśni? To sygnały, że możesz mieć problem z elektrolitami

Kobieta

Czy organizm może nie tolerować kawy? Sprawdziłyśmy!

Kiszone pomidory -przepis. Jak kisić zielone pomidory?

Kiszone pomidory – przepis. Jak kisić zielone pomidory?

Co jeść podczas infekcji? Menu na cały dzień

Przeziębiłaś się? Dodaj te składniki do codziennej diety

pizza kobieta

Brak apetytu, a chcesz przytyć? Oto 5 patentów na „coś na apetyt”

avocado

9 produktów, które regulują poziom cukru

7 produktów, za które pokochają cię mięśnie

nalewka cytrynówka

Ile procent powinna mieć nalewka? Jak działa na zdrowie?

Pokrojone buraki

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

×